Wednesday, February 28, 2018

The Mandaluug Dir of Southern Somalia and their Past Migrations From the North West to the South

 Image


1. Daauud Madaluug (Gadabursi Madaluug Dir)
2. Isaaq Madaluug (Isaaq Madaluug Dir)
3. Reer Ahmed (Ahmed Madaluug Dir)
4. Reer Xasan (Xasan Madaluug Dir)
5. Jire Madaluug Dir
6. Irrable Madaluug Dir
7. Geelwaaqle Madaluug Dir
8. Masalalay Madaluug Dir
9. Xuseen Madaluug Dir


The Madaluug Dir in Western Somali Region (So-called Ogaden) were in the 1870s pushed South in large numbers during the Menelike Amhara invasions from Tug Fafaan down to Beledweyn and Dolow region where they settled with other Dir groups.

The 1880 famines which caused Amahara millitias of Menelike to reach as far South as Beledweyn and Eel Buur in order to raid Somali herds to finance his invasion of Southern Muslim lands, pushed the Manadaluug in large numbers, dispersing them, mostly found other Dir groups and settled with their kinsmen even though impoverised.

This coupled with Ogaden/Absame raids who lost their life stock to Amhara dwindelled the once powerful Madaluug today they are about 120,000 strong but very dispersed over large territories in Western Somalia and Jubba / Shabeelle valley.

In 1880s, the Menelik forces who were expanding and raiding the farming villages of upper Shabeelle and exacting tribute from Somali nomads in villages of upper shabeelle and exacting tribute from nomades at the dry-season watering sites


These raids led to the destruction of many Dir groups which included the Mandaluug, Bajimaal, Gadsan and Suure, which caused many to move futher south.

These raids also motivated many Darood clansman like the Ogadeen and Mareehan to move inland fearing the vicious Amhara Christian raids,these Darood Somali clans fled into Somalia and away from these aggressive blood thirsty Christian Amhars.

There are nine distinct Southern Madaluug Dir in Kenya, Doollo/ Nageele and Jubba Shabelle Valley. The remaining are in Harrara and Western Somali regions.

 Makahil Mikadore and Reer Idleh

Reer Isaaq ( Largest group) Live in Godey, Qabri Dahare, Shilaaba Jarati and Jubba Shabeele valley. The Mekhaahil subclan lives in Jilib -Kismaayo area



Reer Ahmed- Shilaaba, Jarati and large numbers in Kismayo,Jamaame, Afmadow mixed with Bimaal, Suure and their Gadsan Kinsman



Reer Hassan are in Godey, Qallafe and Nageelle. Large numbers live in Hiiraan and own farms with their Suure (Fiqi cumar and Fiqi Muxummed) The Reer Nuure live West of Baladweyn. The Reer Maajuun live in Bay Region with the Quranyow Maxammed Dir and some settelled amounf Rahanweyn Eelay. The Reer Majuun and a Madaxweyn Dir group the Reer Aw Said live in this are.



Jirre Madaluug- only group remaining in Tog Faafan, Jigjigga



Masalalay- NFD Kenya Bardheere Dollow



Reer Xuseen



Samaroon Saciid of Awad proper Gadabuursi



Reer Majjuun amoung Eelay and Quranyow Maxammed Garre Dir of Bay



Makahiil large numbers amoungst Dir Bimaal and Surre of Jammaame and spreading out as far as Afmadow and Kismayo. Also in NFD amoung Quranyow and Dir of Bardheere and Doolow Ado. In this region the Mandaluug live closely with the Reer Yaxye, Dheere Madaxweyn and R. Dayo



Buufow Ethiopia near great bend of Shabeelle Xamaro Xaddad



Angoolle and Xeeble and Reer Nuure all live in Dollow but own large farms West of Beledweyn this group alone numbers about 22,000 souls.

