Friday, September 10, 2010

BLOG XIRMAY TARIIKHDA DIR -- GURGURE DIR

Gurgure Dir
Runtii taariikhda gurgure dir waa mid ku qeexsan buugaan aad ufara badan oo laga qorey geeska africa ..balse gurgure dir waxuu aad u hantiyey taariikh aad u qaniyaa ooy cidiba ay la wadaagiin shucuubta degta geeska africa...taasna macnaheedu waxaa weeyee in qawmiyada gurgure dir ay lahyed xadaaro ku saleysan qaanuun dabiiiciyaa oo ay ka oomanaayeen qabaa'ilka sida ciisaha iyo oromada oo kale kuwaas oo kunoolaa taariikh mugdiyaa taariikhda casriga dhaxe

(Posted by guest: Abdikani ahmed )
posted to Gurgura. at Thu Dec 18 00:09:25 -0500 2003.


この記事に返信
Comments
GAADSAN WON AGAINST OGAADEEN (DOQOMO)
WAR MIYAAD MAQASHEEN SIDA AAN U GARAACNAY DOQOMADII OGADEN .AYAGA OO ISTICMAALAY KILILKA IYO ETHIOPIAN IYO IYO WAX KASTA OOY HELI KAREEN AYAA WAXAA GARAACAY JILIB GAADSAN AH WAA FIQIFARAH OO DAGAN NUSDARIIQ WAY KA CARAREEN MEELAHAY AY DAGI JIREEN

(Posted by guest: GAADSAN WON AGAINST OGADEN )
posted to Gurgure Dir. at Tue Apr 06 22:13:26 EDT 2004.
返信


GAADSAN
WAR KA LEEXO LIBAAXA OO AAYAR ISKA AMAAN

(Posted by guest: BIYAMALOW)
posted to Gurgure Dir. at Thu Apr 01 14:13:27 EST 2004.
返信


QEYBTA (9) EE TAARIIKHDA GURGURE DIR
waxaa dhacdey in amxaaro u qayla dhaansatey dawladihii u waaweynaa ee markaas Europe ka jireyd waxeyna aheyd dawladii sida tooskaa gargaar minatari u fidisey amxaaro dawlada bortaqiiska oo askar iyo huba u fidisey amxaaro...sikastaba ha ahaatee dagaalku waxaa uu ahaa kii ugu xoogga badnaa ee ka dhaca qaarada africa ..a duun weynuhu waa uu hadal hayn jireyd dagaalkaas..kaasoo muda badan soo jiitamey..balse ciidanka imaamku waxey la kulmeen dagaal xoogan balse maay aheyn dawladaha islaamku kuwa imaamka iyo ciidankiisa u fidiyey deeq minatari oo u dhiganta tan amxaarda uu brtaqiisku ugu deeqay oo kale.. taasna weeye waxa jabka ugu wacnaa imaamka ...isku soo duub waxaa dhacey kala jab in dadkii ciidanka imaamku ay galaan xaalad go'doonsan..iyo murugeysanba.. iyo in nin walbaa meel ka dhaco.. sidoo kale waxaa dhacdey Awfat in uu gurgure dir ka qaxo.. waxeyna barakacii labaad ee gurgure dir ay lakulmaaan..ayagoo naftooda iyo hantidooda labaxsanaayaa ..taasina runtii waxey dhalsey..in bulshaweyntii gurgure ee xaruntoodu aheyd Awfat in ay ka qaxaaan.. ayagoo markaas u kala qaxey gobolo kala duwan iyo shucuub kala duwan...waana sidatan (1)Nibidoor...in u cararta dhankaas iyo saldanada AWdal...iyo in gaaloowdey (2)kundhibe..in badankiis uu oromoobo (3)biciide. in in u qaxdey Awdal..iyo in cafaroodey..iyo oromodey..waxeyna qaarkood u qaxeen..duuri iyo sagisey..iyo dhulka Awdal

(Posted by guest: Abdikani harari)
posted to Gurgure Dir. at Tue Mar 30 19:24:31 EST 2004.
返信


Gaani iyo Biixi oo dhaar kumaray inay cagta mariyaan Magaalada Xeraale
Gaani iyo Biixi oo dhaar kumaray inay cagta mariyaan Magaalada Xeraale 3/17/2004 11:27 AM UTC Qaylo dhaan iyo maryo tuurasho ay sameeyaan haweenka Mareexaan oo ay ku shiriyeen dhammaan mareexaanka degan magaalada nayroobi,kuwaasoo isugu jira siyaasiyiin ku sheeggii dalka soo burburiyay ganacsadayaal,dhalinyaro iyo odayaal ayaa waxaa maalintii shalay oo bishu ahayd march 16keeda lagu qabtay hoolka shirarka ee Pangaani shir balaaran,waxaana ugu horayntii guubaabo iyo caalacal habar wacasho ah bilowday islaamihii gogosha dhigay mid ka mida oo la yiraahdo xawo cali waxayna tiri,haddii aad tihiin sade gabadhihiinu guur ma leh oo waxaan hadda ka dib isu dhiibaynaa Dir iyagaa na geyee(Malaha dir waxay u jeeda jilib fiqi muxumeda oo ay ku dirirayaan Xeraale) war maalin walba ma waxaan maqli karnaa innagoo ahayn libaaxii afrika ayaa maydkiinii la waray xeraale,ee ama reer sadow aanu gunowno amase ul iyo diirkeed u noqda dagaalka Xeraale. Guubaabo iyo calaacal badan ka dib waxaa shirkii halkaa dhaar cad ku maray ninkii caanka ku ahaa maata laysnimada burburiyayna Gobalada hadda loo yaqaan somaliland Gen.Maxamed Xaashi Gaani waxuuna yiri dhawaan waad maqli doontaan war aad ku faraxdaan waxaana idiin balan qaadayaa anoo adeegsanaya khibradayda iyo sidaan maanta isugu duubanahay inaan dib dambe loo maqal mareexaan iyo Dir baa isku haysata xeraale,igana qora kuwaas(ula jeedo Fiqi Muxumed)waa uga dhammaatay galgaduud iyo carro Gedo.waabay jireen baad maqli doontaan . Waxaa isna isagoo gariiraya oo caro la hadli la,ka hadlay meeshaas lagu lafa gurayay sidii loo baabi,in lahaa Xeraale Col.Cabdirisaaq Biixi waxuuna yiri waa laga jiifsaday dagaalka Xeraale oo intaad ku jirteen kooxo kooxo shirka nayroobi ayaa mareexaan oo taariikhda lagu hayn dagaal lagu jabiyo ayaa maanta kuwii soomaali ugu itaalka yaraa(waa siduu hadalka udhigaye)na eryoonayaan,mase dhici doonta hadda ka dib wixii hore udhacay oo waad aragtaan maanta yaa ka maqan reer sadaha joga nayroobi,sooma dhammin rag iyo dumar aan iska bilaabo anniga naftaydan u hurayaa Dagaalka Xeraale yaa dood ka qaba inaan u wada dareerno dagaalka xeraale, hal mar ayaa kulli kuwada hadaaqeen Qofna. Waxaa shirka joogay dhammaan ururada ay kala taageeraan mareexaanku Maxamuud sayid aden waxaa u joogay ku Xigeenkiisa,Barre Hiiraale ku xigeenkiisa labaad oo mareexaana,TNGda wasiirka Gaadiidka cirka iyo dhulka Cabdi guuled,waxaana halkaas lagu go,aamiyay in dhaqaalo faro badan la soo ururiyo ciidan iyo hubna aadaan xeraale,dumarkii ayaa halkaa ka balan qaaday inay maalinta khamiista oo bishu tahay 18ka keeni doonaan lacag dhan 120kun oo doolar,waxaa iyana is qoray dhalin yaro garaysa 80meeyo oo diyaar uah inay ku dhintaan dagaalka xeraale. Qof ka madaxbanaan dagaalka labada beelood ee xeraale ayaa yiri dumarka ilaahay kala fiican kuwana dagaal iyo dhiig ayay shirinayaan oo yaa tola,ayay bay leeyihiin kuwana horumarka iyo xuquuqda dumarka ayay 24ka saac ka hadlayaan sida Dr.Faadumo Cabdulaahi Insania oo Nayroobi u ololaynaysay inaan la dulmin hooyooyinka soomaaliyeed sida qoraalkeedii u dambeeyay ee (Messages of women,s day)< Waxaa laga dhursugin halkay ku dambayn doonto kuwa isku habar wacday duulaanka Xeraale oo xitaa markii looga yimmid degaankii la wada degi jiray haddana wada say u nool yihiin aan ka cirib tirno Galgaduud iyo xeraale. Isha wararka Xeraale/Nayroobi xeraale.com (Posted by guest: Geeljire)