Even though most Dir geneologies record that Dir had 4 Sons Madaxweyn, Madoobe and Mahe Dir and Mandaluug Dir which includes the Samaroon Saciid and Mandaluug clans of the south. I was suprised by the Lower Jube and Shabeelle account of the Mandaluug Dir. And this was observed in Kenya, most Mandaluug identify themselves as Mandaluug Maxammed and they Say that Mandaluug and Samaroon are the sons of Mahe Dir Maxammed Xiniftire. This claim would make the Mandaluug of south direct cousines of the Biyomaal Maxammed, Baajimal Maxammed, Quranyow Maxammed (Garre) and Dabruub. Also the Surre ( Cabdalle and Qubeys clans of South and Mudug). I was also suprised to see quite a number of Madiigaan clans who referred to Mandaluug as Abti (maternal uncles because they said their lineages were Baho Samaroon. The Madigaan and Barsuug (Barsuuk I saw identified with the numerous Mahe Dir in the region stated they were Curads of Dir because they are Madaxweyn Dir) especially the Mandaluug their are part of the same Diya groups of Madaxweyn Dir Hordare (Alaab weyne clans)



 Kismaayo: Murashax Cali Cusmaan Xirsi Oo Ku Guuleystay Kursiga Beesha Madaluug/Dir Ee Xildhibaanada Aqalka Hoose Ee Laga Soo Dooranayo Gobolada Jubbaland



November 23, 2016

waxaa shaley magaalada Kismaayo dib uga furmay doorashadii xildhibada Aqalka hoose ee Baarlamaanka Federalka gaar ahaan xildhibaanada laga soo dooranayo deegaanada Jubbaland.

Waxaa las doortey shaley hal kursi kaliya kaasoo ah kursiga beesha Madaluug Direed ee gobolada Jubbaland.

Waxaa kursiga beesha Madaluug ee Jubbaland ku tartamay musharax Cali Cusmaan Xirsi iyo Dr. Axmed Aadan Axmed oo soo noqday wasiirka caafimaadka iyo xildhibaan hore.

Waxaa kursiga kusoo baxay Cali Cusmaan Xirsi oo heley 27 cod halka Dr. Axmed Aadan Axmed uu helay 23 cod.

Doorashada xildhibaanada aqalka hoose ee Baarlamaanka Federalka ee Jubbaland ayaa maalmihii la soo dhaafay hakad la geliyey kadib markii la ogaaday in murashaxiinta qaarkood adeegsanayeen laaluush si ay ugu guuleystaan kuraasta beeshooda, shaley ayaa doorashada dib looga bilaabay markale magaalada Kismaayo.


You can also find in smaller numbers today  Makador sub-clan's among the Mandaluug Dir, who the Gadabuursi belong to and the Gorgorah Dir who also partook in the Jihad along with the Habar Makador of the Gadabuursi..
 Futuh Al Habasha page 123
Concerning the Makador among the Mandaluug. 
Image
From the Scottish Geographical Society 1885

In the table above you can see "Medelluke" and "Rer Makador". One should note that the Medelluke do not claim descent from Ogaden, but rather came to be allied to them after being dispersed by the Christian Abyssinian invaders.

These Makador segments prove that the Habar Makador/Makador of the Gadabuursi partook in the jihad and they ended up isolated from the Gadabuursi Habar Makador.

Especially the one in the southern Madaluug, which a southern Madaluug brother himself explained to me that there is among them a subclan called "Reer Maxamed(Axmed) Guray of the Muse Makador"


In the future  I will mention more about the Conquest of Abyssinia and  I will discuss a controversy. Stay

Tuesday, February 27, 2018

The Surre Dir subclan The Qubeys and their Distribution in Somalia Deeganada Beesha Qubeys


 Qubeys قبيس سر در is a member of the Surre (clan). Surre is one of the sons of the greater Mehe Dir Tribe. Qubeys is brother to Abdalle Surre Dir. Surre (Abdalle & Qubeys)

Qubeys قبيس, along with Abdalle, are a subclan of the Surre (clan). Surre Mehe is a member of he Royal Dir tribe.
The Word Qubeys is an ancient Somali word which was once common amongst the traditional Somali population. The word itself means cleanliness. With the introduction of Islam and the Arabic language to Somalia over 1000 years ago, Somalis changed the tradition of naming their sons Qubeys to Dahir or Tahir or طاهر in Arabic which also means cleanliness.
The Qubeys and Abdalleh Surre Dir clans are known to have spread and taught the Islamic religion in southern and central Somalia. With the modern Somali society, it is believed that the Surre, both Qubeys & Abdalle have a large number of Faqīh (Islamic Jurists) and Islamic scholars
It is believed by various historians the Qubeys Surre & Abdalle Surre migrated from the northern part of Somalia currently known as Somaliland approximately 1316 A.D. The Surre Clan migrated to parts of southern and central Somalia as well as parts of Ethiopia and Kenya. However a small fraction of the Qubeys clan remained in Somaliland and reside in Togdheer Somaliland till this day.
Currently the Qubeys Clan reside in the following cities. Some which they inhabit alone and some where they are the majority or a significant population of the city:
  • Bacadweyne Mudug
  • Ceel-Xagar Puntland
  • Significant amount reside in Galkacyo Mudug
  • Marajiicley Galgaduud
  • Kabxanley Hiiraan
  • Baraag Ciise
  • Qaycad
  • Dhaah - Hiiraan
  • Wardheen - Hiiraan
  • Buuloburte - Hiraan
  • Dheen
  • Gawaaney
  • Jaqey
  • Qobor
  • Jamaame
  • Labaceel
  • jiicdheere
  • shabeelow
  • Golweyn
  • significant amount reside in (merca) lower-shabele
  • Significant amount reside in Mogadishu Banadir
  • Small cluster reside in Burco Togdheer Somaliland
  • Koolo Ethiopia
  • Bangale Kenya