(Posted by guest: Dagaal gardaro)
posted to Gurgure Dir. at Tue Mar 30 17:13:45 EST 2004.
返信


Lama filaan
Runtii waxaa layaab igu noqotay inaan helo meel lagaga sheekaynayo qabiilka Gurgure layidhaahdo kaas oon anu kasoo jeedo misna aanan ulahayn cilmi sidaas ah. waxa aan ku helay anoo fadhiya Library jaamcadayda kuyaala Iqra university ( Islamabad ) ayaa si kadis ah waxa igaga soo baxay taariikhda qabiilkan. runtii anu waxaan kusoo koray reer abtigay dhaxdii waxaana iigu horaysay dhul gurgure oo aan arko septem 2003 taasoon soo arkay meelo badan oo kamid ah dhulka gurguraha iyo Ugaaska wakhtigan Ugaas Gadiid. faaladaydu kolay maaha mid aan leeyahay waa loo bogi doonaa laakiin waa mid aan layaabanahay.

(Posted by guest: mukhtaar hussein)
posted to Gurgure Dir. at Tue Mar 30 06:25:12 EST 2004.
返信


Jawaab from Gaadsan man to c/risaq faqash
marka hore waxaan leeyahay boqortooyada DIR u dulqaata minority clans like Darood and others mahada ayay daarod oo taariikhdii hore caan ku ahaa inuu oodo daaraha oo kufsado gabdha oo walibana qawsaar ahaa ayaa maanta laga kari la'yahay sayidkii lahaa (qosol)kkkkkkkkkkkkkkkkkk. siyad barre dhimay idinkana hada meeshii la isku caayijiray midgaan hada waxaa la isku caayaa DAAROOD !!!!horoble name.

(Posted by guest: biyamalow)
posted to Gurgure Dir. at Wed Mar 24 16:28:30 EST 2004.
返信


Jawaab from Gaadsan man
marka hore waxaan leeyahay boqortooyada DIR u dulqaata minority clans like Darood and others mahada ayay daarod oo taariikhdii hore caan ku ahaa inuu oodo daaraha oo kufsado gabdha oo walibana qawsaar ahaa ayaa maanta laga kari la'yahay sayidkii lahaa (qosol)kkkkkkkkkkkkkkkkkk. siyad barre dhimay idinkana hada meeshii la isku caayijiray midgaan hada waxaa la isku caayaa DAAROOD !!!!horoble name.

(Posted by guest: biyamalow)
posted to Gurgure Dir. at Wed Mar 24 16:19:54 EST 2004.
返信


mareexaanka oo noqday cali beesteenka qarniga labaatanaad
waxaan umalaynayaa in aad lasocotaan dagaalada kasocda magaalada xeraale ee kutaal gobolka galgaduud dagaalkaas oo dhx maraya beesha fiqi muxumad oo ka tirsan dir iyo beesha mareexaan marka waad la socotaan in ay beesha mareexaan in mudaa mar walba ay ku sooqaadayeen xeraale dagaal oo markasta ay maydkooda kacararayeen inta lajabiyo marka waa gi hore maanan aqoon cali beesteen cali beesteen waa dad aan caqli lahayn marka mareexaan mar walba waa ay iska soo ordayaan hadana ontay xaar isku sii daayaan ayay maydkooda kacararaan marka waxaan leenahay waa adikii labaxay sade daaroode waa adinkaan cali beesteenka noqday oo beesha fiqi muxumad ay xaarka idin ka daadisay

(Posted by guest: sinyoore)
posted to Gurgure Dir. at Tue Mar 16 21:50:36 EST 2004.
返信