Clan tree

  • Dir
  • Mehe
  • Surre
    • Qubeys
      • Tolweeyne
        • Axadoowe
          • Abdalla
          • cusmaan
        • Reer Toonle
          • mohamed abti-udug
          • waqantiile abti-udug
      • Yabadhaale
        • Midkasse
          • Idiris
          • Cusman afey
        • Wayaagle
          • reer baani

Dir clan, including how the Dir subclans compare commonalities and differences, the political representation

Somalia: The Fiqi Omar subclan of the Dir clan, including how the Dir subclans compare commonalities and differences, the political representation they have enjoyed leading to the "Cairo Declaration," and subsequent National Reconciliation Conference, whether they have a militia and where, with whom and against whom it is currently involved

Publisher Canada: Immigration and Refugee Board of Canada
Author Research Directorate, Immigration and Refugee Board, Canada
Publication Date 1 April 1998
Citation / Document Symbol SOM29248.E
Cite as Canada: Immigration and Refugee Board of Canada, Somalia: The Fiqi Omar subclan of the Dir clan, including how the Dir subclans compare commonalities and differences, the political representation they have enjoyed leading to the "Cairo Declaration," and subsequent National Reconciliation Conference, whether they have a militia and where, with whom and against whom it is currently involved, 1 April 1998, SOM29248.E, available at: http://www.refworld.org/docid/3ae6ab7d38.html [accessed 28 February 2018]
DisclaimerThis is not a UNHCR publication. UNHCR is not responsible for, nor does it necessarily endorse, its content. Any views expressed are solely those of the author or publisher and do not necessarily reflect those of UNHCR, the United Nations or its Member States.



Information on the Fiqi Omar subclan of the Dir clan including the manner in which Dir clans compare commonalities and differences could not be found among the sources currently available to the Research Directorate. For detailed information on the  Dir clan and their family tree, please consult pages 144-148 of Patrick Gilkes' The Price of Peace in Somalia, and the appendix on clan genealogies,  which is available at Regional Documentation Centres.
The Dir participated in the Sodere Conference which took place on 3 January 1997 at the Ethiopian hot-spring resort of Sodere, and is one of the major clan families represented in the 41-member National Salvation Council (NSC) created at Sodere and charged with the responsibility of organising a transitional government (Africa Confidential 17 Jan. 1997).
The Cairo Peace Agreement, which was a follow-up to the Sodere Agreement, was reportedly signed in the presence of Egyptian president Hosni Mubarak in Cairo on 22 December 1997 (Africa News 23 Mar. 1998), by delegates of  Hussein Farah Aydid's Somali National Alliance (SNA) and the NCS headed by Osman Ali "Atto" and Ali Mahdi Mohamed (The Indian Ocean Newsletter  6 Dec. 1997, 3). The Cairo Declaration called for another follow-up conference of national reconciliation to be held in Baidoa on 20 December 1997 but this has been repeatedly postponed and is now scheduled to take place on 15 May 1998, funds permitting, although "the real obstacle stems from the refusal of faction leader Hussein Mohamed Aydeed to pull his militia from Baidoa, as agreed in Cairo" (ibid., 4 Apr. 1998).
A 30 March 1998 Agence France Presse report states that two people were killed and five others injured during fighting between Habr Gedir and Dir clans in the Qeyder village in southern Somalia.
This Response was prepared after researching publicly accessible information currently available to the Research Directorate within time constraints. This Response is not, and does not purport to be, conclusive as to the merit of any particular claim to refugee status or asylum.
References
Africa Confidential [London]. 17 January 1997. "Somalia: The Sodere Spirit."
Africa News. 23 March 1998. "Somalia: Somali Peace Advocate Calls for Grassroots Approach." (NEXIS)
Agence France Presse. 30 March 1998. "Plus de 30 morts dans des combats à Kismayo." (NEXIS)
The Indian Ocean Newsletter. 4 April 1998. No. 806. "The Impossible Reconciliation."
_____. 6 December 1997. No. 790. "Somalia: Pipes of Peace."
Gilkes, P.S. September 1994. The Price of Peace: Somalia and the United Nations 1991-1994. Bedfordshire, U.K.: Save the Children's Fund.
Additional Sources Consulted
Africa Research Bulletin: Political, Social and Cultural Series [London]. Vols. 34 & 35. Nos. 1-12.  January 1997 - March 1998.
Country Reports on Human Rights Practices for 1997. 1998.
Horn of Africa Bulletin [Uppsala]. January 1997 - February 1998. Vols. 9 & 10. Nos. 1- 6.
The Invention of Somalia. Edited by Ali Jamale Ahmed. 1995. Lawrenceville, NJ: The Red Sea Press.
Lewis, I. M. 1994. Blood and Bone: The Call of Kinship in Somali Society. Lawrenceville, NJ: The Red Sea Press.
_____. 1988. Rev. ed. A Modern History of Somalia: Nation and State in the Horn of Africa. Boulder, Col.: Westview Press.
New African [London].  January 1997 - March. 1998.
Electronic sources: DIRB Databases, Global News Bank, LEXIS/NEXIS, Internet, REFWORLD (UNHCR database), World News Connection (WNC).
Copyright notice: This document is published with the permission of the copyright holder and producer Immigration and Refugee Board of Canada (IRB). The original version of this document may be found on the offical website of the IRB at http://www.irb-cisr.gc.ca/en/. Documents earlier than 2003 may be found only on Refworld.
http://www.refworld.org/docid/3ae6ab7d38.html