QEYBTA ( 9 ) EE TAARIIKHDA GURGURE DIR
hadaba markii dagaaladii hormoodka uu ka ahaa imaam ahmed gurey uu qaadey..ayaaa waxa dhacdey in ( nasaaradu) birmad caawimaadba ay ka dalabadaan kaniisadaha iyo dawladaha reer galbeedka balse caawimaaadii ugu weyneyd ay helaani xabasha ayaa waxey aheyd dawlada burtugal oo u fidisey ( xabasha) caawimaad milatari oo ka koobneyd qalab iyo ciidanba balse sida la wada xasuusan yahay imaamka iyo ciidankiisu kamey helin dawladahii islaamkaa ee markaas jireyd caawimaad wax ku oolaa oo u dhiganta tan xabasha oo kale taasina waxey keentey in ciidamadii imaamku ay dhabar jab ku noqoto...iyo dibu gurasho goobihii aagga hore ay ciidamada imaamku fadhiyeen...iyo ayagoo hubkooda ay ku dagaalamayeen uu ahaa mid aad u liitaa marka loo bar bardhigo kan xabasha loo fidiyey... sikastaba ha ahaatoo..dagaalka imaamku waxuu ahaa mid ku saleysan(imaa _ shahaada -_ wa immaa annasri) guul ama shahaado) sidoo kale dagaal walbaana guul iyo guuldarro waa leeyahay... markuu jabkaasi dhacey..ayaaa waxaa dhacdey dadkii iyo maamulkii awfat jahwareer soo galo...in dadka madanigaa ahaa ay badankood qaxaan....sidoo kale ciidanka imaamka ayaa ayana xaaladaas oo kale lasoo daristey.... taasna waxey dhalisey in mujtamaca gurgure dir ay ukala qaxaan afarta waaxyood ee qaarada africa...sidoo kale mujtamaca direed..balse anoo kahadlooya taariikhda gurgure dir... gurgure meelo badan ayey ukala qaxeen waa sida kutaba qaarkood ay cadeynooyaanee..iyo qoraalo...waxeyna ukala firireen sidatan (1) in deegaanka cafarta islaanimo ugu hijrootey oo ayaga maanta la deggan...watana dhaqankooda iyo caadooyinkooda (2) in gaaloodey oo cabsi iyo baqdin diintoodii uga tagey....oo xabasha u gacan galey....waxaanad arkoysaa ( Gonder ) iyo ( GOOjaam) in dad gurgure ay knoolyihiin (3) in oromoowdey oo oromo noqotey waxeyna matalaan 55% mujtamaca gurgure inta ku hadasha luqada oromoda (4) in ayana u hijrootey dhinaca soomaliya ( Lo_jir) iyo inta soamliland deggan (5) waxaa jirta ayana gurgure u hijroodey halkaas iyo dhinaca Chat oo u qaxey bartamaha qaarada africa (6) iyo in manata deggan ZONe ka ( 5 shanaad ee LIIbaan) ee ismaamulka shanaad ee soomalida waana ( GURRE ) magacaasna waxuu ugu baxey (GURRA hin qabu ) oo ah afka oromada ( gurguraha aaggas u qaxey ayaa waxey ahaayeen kuwa afsoomali kaliya ku hadli jireyd markaasaa la dhahey ( dhago uu wax ku fahmo malaha ay dhaheen oo fakeena ma fahmaaayo ( GURRE ) sidaas ayuuna magacaas ku yimid .. (sidoo kale waxaa jira gurgure dir kuwa qaybta ogaadeenka deggan oo waa ( ERREY) by Abdikani ahmed harari ( daadah73@hotmail.com

(Posted by guest: Abdikani ahmed harari)
posted to Gurgure Dir. at Tue Mar 16 19:17:01 EST 2004.
返信


SAX WAXAAN DHULKA INIIGA DAHIREYNAA SIDII KORNEEL CADOOSH GURGURE UGA DAHIREY HAWIYAHA (BAAY) IYO (BAKOOL)
sax cabdi rasaaq maad ilaawdey ( baydhabo) dharbaaxadii inigu dhacdey wali kamaad kaabanee maxaa DIR uga hadloysaa wallee korneel cadoosh gurgure dir waa noolyahay asaga ayaana gacanta koonfura ku dhigaayaa ABSHIR ABSHIR ABSHIR danjireca@hotmail.com

(Posted by guest: Abdikani harari)
posted to Gurgure Dir. at Thu Mar 04 19:29:48 EST 2004.
返信