Tuesday, January 23, 2018

Maayarka cusub ee Magaalada Gabiley oo ka qayb galey Mu naa sabad Beesha Akisho ku Maamuustay xildhibaan Mahdi Maxamed Xaashi oo ka mid ah Mudanayaasha Golaha Deegaanka Gabiley. xildhibaan ka tirsan golah guurtida somaliland oo kasoo jeeda beesh Akisho Gabiley (TNN)- Xaflad balaadhan oo dabaal dag ah oo loo qabtey Xildhibaan mahdi maxamed xa ashi oo ka mid ah golaha deegaanka Degmada gabiley,ayaa waxaa kasoo qayb galey xildhibaan ada golaha Deegaanka,madax dhaqameed,masuuliyiin ka socdey xisbiga ucid iyo Maayarka maga alada gabiley iyo kuxigeenkiisa. Ugu horeyn waxaa xafladaasi ka hadley xildhibaan Mahdi maxamed Xaashi oo sheegay inuu casuumay maanta xildhibaanada golaha Deegaanka gabiley iyo marti sharaftaba waxaana ka mid ahaa kalmidihii uu madasha ka jeediyay ‘’waxaan umahad Naqayaa dhamaan dadkii isoo doortey ee ilaa midka cadceed ii Taagan.maantana xafladana iisoo diyaariyey waxaan idin lee yahay Meel kasta oo aad joogataanba guuleysata xilkaa aad ii doorateen aan sifiican uga soo bixi doono’’ Waxa kale oo halkaasi ka hadley xildhibaan Cali dulduul oo ku dheeraadey sida ay diyaar ugu yihiin horumarka gobolka kana dhabeeyaan balan qaad yadii ay umada uqaadeen wakhtigii olalaha waxaanu yidhi ‘’waxaanu idiin balan qaadey haddii aanu nahay golahii degaanka ee aad doorateen inaanu isbarabar taagno baahida ka jirta gobolkeena iyo dhibaatada haysata dadkeena,dadkayga waxaanu leenahay hadii aan garataan waxa xaqla idiinku leeyahay anakana waxaydin naga heli doontaan waxaad xaq uleedihiin ee itaalkayaga ah,maantana waxaanu diyaarunahay waxqabad iyo taariikh wanaagsan ka tagno. Waxa kale oo halkaasi ka hadley Suldaanka Guud ee Beesha Akisho suldaan maxamuud sh.cumar waxaanu ku dheeraadey ahmiyada uu horumarku uleeyahay gobolka,waxaanu la dardaar may xildhibaanada golaha deegaanka waxaanu yidhi ‘’waxaa la idinka rabaa inaad sinaan iyo calaada kumaamushaan dadkiina,inaad muujisaan horumar isku duubni,wada tashi si aad u gaadhaan himilada aad hiigsaneysaan.si,aad taariikhda meel wanaagsan uga gashaan’’ Waxakale oo halkaasi ka hadley gudoomiyaha golaha dhexe,xoghaya arimaha gudaha iyo gudoomiyaha gobolka maroodijeex waxaaney xildhibaanada kula dardaar meen wada jir iyo horumar gobolka , oo ay ka sheqeeyaan horumarkooda. Waxa kale halkaasi ka hadley xildhibaan ka tirsan golah guurtida somaliland oo kasoo jeeda beesh Akisho waxaanu mahadnaq iyo dardaraan u jeediyey xildhibaanada golaha deegaanka iyo marti shafta kale ee ka qayb gashay waxaanu yidhi ‘’waxaan u mahadnaqayaa dhamaan xildhibaanadii hore iyo xildhibaanada cusub labada waxaan leeyahay hambalyo,xildhibanadii hore waxaan leeyahay waxa wanaagsan baad qabateen. Kuwan cusubna waxaan leeyahay waxa dhiman idinka ayaa la idinka sugayaan,inaad umadan u horseedaan horumar iyo himilo wanaagsan’’ Gabagabdii waxaa xafladaasi soo afmeeray gudoomiyaha golaha deegaanka degmada gabiley shucayb maxamed muuse waxaanu ku dheeraadey sida ay ugu heelan yihiin horumarka gobolka oo ay gaadhsiiyaan gobolada kale,waxaanu u mahadnaqay xildhibaanka oo qabtey xafladan balaadhan waxaanu yidhi ‘’Aniga oo kuhadlaya afka golah deegaanka gabiley waxaanu idiin balan qaadeynaa inaanu gacmaha isqabsano oo aanu iskuqabsano midnimadooda,wada jirkooda,horumarkooda. Oonu gaadhsiino horumarka aynoo soo doorteen ,dadka reer gabiley ee nasoo doorteyna waxaanu leenahay waadnaga helaysaan hawshii aad noo soo doorateen haddii aad idinkuna sifiican noola shaqaysaan,hadii aad na tilmaan taan oo aad si wanagsan noo tilmaantaan ,anaguna sifiican oo waxku oola ayuunu idiinku shaqaynaynaa . golahii hore waxaan udirayaan hambalyo.talada iyo rayga fiican waxay ku jirtaa maskaxdiin ,gacmihiina , wixii qaldan naga qabta oo na tilmaam wixii wanaagsan nagu taageera . waxaanu ku farax sanahay walaalkayo oo qiimo weyn nagu leh ee ay beeshani soo doorato sida qiimaha badan ee aad noosoo dhaweysaan,waxaan kusoo gabogabaynayaa in aynu gacmaha isqabsano,oo ay horumarka ka shaqayno C/raxmaan Xaaji Timacade News Desk Gabiley ,Somaliland


Maayarka cusub ee Magaalada Gabiley oo ka qayb galey Mu naa sabad Beesha Akisho ku Maamuustay xildhibaan Mahdi Maxamed Xaashi oo ka mid ah Mudanayaasha Golaha Deegaanka Gabiley.



xildhibaan ka tirsan golah guurtida somaliland oo kasoo jeeda beesh Akisho


Gabiley (TNN)- Xaflad balaadhan oo dabaal dag ah oo loo qabtey Xildhibaan mahdi maxamed xa ashi oo ka mid ah golaha deegaanka Degmada gabiley,ayaa waxaa kasoo qayb galey xildhibaan ada golaha Deegaanka,madax dhaqameed,masuuliyiin ka socdey xisbiga ucid iyo Maayarka maga alada gabiley iyo kuxigeenkiisa.