Dagalo Dhul balaarsi uu Mareexanku ka bilaabay Xeraale oo ku Taal cabud Waaq oo Beesh Fiqi muxumed Dagaan : Akhri Tarikhda Dagalkaan iyo aduun wayna wuxuu ka yiri.
Dagaalada Mareexan uu ku hayo beesha Fiqi Muxumed (Dir) Mareexan's little bloody adventurs Container: DIR CLANS SOMALIA Submitted By: Guest Welcome To HornAfrik Online Inter-Clan Clashes In Central Somalia. At least 12 people were killed and 29 were wounded in the fighting. March 01, 2004 HornAfrik. Mogadishu Somalia At least 12 people were killed and 29 were wounded after fighting erupted between militias from rival clans in the village of Herale in central Somalia on Sunday, elders said. Village elder Ahmed Osman, contacted by radio on Sunday, described the fighting as "intense" and said that residents had fled Herale by the time the violence subsided in the afternoon, but with no ceasefire agreement. The fighting pitted the Marehan against the Dir clans, who have previously lived side by side peacefully in Abudwaaq, a district in Somalia's Galgudud region. The latest clashes are part of tit-for-tat confrontations resulting from the April 2003 murder of a Marehan elder, allegedly by Dir clansmen. The Dir are affiliated with the Southern Somalia National Movement (SSNM) of several sub-clan factions, while the Marehan belong to another factional grouping, the Somalia National Front (SNF). Both were among 27 factions that signed a ceasefire agreement in Kenya on October 27, 2002, to stop all hostilities in the war-torn Horn of Africa nation. Somalia plunged into clan warfare and has not had a recognized government since 1991 when the dictator Mohamed Siad Barre was toppled. Peace talks are continuing in Kenya Afhayeenka ururka SSNM Md.Awliyo oo faahfaahin ka bixiyay dagaalkii Xeraale. Afhayeenka ururka SSNM Cabdullaahi Xuseen Aybakar kuna magacdheer AWLIYO ayaa ka waramay siduu udhacay dagaalkii dhexmaray beelaha Mareexaan iyo Fiqi Muxumed waxuuna yiri isagoo u waramayay saxaafadda: Goor hore oo ah subaxnimadii taariikhdu ahayd Febraayo 29,ayaa maleeshiyada beesha Mareexaan waxay sidii caadadu uahayd duulaan gardarao ah ku soo ekeeyeen dhammmaan wadooyinka laga galo magaalda xeraale,duulaankaas oo sida laga warqabo ujeedadiisu ahayd sidii loo baro kicin lahaa loona xasuuqi lahaa beesha Reer Fiqi Muxumed oo ku caana dad ehlu diina oo waliggod cid ku gardaraysan.Haddaba siday qabto diinta Muqadaska ah waxay ku qasbanaadeen inay reer Xeraale Difacdaan Maatadooda,Maalkooda iyo xurmada ilaahay u abuuray adoonkiisa oo ah inuuna wax dulmin isna qaadan dulmi. Haddaba markii uu dagaalku socday uga yaraan 5 saac waxay dantu ku qasabtay kuwii soo duulay ee dulmi wadayaasha ahaa inay cagaha wax ka dayaan iyagoo ku hungoobay hamigoodii ahaa inay xasuuq gaystaan isla markaana deegaan hantiyaan,beesha mareexaan oo ku caan baxday inay isku raacaan gardarada iyo duulaan lagu qaado dad kale sida ay ka marqaati kacayso taariikhdu oo 21kii sano oo ay dalka hogaaminayaan waxay soomaali u gaystaan la wada ogyahay, Waxuu afhayeenku xaqiijiyay oo uu yiri.waxaa halgamayaashii xaq udirirka ka shahiiday hal mujaahid halka labo kale ay ka dhaawacmeen oo dhaawacoodu mid khafiif yahay halka daaquudyada waa siduu hadalka udhigaye ay ka dhinteen 12 nin ugu yaraana ka dhaawcmeen 19 daaquud labo baabuur oo ah kuwa dagaalkana looga gubay dulmiwadayaasha mareexaan,Md.Awliyo waxaa caalamka iyo inta jecel nabada ugu baaqay in si wadajir ah loogu guntado sidii loo joojin lahaa gardarada iyo gumaadka ay wadaan beesha Mareexaan oo xitaa markii looga soo baro kacay degaanada lala degi jiray ee ku teedsanaa balanabal iyo Caabudwaaq ina hadda wadaan Isir sifayn (ethnic cleansing) ku aadan reer Fiqi Muxumed ayuu yiri afhayeenku. Waxuu kaloo afhayeenka SSNM aduunka caalamka ka codsaday in si degdeg gurmad loola soo gaaro qoysas badan oo ku baro kacay duulaankaas,iyagoo dadkaasi ayna haysan biyo iyo baad oo degaankii laga cabi jiray ay saameeyeen degaalkaas joogtada ah oo ay soo qaadayaan beesha Mareexaan. Somali festivities kill 60, may start war At least 60 people were reported killed and another 90 wounded in renewed fighting this week in the northwest part of Somalia’s Galgadud Region. Local sources in the regional capital, Dhusa-Mareb, told the U.N.’s Integrated Regional Information Networks the latest fighting was between the Darod subclan of the Marehan and the Dir subclan of Fiqi Muhumud, and was concentrated in and around the village of Herale, northwest of Dhusa-Mareb. Last month Herale, which is populated by the Fiqi Mahmud, was also the scene of serious fighting between the two sides which left over 50 people dead. According to sources from a neutral clan in the area, what started out as "revenge killings" had now flared up into a "fully-fledged land war". Sources told the IRIN the Marehan want the Fiqi Muhumud out of the area, and until one group gives up, the fighting will probably continue. Over 50 killed in central Somalia festivities Three days of heavy fighting in the northwest of Galgadud Region have left at least 50 people dead and over 150 wounded, local sources in the regional capital, Dusa-Mareb, told IRIN on Monday. The fighting broke out last week between the Darod subclan of the Marehan and the Dir subclan of Fiqi Muhumud, and was concentrated in and around the village of Herale, some 80 km northwest of Dusa-Mareb, said Nur Muallim Dhere of the Dir. Herale village is populated by the Dir. According to Abdinasir Hashi of the Marehan clan, the current clashes were triggered by revenge killings™ for the death in May last year of a prominent Marehan businessman. But the ensuing escalation of violence was also attributed to disagreements over water and grazing in the area, another source from a neutral clan told IRIN. "It is more about water and grazing land right now. Herale is close to a good pasture area and water points are very close," he said. "Each group is trying to dislodge the other." This particular clash between the two groups had been "exacerbated by the easy availability of heavy weapons and the terrain in which they are fighting", he added, noting that the area was flat, offering no cover from the battle-wagons (technicals) both sides were using. Nur told IRIN that his clan had lost 26 dead and over 65 wounded in the three days of fighting. Meanwhile, according to Abdinasir, the Marehan have lost about 40 dead and "over 70" wounded. The fighting has reportedly displaced hundreds of families, leaving them with no access to wells or water points, Nur said. He stressed the need for help, "but given the lack of roads and the current insecurity in the area, I doubt if anyone will come to our aid". Most of the displaced belong to the Dir, and have moved to safer areas like Dusa-Mareb, he said. Humanitarian sources in Dusa-Mareb told IRIN that if the fighting continued, "it could have serious humanitarian repercussions for the communities involved". "The biggest problem at the moment seems to be displacement and lack of shelter," the source said. Both sides claim to be ready for peace talks, but so far no mediation efforts are taking place. The fighting subsided over the weekend, but the sides admit that "it is just a matter of time before a new round of fighting begins again". "Both sides are regrouping and rearming," said Nur. Tariikhda Mareexanka oo aha mid ku dhisan budcad nimo iyo Gardaro. 1980' "Kofyad Casta"inkaaran ee wadanka Somalia guueysatay,2600 oo ruux oo beesha Cumar Maxamuud ayay layeen oo lagu tirtiri gaaray beesha Cumar maxamuud(Majeerten) Bolisiya melataaradii Mareexan ay ilaa 450 gabdhood ka kufasadeen. 1985 Mareexanka oo ay watan dabadhilf yadoodi300,000 oo reer Hargeysa (waqooyi galbeed ayay ku duulen). Mantana kala go'a iyo is amin laanta Somali iyagaa ka dambeeyay. 50,000 oo besha Isaaq na lagu tirtiray iyagoo adegsanay bayloodyo South African ah oo madafiic ku rusheynaysay shicbka Waqooyi galbeed. 1970-1978 Mareexanka oo ku guleysta in ay ka tirtiraan beelihii lahaa gobolka Gedo iyo Garbahaaray region. Oo Raxahweyn, Dir iyo Ogadeen iskugu jira. Manta oo Mareexanka ay Daroodkii Kismayo daganaa waxay u adeegsadan Habar Gidir ay xuluufo la noqdeen si ay Mareexanku uga gacan sareeyan Belaha deegankas (Eeg Swedish & Danish Report) oo ka koreeya qeybtan) Mereexanka sideey u tirtireen: Gobweynta ,Waqdoore iyo Rexanweynta dalka Leheed. Iyagoo dadka meesha ugu tirada yar ayeey hadana beelah guumeysi ku hayaan. Ogow sida uu reporka sheegayo Beesha sadexad Tiro ahaaan waa Dir. MAATA 2004 Mareexan oo 800 oo cidan hub casri ah wata waxa ay isku dayayaan in aay ka bara kiciyan Beesh Fiqi Muxumad ee Direed Dagmada Xeraale. In kastoo ay isku dhigmin Sade Darood(Mareexan) iyo jilib yar, oo hoose, sida Fiqi Muxumad hadan iyaga iyo madaaficdii ay ku garaacayeen bulshada rayidka ah,bishii ramadaan eedhalatay 2003 oo dhan, wixii cidan iyo hub ahaa waxa gaaray beesha Mareexan guul daro weyn oo in ay tuulada Xiraale ilaa 37 nin oo cidamadoodi ah meydkoodi kaga carareen magalada dhixdeedi. Toofiqda Alle ha waafijiyo Fiqi Muxumad oo gardaro iyo dhulbalaarsi cad lagu wado. Fadlan ha la gargaaro dhaqaalo iyo maalba beeshan laga gardaran yahay, ilaa 3000 kun oo reerkaa aha ayaa meel duur cidla ah fadhiya ka dib markii ay maxeysatada Mareexan ee dhigya cabka ah Rabadaantii la soo dhafay ay hubka culus ee Hoobiyaha iyo Altalari ay ku garaaceen toolada Tuesday 28 October @ 08:11 http://www.fiqi.net/hof/modules.php?name=News&file=article&sid=559 Dagaal culus oo subaxnimadii maanta ka bilowday tuulada Xeraale oo ka tirsan degmada Cabuud Waaq ee gobolka Galgaduud ayaa sababay dhimashada dad tiradooda lagu qiyaasay 45 qofood, iyadoo ay ku dhaawacmeen tiro kale oo aan la sheegin. dagaalladaan oo u dhaxeeya labo beelood oo halkaasi wada degan ayaa ka bilowday barkad biyaha laga cabo, iyadoo ay ka qeyb qaateen baabuurta dagaalka oo ay ku jiraan kuwo gaashaaman Afhayeen u hadlay beesha Mareexaan oo ay soo xiganeysay idaacadda Jubba ee magaalada Kismaayo ayaa sheegay in ay gacanta ku dhigeen degmada Cabuud Waaq, balse dagaallo teel teel ah ay ka soconayaan daafaha degmadaas, haseyeeshee ma jiraan warar caddeynaya hadalka sheegashada ah ee ka soo yeeray af-hayeenkaas. Wararkii ugu dambeeyay ayaa sheegaya in culumaa’udiin iyo odayaal ka kala tirsan labada beelood ay ku baaqeen in ay labada dhinac joojiyaan xabadda oo ay wada hadal ku dhameystaan khilaafaadkooda. Ugaaska Beesha Sade Ugaas Maxamed Weli Axmed Nuur oo ka mid ah waxgaradkaas ayaa isaga oo ku sugan Buulo Xaawo waxaa uu labada dhinacba ugu baaqay in ay joojiyaan dagaallada iyaga oo ixtiraamaya bisha barakeysan ee Ramadaan oo ay muslimiintu sooman yihiin. Dagaalad xeerale : News about the conflict in the media. 3/4/2004 1:40 PM UTC Isniin, October 26, 2003 Dagaal culus oo subaxnimadii maanta ka bilowday tuulada Xeraale oo ka tirsan degmada Cabuud Waaq ee gobolka Galgaduud ayaa sababay dhimashada dad tiradooda lagu qiyaasay 45 qofood, iyadoo ay ku dhaawacmeen tiro kale oo aan la sheegin. dagaalladaan oo u dhaxeeya labo beelood oo halkaasi wada degan ayaa ka bilowday barkad biyaha laga cabo, iyadoo ay ka qeyb qaateen baabuurta dagaalka oo ay ku jiraan kuwo gaashaaman Afhayeen u hadlay beesha Mareexaan oo ay soo xiganeysay idaacadda Jubba ee magaalada Kismaayo ayaa sheegay in ay gacanta ku dhigeen degmada Cabuud Waaq, balse dagaallo teel teel ah ay ka soconayaan daafaha degmadaas, haseyeeshee ma jiraan warar caddeynaya hadalka sheegashada ah ee ka soo yeeray af-hayeenkaas. Wararkii ugu dambeeyay ayaa sheegaya in culumaa’udiin iyo odayaal ka kala tirsan labada beelood ay ku baaqeen in ay labada dhinac joojiyaan xabadda oo ay wada hadal ku dhameystaan khilaafaadkooda. Ugaaska Beesha Sade Ugaas Maxamed Weli Axmed Nuur oo ka mid ah waxgaradkaas ayaa isaga oo ku sugan Buulo Xaawo waxaa uu labada dhinacba ugu baaqay in ay joojiyaan dagaallada iyaga oo ixtiraamaya bisha barakeysan ee Ramadaan oo ay muslimiintu sooman yihiin. Galgaduud ( AllPuntland )- Xaalada Guud ee degaanka Xeraale ayaa maanta ah mid xasiloon kadib markii shalay barqadii uu halkaasi ka dhacay dagaal la isku adeegsaday qoryaha darandooriga u dhaca, kaasoo sida la sheegay u dhaxeeyay beelihii dhawaan halkaasi isku qabtay. War La Xiriira Dagaalo Ka Dhacay Xeraale- Sunday, February 29, 2004 Dagaalkii shalay dhacay ayaa waxey warar aan lagu kalsooneyn sheegayaan in ay gaartay tirada dhimashada ee halkaasi 6 ruux iyadoo dhaawacana lagu sheegay tiro dhan saddex ruux, isgaarsiinta goobtaasi oo aan wanaagsayn waxaa adkaaday in la ogaado khasaaraha dhabta ah ee dirirtaas shalay ka dhashay, waxeyna wararka naga soo gaaraya Xeraale intaasi ku darayaan in dagaalku haatan qaboobay, iyadoo aysan jirrin cid kala dhex gashay beelaha halkaasi ku dirriraya, waxeyna dad ku sugan goobta dagaalku ka dhacay sheegeen in ay wali is hor fadhiyaan Maleeshiyo beeleedkii dirriray. Dagaalada Ka dhacaya deegaanka Xeraale ayey dad badan aaminsanyihiin in uu yahay mid salka ku haya arrimo