Ugu horeyn waxaa xafladaasi ka hadley xildhibaan Mahdi maxamed Xaashi oo sheegay inuu casuumay maanta xildhibaanada golaha Deegaanka gabiley iyo marti sharaftaba waxaana ka mid ahaa kalmidihii uu madasha ka jeediyay ‘’waxaan umahad Naqayaa dhamaan dadkii isoo doortey ee ilaa midka cadceed ii Taagan.maantana xafladana iisoo diyaariyey waxaan idin lee yahay Meel kasta oo aad joogataanba guuleysata xilkaa aad ii doorateen aan sifiican uga soo bixi doono’’
Waxa kale oo halkaasi ka hadley xildhibaan Cali dulduul oo ku dheeraadey sida ay diyaar ugu yihiin horumarka gobolka kana dhabeeyaan balan qaad yadii ay umada uqaadeen wakhtigii olalaha waxaanu yidhi ‘’waxaanu idiin balan qaadey haddii aanu nahay golahii degaanka ee aad doorateen inaanu isbarabar taagno baahida ka jirta gobolkeena iyo dhibaatada haysata dadkeena,dadkayga waxaanu leenahay hadii aan garataan waxa xaqla idiinku leeyahay anakana waxaydin naga heli doontaan waxaad xaq uleedihiin ee itaalkayaga ah,maantana waxaanu diyaarunahay waxqabad iyo taariikh wanaagsan ka tagno.

Waxa kale oo halkaasi ka hadley Suldaanka Guud ee Beesha Akisho suldaan maxamuud sh.cumar waxaanu ku dheeraadey ahmiyada uu horumarku uleeyahay gobolka,waxaanu la dardaar may xildhibaanada golaha deegaanka waxaanu yidhi ‘’waxaa la idinka rabaa inaad sinaan iyo calaada kumaamushaan dadkiina,inaad muujisaan horumar isku duubni,wada tashi si aad u gaadhaan himilada aad hiigsaneysaan.si,aad taariikhda meel wanaagsan uga gashaan’’
Waxakale oo halkaasi ka hadley gudoomiyaha golaha dhexe,xoghaya arimaha gudaha iyo gudoomiyaha gobolka maroodijeex waxaaney xildhibaanada kula dardaar meen wada jir iyo horumar gobolka , oo ay ka sheqeeyaan horumarkooda.

Waxa kale halkaasi ka hadley xildhibaan ka tirsan golah guurtida somaliland oo kasoo jeeda beesh Akisho waxaanu mahadnaq iyo dardaraan u jeediyey xildhibaanada golaha deegaanka iyo marti shafta kale ee ka qayb gashay waxaanu yidhi ‘’waxaan u mahadnaqayaa dhamaan xildhibaanadii hore iyo xildhibaanada cusub labada waxaan leeyahay hambalyo,xildhibanadii hore waxaan leeyahay waxa wanaagsan baad qabateen. Kuwan cusubna waxaan leeyahay waxa dhiman idinka ayaa la idinka sugayaan,inaad umadan u horseedaan horumar iyo himilo wanaagsan’’

Gabagabdii waxaa xafladaasi soo afmeeray gudoomiyaha golaha deegaanka degmada gabiley shucayb maxamed muuse waxaanu ku dheeraadey sida ay ugu heelan yihiin horumarka gobolka oo ay gaadhsiiyaan gobolada kale,waxaanu u mahadnaqay xildhibaanka oo qabtey xafladan balaadhan waxaanu yidhi ‘’Aniga oo kuhadlaya afka golah deegaanka gabiley waxaanu idiin balan qaadeynaa inaanu gacmaha isqabsano oo aanu iskuqabsano midnimadooda,wada jirkooda,horumarkooda. Oonu gaadhsiino horumarka aynoo soo doorteen ,dadka reer gabiley ee nasoo doorteyna waxaanu leenahay waadnaga helaysaan hawshii aad noo soo doorateen haddii aad idinkuna sifiican noola shaqaysaan,hadii aad na tilmaan taan oo aad si wanagsan noo tilmaantaan ,anaguna sifiican oo waxku oola ayuunu idiinku shaqaynaynaa . golahii hore waxaan udirayaan hambalyo.talada iyo rayga fiican waxay ku jirtaa maskaxdiin ,gacmihiina , wixii qaldan naga qabta oo na tilmaam wixii wanaagsan nagu taageera . waxaanu ku farax sanahay walaalkayo oo qiimo weyn nagu leh ee ay beeshani soo doorato sida qiimaha badan ee aad noosoo dhaweysaan,waxaan kusoo gabogabaynayaa in aynu gacmaha isqabsano,oo ay horumarka ka shaqayno


 


C/raxmaan Xaaji
Timacade News Desk
Gabiley ,Somaliland









Tuesday, January 9, 2018

Taariikh Kooban Oo Ku Saabsan Beel Waynta JAARSO

Taariikh Kooban Oo Ku Saabsan Beel Waynta JAARSO









Jaarso waa qabiil soomaaliyeed kana mid ah bahwaynta Direed , qabiilka jaarso wuxuu ka mid yahay beelaha soomaaliyeed ee ku nool Ethiopia kuwa ugu badan dad ahaan iyo dhul ahaanba

.