siyaasadeed, walow siyaasiyiinta beelaha halkaasi ku dirriraya ay iska fogeeyeen mar wax laga weydiiyay in uusan dagaalkaasi wax siyaasad ah ku lug laheyn. Xeraale (AllPuntland)- Deegaanka Xeraale oo isagu ka mid ah deegaanada Gobolka Galgaduud ayaa saakay barqadii waxaa mar kale kasoo cusboonaaday dagaaladii sokeeye ee ay dadka deegaankaasi maalmahii u dambeeyay wax xoogaa ka nasteen. Wararka naga soo gaaraya Gobolkaasi ayaa waxey intaasi ku darayaan in saakay barqadii uu halkaasi dagaal ku dhex maray labadii beelood ee ay dirrirtu u dhaxeysay, dagaalkan ayaa la isku adeegsaday Qoryaha Darandooriga u dhaca ee AK47. waxaana la sheegay in qasaaraha dhimashada uu saakay barqadii ahaa 1 ruux oo dhimasho ah iyo dhaawac ka badan sadex ruux. Lama yaqaan sababaha dhabta ah ee soo cusboonaysiisay dagaaladan ka dhacaya Xeraale iyadoo todobaadkii hore dhex dhexaadin la doonayo in lagu dhameystiro dagaaladan uu ka dhacay Deegaanka Guri Ceel, kaasoo la sheegay in aysan soo xaadirin labada dhinacba, balse warar aanu ka helnay illo xog ogaal ah ayaa tibaaxaya in qorshaha dagaalkaasi uu ka fog yahay dadka goobaha dagaalka jooga, iyadoo la sheegay in ay dagaalkaasi abaabulayaan dad iyagu ku sugan dibadaha, waloow ay siyaasiyiinta labada dhinac ay marar badan ku celceliyeen in dagaalku uusan wax siyaasad ah ku lug laheyn. SUURE NEWS from Xeraale Go to XERAALE.COM 2/28/2004 4:12 PM UTC Hishiis kadhacay Magaalada Caabudwaaq iyo Arimaha Xeraale oo sii xumaanaysa. Dhuusamareeb Feb-19-04, Xeraale.com Maanta oo ay Taariikhdu tahay 2-18-04 Ayaa Idaacada BBCda sheegtay " in heshiis wayn uu ka dhacay Magaalada Caabudwaaq, heshiiskaa oo dhexmaray Labo Beelood oo katirsan Beesha Mareexaan." Hadaba beelahaa hishiiyay ayaa Dagaalkoodii ahaa Midkii hakiyay Dagaalkii Beesha Mareexaan ay kula jirtay Beesha Faqi-Muxamed (Degaanka Xeraale). Waxaan qadka Telefoonka kula hadalnay Odayaal waaweyn oo katirsan Beesha FaqiMuxamed oo jooga Magaalada Dhuusamareeb, waxayna inoo sheegeen in heshiiskaa uu ahaa mid ay Beesha Mareexaan ku heshiiyeen in ay midoobaan isla markaana ay howshoodii(Dagaalkoodii) meesha ay ka wataan. Odayaashaasha waxay intaa ku dareen in Shalayto ay isku dhaceen ciidamo ilaalo ah kaasoo Qasaare iyo dhaawac u gaytay Beesha Mareexaan. Waxay kaloo intaas ku dareen in Ciidamada laba Beelood ay isku horfadhiyaan labo meelood oo isu muuqda, Waxayna yiraahdeen hadii aan lahelin cidkala dhexgala waxaa macquul ah in ay sifudud iskugu dhicaan ciidamada. Ilaa iyo Iminka lama sheegin wax waan waan ah oo kadhexsocda labada beelood iyo wax hadal haya intaba. Inkastoo Beesha Mareexaan ay horey ugu gacan sayrtay Culumaa'udiinadii, Suldaamadii, Nabadoonadii, iyo waxgaradkii isugu Jiray Beelaha wada dega Gobolka Galguduud ayaa wax rajo waan waan ah aan wali laga heyn, Halka Beesha Faqi-Muxamed ay Diyaar u yihiin heshiisiin dhexmarta iyaga iyo Beesha Mareexaan. Dadka Degan Dagaanka Xeraale iyo kuwii ka qaxay Dagaaladii Kadhacay Halkaa ayaa iyagu aad u dhibaataysan oo cabsi weyna kaqabo dagaalo kale oo halkaa kadhaca. Dad ka soo waramay Xaaladaha Dadkii ka qaxay Dagaaladaa ayaa aad aga deyriyay oo Sheegay Dadka qaarkood oo u badan Caruur iyo dumar ayaa Caafimaadkoodu aad u liitaa Waxayna yiraahdeen "hadii aan Hey'adaha Samafalka Aduunka soo gaarin Dadkaa Qatar weyn ayay ku sugan yihiin. Maxamed Abdi. Xeraale.com/Dhuusamareeb Dad gaaraya ilaa iyo 3500 oo qof ayaa waxay ku dhibaataysan yihiin Degaanka Xeraale Iyo Degmooyinka Dariska La’ah. Muqdisho, Soomaaliya. Feb-4-04 Warar naga soo gaaray Degaanka Xeraale iyo Degmooyinka dariska la ah ayaa sheegaya in dad tiradooda ay gaareyso ilaa 3500 oo qof ay ku dhibaataysan yihiin Halkaas. Dadkaas oo ka qaxay Dagaalo goos goos ah oo kadhacaya Degaankooda (Xeraale) ayaa ku kala daadsan Degmooyinka Boholo, Dhuusomareeb, Huurshe, Mayeeraan, Iyo Qod-qod. Afhayeen u hadlay Dadkaasi ayaa waxa uu u sheegay qaarkamid ah warfidiyeenada in dadkan ay mudo Sedeed bilood ah qoxooti yihiin oo aanay jirin haba yaraatee wax hay’ad samofal Bini aadanimo ah u fidiyay dadkaasi. Waxaa uu Afhayeenka intaa ku daray in dadkaasi ay u badan yihiin Caruur iyo Dumar ay aad ugu baahan yihiin Daryeel Caafimaadka iyo Raashin ay cunaan. Waxaa kalee uu afhayeenku u sheegay warfidiyeenada in hadii aanay Hay’adaha Samofalka Aduunka u soo Gurman dadkaan ay Halis ugu Jiraan Gaajo iyo Cuduro. Dagaalladii kadhacay Deegaanka Xeraale ayaa ahaa mid aad iyo aad u foolxun oo sababay Dhimasho iyo Dhaawac aad u farabadan. Maxamed Ali oo ku magacdheer (Shabeel ) ayaa waxa uu warfidiyeenada u sheegay in Dagaalka kadhexeeya Beelahan uu sii daba dheeraanayo oo weliba Ciidamadooda ay weli is hor fadhiyaan jiida hore. Wararka waxay intaasi ku darayaan in Waxgaradka iyo Ganacsatada kasoo jeeda Degaanada Dhuusamareeb, Cadaado, Guraceel iyo Ceeldheer oo isku dayeey inay soo Afjaraan coolaadaasi ay ku guuldareysteen oo sheegay in Beesha kasoo jeeda Caabudwaaq ay ka biyo diidsan yihiin Hishiisiin. Wax garadka iyo Ganacsatada ayaa sheegay in hadana ay ku rajo wayn yihiin inay soo Afjaraan dagaaladaasi. Cabdiraxmaan Abdi Muqdisho, Soomaliya Nin lagu dilay agagaarka Baar ubax Dagaalada Mudug Awgood Muqdisho, Somaliya. Waxaa maanta lagu dilay meel udhow baar ubax nin dhailnyaro ah oo lagu magacaabi jiray indhobohol Diiriye Faarax,dad ka agdhawaa meesha lagu dilay marxuumka waxay ii sheegeen in dhalinyaro hubaysane ay kala soo degeen baabuur uu saarnaa oo ahaa kuwa loo yaqaan BLka isla markiina waxay ku fureen rasaas ilaa ay naftu ka baxdo.Waxaana la xaqiijiyay in arrintu tahay ninka ladilay beeshuu ka dhashay iyo kuwa wax dilay in dagaal kharaari ku dhexmaray Golol oo ka tirsan gobalka Mudug gaar ahaan degmada Jiriiban,taasoo dad badani maanta fajac ku noqotay in dagaalkii baadiyaha la keeno magaalada Muqdisho.waana markii u horaysay oo labadaa beelood ay dad isaga dilaan magaalada Xamar iyadoo dagaalkoodu usocday in ka badan afar sano. Odayaal iyo waxgarad kasoo jeeda degaanka Golol ayaa cambaareyey Dilkaas Foosha xun,waxayna codsadeen in si wadajira loo soo qabto kuwii gaystey dilkaas oo aan loo eegin haybtay yihiin lana horkeeno shareecada islaamka si loo yareeyo kuwa caadaystay in ay dadka walaalaha ah isku diraan oo dhibaato hor leh ka dhexabuuraan,iyadoo hore loogu guulaystay in xabadii ka dhexsocotay labada beelood la joojiyo wada hadalna uu uga socday magaalada Gaalkacyo ,Dhacdadaan oo aad mooddo inay dhabarjab ku tahay waxgaradkii waanwaanta ka waday gobalka Mudug. Xeraale.com (Posted by guest: XEERAL.COM)

(Posted by guest: Kofil)
posted to Gurgure Dir. at Thu Mar 04 14:02:26 EST 2004.
返信


C/ Risaaq:Maxaa ku gubaya awoow? Dirka maxaa ku saaray?
Daaroodka qaar baa carab sheegta . Hawiyaha sida Ajuuran Digoodi iyo Karanlah Ethiopia af Oromo ayay ku hadlaan Somaalida Kenya iyo kuwa carabta jooga luqado kale ayay ku hadlaan maxaa ku saaray Gurguraha oo ku gubaya? Daroodka la baxa Jidwaaq/cabuud waq iyo si waaq roonta oo ah Ilaheygii Oramada cabudi jirtay lama yaabnee. Carab intaa ku Abtirsan lahaa musacagaleyda cuna oo ayaxa cuna.

(Posted by guest: Cabdi)
posted to Gurgure Dir. at Thu Mar 04 12:50:10 EST 2004.
返信


C/risaq Jawaab: Dir way kaa horeysaa kana danbeysa! Daaco qurunka Joji.
Isaaq iyo Biyamaal weey kal fanaan oo isma ogola... iyo Direey joojiya qabyalad... laba wax oo isgala mahaa ee ma waxad wadaa "divid and rule", Qarbaabush Dir ku fur, misa waano daacad nimo ah oo Somalinimo. Biyamal, Gadsan iyo qaar kaloo badan anagu manu wada dhaladsiini ee saas tariikhda iyo odeygii Mahe Dir iyo Ilaaheey ayaa xukmay. Adigu maxaad tahay? Anagoo Dir ah ma naga maqashay Laykase ama Warsangali ama reer kale Darood maah. Ama reerkaa iyo reerkaa Hawiye maah. Mida kale Gurgure waa dhinac Somaali dhinac Oromo maxaa kaa quseeya adiga anaguu boqor noo yahay isagoo Afafka Canfarta, iyo ilaa wadanka Chad dagan. Daroodka iyo Hawiyaha ama Rahanweynta waa kuwa af Swahiliga ku hadla ama caruurah carabah lagu dhalay waa kuwa carabiga ku hadla. Daroodku waa kuwa carab makhanidaa oo ayaxa cunta sida Mahri Ismacil,Xadrami iyo Cumani sheegta iyaga oo magacyo cadeeynaya ineey Oromo yihiin aan hayno sida Jidwaaq, Dagal Waq , Kuumbeh Mayjertu iyo Siiwaqroon iyo Ware-sangali. Noo daa dadkayaga wexey rabaan ha ku hadlan .. Oromaduna wey nal dhalatay .cara iga dhaw walee!

(Posted by guest: Rooble)
posted to Gurgure Dir. at Thu Mar 04 03:00:16 EST 2004.
返信


C/risaq Jawaab: Dir way kaa horeysaa kana danbeysa! Daaco qurunka Joji.
Isaaq iyo Biyamaal weey kal fanaan oo isma ogola... iyo Direey joojiya qabyalad... laba wax oo isgala mahaa ee ma waxad wadaa "divid and rule", Qarbaabush Dir ku fur, misa waano daacad nimo ah oo Somalinimo. Biyamal, Gadsan iyo qaar kaloo badan anagu manu wada dhaladsiini ee saas tariikhda iyo odeygii Mahe Dir iyo Ilaaheey ayaa xukmay. Adigu maxaad tahay? Anagoo Dir ah ma naga maqashay Laykase ama Warsangali ama reer kale Darood maah. Ama reerkaa iyo reerkaa Hawiye maah. Mida kale Gurgure waa dhinac Somaali dhinac Oromo maxaa kaa quseeya adiga anaguu boqor noo yahay isagoo Afafka Canfarta, iyo ilaa wadanka Chad dagan. Daroodka iyo Hawiyaha ama Rahanweynta waa kuwa af Swahiliga ku hadla ama caruurah carabah lagu dhalay waa kuwa carabiga ku hadla. Daroodku waa kuwa carab makhanidaa oo ayaxa cunta sida Mahri Ismacil,Xadrami iyo Cumani sheegta iyaga oo magacyo cadeeynaya ineey Oromo yihiin aan hayno sida Jidwaaq, Dagal Waq , Kuumbeh Mayjertu iyo Siiwaqroon iyo Ware-sangali. Noo daa dadkayaga wexey rabaan ha ku hadlan .. Oromaduna wey nal dhalatay .cara iga dhaw walee!