Umada Jaarso waa umad taariikh wayn ku leh Geeska Afrika waana qabiilkii soomaaliyeed ee ugu hor yeeshay boqortooyo maamuli jirtay in badan oo ka mid ah wadanka Ethiopian Waxaana la odhan jiray JAASRO SULTANATE, boqortooyadani waxay kulmin jirtay oo hoos imaan jiray iyaguna dhawr boqortooyo oo caanka ah Geeska Afrika ilaa hadana taariikhdooda lagu barto kuliyadaha,jaamacadaha iyo schoolada wadanka Ethiopia waxaana ka mid ahayd boqortooyadii waynayd ee la odhan jiray SULTANATE OF DAWARO ( Dawaro Waa Jilib ka mid beesha Jaarsi ).

waxyaalaha in la xuso ubaahan ama ay ku faanaan umada Jaarso waxaa ka midka ah oo taariikhda u gashay beesha jaarso ay ahayd qabiilkii soomaaliyeed ee ugu horeeyay kaasoo dagaal fool ka fool ah la galay dawlad ay xabashi lee tahay, Beesha Jaarso waxaa kale oo ay lee tahay misena ay ku faani kartaa xeer soo jireen misena caan ah kaas oo  ay isku maamulaan, xeerkaas oo la yidhaahdo Xeerka Jaarso kaasoo lagu aas aasay Tuulada Tuli Cagaagane.


Beesha jaarso waxay ku fadhidaa dhul aad u balaadhan oo ka mid ah dalka Ethiopia, waxayna ku xoogan yihiin Ismaamulka Somalida Ethiopia iyo Kan Oromada, Umada Jaarso waa umad ku hadasho laba af oo kala ah Afka Somaliga iyo Afka Oromada, markaan lee nahay afka oromada inta ku hadasha waxaa lagu qiyaasaa inay dhan yihiin 45% inta ku hadasha afka somaligana waxaa lagu qiyaasaa inay dhan yihiin 55% , beesha jaarso waa beel nabad jecel isla markaana aad u ixtiraamta umada ay wada degaan taasina waa dabeecadaha ay ku caanka yihiin.

Beesha Jaarso deegaanada ay ku nool yihiin waxaa ka mid ah :
             1. Degmada Jigjiga
             2. Degmada Jinacsani
             3. Degmada Ajasa Koora
             4. Degmada Baabili
             5. Degmada Gursum
             6. Degmada Hawaday
             7. Harar,Haramaya,Diridawa,Naserat,Baali,Dhangago
             8. Degmada Tuli Guuled
             9. Waxay Kale oo Ay Ku Nool Yihin Qaybo Badan Oo Ka Mid Ah Kililka Oromada
            10. Gobolka Liibaan
Hadaan usoo noqono beeshu waxay ka kooban tahay lix (6) jilib oo waa wayn waxayna kala Yihiin:
1. Wara dhaqo            ( Reer Dhaqo )
2. Wara sayo              ( Reer Sayo)
3. Walaabi
4. Wara Oogo           (Reer Oogo)
5.  Dawaro
6. Oroma
Erayga  Waro waa eray oromo ah wuxuuna la mid yahay  Reer
1. Wara Dhaqo iyaduna waxay usii kala baxdaa  Tobadaba (7) Jilib.
  • Wara Yan’a
  • Wara Yaanyo Igo
  •  Wara Maxamed
  • Wara Yaanyo Guyo
  • Wara Akaako
  •  Wara Areelo
2. Wara Sayo iyaduna waxay ukala baxdaa sadex (3) jilib oo waa Wayn
  •  Wara Buuko
  •   Abiye
  •  Oroma
3. Walaabi waxay ukala baxdaa sadex (3) jilib oo waa Wayn
  •  Wara Cusmaan
  •  Wara Cumar
  •  Baalcad
4. Dawaro
5. Wara Oogo
6. Orama

F.G. Fadlan wixii Talo iyo Tusaaleba Ah ama Sixid Aad Iga Saxaysid Wixii Ka Qaldan Qoraalkan iigu Soo Hagaaji Ciwaankan  jaarsocommunity@hotmail.com

Tuesday, December 12, 2017

Kulan Looga Hadlayey Dhaqanka Oo Marka Ka Dhacay, Wax badan Ka Ogow Shanta Biimaal iyo Adeerkood iyo Nabadoon Cabdow Bood-Makaay(Sawiro)



DSC00968
DSC01080
Cabdow Shacabdi Bood Makaay, Nabadoonka Kalafow Waa Odeyga dhexda ki jira
DSC00971 DSC00976 DSC00977 DSC00979 DSC00984 DSC00985 DSC00986 DSC00987 DSC00991 DSC00993 DSC00994 DSC00999 DSC01000 DSC01002 DSC01003 DSC01004 DSC01008 DSC01009 DSC01029 DSC01034 DSC01043 DSC01045 DSC01047 DSC01048 DSC01049 DSC01054 DSC01057 DSC01058 DSC01059 DSC01062 DSC01064 DSC01065 DSC01067 DSC01075 DSC01077 DSC01078 DSC01079 DSC01081 DSC01082 DSC01083 DSC01084 DSC01085 DSC01086 DSC01088 DSC01089 DSC01091 DSC01092 DSC01094 DSC01095 DSC01096 DSC01097







DSC01099ulan weyne ay isugu yimaadeen qeybaha kala duwan ee bulshada Beel-weynta Biimaal oo ay ka mid yihiin, Culimaa’udiinka, Duqeyda dhaqanka, Waxgaradka, Dhalanyada Haweenka iyo mas’uuliyiinta Beesha ayaa looga arinsanayey arimo ku saabsan dhaqanka Beesha.
Gogosha shirka waxaa fadisay Beesha Kalafow, seeme Biimaal oo horey uga mid aheyd afarta Ermege oo qaaraan iyo ku dhaqanba la aheyd Beesha reer Ugaas Sacad Ermege.
Kulankan oo Beelaha Biimaal ay goob joog ka ahaayeen waxaa ka horeeyey kulan hore usoo dhex maray Sacad Ermege iyo Kalafow Seeme Biimaal, oo Ood wadaag ka ahaa arin kasta.
Waxay isku soo raaceen in Kalafow uu gooni u istaag uu sameeyo uu ka duu duubto dhaqankii iyo qaaraankii uu la wadaagi jiray Sacad (reer Ugaas) islamarkaana uu ahaado Beel ka mid ah beelaha Biimaal sida afarta Ermege iyo Adeerka oo Dabruube ah oo hada ay ka dhigaan shan Biimaal iyo adeerkood.
Shirarkii ay yeesheen oo ay isku soo afgarteen in loo kala qaado howlahooda ayaa is afgarashadooda waxaa qeyb ka ahaa in kulan weyn loo qabto Biimaal si loo ogeyssiiyo natiijooyinka kulamadii hore usoo baxay, loona weydiisto Ogolaasho la mid ah tan laga helay Sacad oo horey ay ugu mideysneyd Kalafow.
Shirka ayaa marka hore waxa daah furay mid ka mid ah Culimada Kalafow ee Gogosha fadisay, waxaana warbixin uu ka dhiibay shirarkii hore u dhacay iyo natiijooyinkii laga gaaray iyo halka maanta uu joogo, waxaa ka daba hadlay Odayaal matalayey Sacad Ermege oo shirka ka sheegay in Kalafow Seemee Biimaal uu xor u yahay rabaanshihiisa ayna soo dhaweeyeen hadii ay yihiin Beesha reer Ugaas ee Sacad, ayna ku gowracanyihiin go’aanka uu Biimaal-weyne ka qaato.
Waxa ugu dambeyn lasoo jeediyey in Biimaal oo alla uu ka dhigay qowmiyad jirta oo xilliyadii hore loo soo maray jufooyinka iyo beelaha ay noqdeen kuwo isku darsaday dhistooda iyo adeegyadooda si ay uga gudbaan waqtiga markaasi culeyska badnaa, ay hada xaq u leeyhiin in Ood wadaagooda ay kala qaataan.
Beesha Kalafow oo meesha ka saartay hadaladii hore u jiray sida afar Biimaal iyo adeerkood oo hada ka dhigtay Shan Biimaal iyo adeerkood ayaa Nabadoon u dooratay Cabdow Shacabdi Bood Makaay oo ah Odey dhalinyaro oo wax badan fahamsan.

Blog Archive