(Posted by guest: Rooble)
posted to Gurgure Dir. at Thu Mar 04 02:59:06 EST 2004.
返信


sx DIR WAXEY DHANTHAHEY 70% SOOMAALI WEYNTA UU SHEEGAAYO NINKAN WAALAN WAA AYO??
waxaan layaaba ninkan kuleh soomalaiweyn sx dir ayada ayaaa soomaali weynaa oo maa talaa 80%%%%%%% adigaa laba QULATEYN BUUXINAYN OO FARA KU TIRISAA INAAD BARTAN ISU SOO GASHO MAAHIN SX waxaan aaaminsanhey qabiilka aad ka soo jeedo iyo kuwa ku adoonsadaba in KAADIDAAYADU NI QAADI AYAAN WALLAAHI AAMINASNAHEY EE KUMAAD TAHEY HORTA ???

(Posted by guest: DIRTA_GALBEED)
posted to Gurgure Dir. at Sun Feb 29 19:57:17 EST 2004.
返信


sax pleaze noo sheeg cidaada??hadaanu nahey dir adina reer doofaarey ma atahy??
sax waxaan kaa rabnaa in aad nasoo ogeysiiso cidda iyo balada aad kasoo jeedo??waxaanan kaga ballan qaadeynaa in jawaab kugu filan aad nagal heli doontid sax sidoo kale pleaze adoon naga qarin waxada tahay iyo jihada aad ka socoto bal noo soo qor,,,,,hadii kale sida eyda iyo doofaarkii ku dhaley meelahaas ka dhadhawaaq>>wallee inaadan dir af wax kaga qaadeyn ,,,

(Posted by guest: Abdikani harari)
posted to Gurgure Dir. at Sun Feb 29 19:51:25 EST 2004.
返信


waa maxey dirta aad sheegeysaan
waxaa qosol badnaa saaxiibkey oo ah nin isaaq ah markaan habeen dhoweyd ku iri idinka iyo biyomaalka waxaad tihiin walaalo soow ma'aha markaasuu iigu jawaabey hadana ma inaad ceytanto ayaad keentey, marka dad aan abtirsi wadaagin oo maanta aan ku jirno oo qarnigii 21aad soo baxey iney isku dad yihiin maxey tahey,xageed jirteen awal, maxaad u kala faantaan oo isu yestaan markii aad kala maqan tihiin, marka weligiin isku abtirsiimo miidnan aheyn hadana sidiina iska ahaada oo beenta iyo waqti dhumiska iska dhaafa wax soomaalinimo ka fiican heli meysaane. gure oo itoobiya ugu sharciyeysan dhinacna Oromo dhinacna soomaali hadii ey dir noqdeen hadalo xaal qaado, horta su'aal isweydiiya adinka shaqsi ahaan sidee ku dhacdey soomaali inteeda kale waa istaqaan oo abtirsiimo wadaagaane maxaa idinka warka iyo qulubka idin geliyey. marka hadaloow xaal qaado direey qabyaalada soomali weyn ku qasaartey banaanka ka jooga.

(Posted by guest: c\risaaq)
posted to Gurgure Dir. at Sat Feb 28 23:48:28 EST 2004.
返信


QEYBTA (8) EE TAARIIKHDA GURGURE DIR
Axmed Gurey oo ay tahay cududiisu iyo nasabkiisuba mid ku aroora gurgure dir,, ciidusuna ay tahay mid ku dhashey deegaan gurgure ... oo ay maanta deggan yihiin bartii uu ku dhashey qabaa'il gurgure diraa.. sidoo kale ay ciidankiisana ay ugu badnaayeen ciidanka gurgure dir ayaa loo caleema saarey inuu noqdo Imaamka beelaha direed asagoo jira markaas 19 sano.. waxeyna aheyd talaabadii ugu horeysey uu imaamku qaaadey in uu fariimo iyo waraaqo dhambaalaa ukala diro beelaha(ilma sammaale) iyo Mareexaan... waxaana markaas dagaalka kusoo biirey hawiye ..mareexaan.. gaatuiur.. dagaalkuna waxuu ahaa mid leh hadaf iyo ujeedooyin ay kamideys naayen markaaas dhamaan beelaha direed iyo beelaha ilma sammaale .iyo ajuuraaan oo markaaas asgu ciidan iyo caawimaaad ba u fidiyey imaamka .. waqtiyadaas ayeyna soo baxdey maahmaahda taariikheed ee tiraahda sagaalka ilma ajuuraan.. waxaa kiciyey sagaalka ilma sammaale.... waxuunaa axmed gurey isu dayey in uu dagaalka uu qaadayo ka badilo dhamaan siyaabihii horeete ay u qaadayeen amiirada asaga ka horeeyey... ciidanka gurgure dir waxaa horkacaayey waaa sida uu warinaayo kitaabka ( fatxu xabash fii fatuuxi zamaan( garaad Abdilaaahi mattaan) oo asagu kasoo jeedaa hayb ahaan jilibka biciide..... ciidankan uu markaas garaadku horkacaayey waxey dhanaayeen inta fardooleyda ahi ..waaa sida ku xusan kitaabka ee....18.000 oo ay ahaayeen kuwa aaad u gani yaqaana warmaha oo ay u dhan yihiin dhamaan hubka noocyadiisa kala duwan ee baryahaas lagu dagaal gali jireyd...sidoo kale ciidanka lugta ayaa ayana gaadhaaayey markaas ( 45.000) kun oo ciidana hadaba ciidanka intaas la eeg ee gurgure dir waxey guulo waaweyn kasoo hooyeen dhamaan dagaaladii markaas kadhacaayey...bartamaha iyo koonfurta dalka ethiopia ......

(Posted by guest: Abdikani ahmed (harari))
posted to Gurgure Dir. at Thu Feb 26 20:39:39 EST 2004.
返信


The Dir history in Iman Samaroons era- meaning of Gadabursi and Gurgure
The Dir history in Iman Samaroons era- meaning of Gadabursi and Gurgure Container: The History of the Dir People. Submitted By: Guest Imam Samaroon Said alle ha unaxriisto 1432 AD when the Amhara cruseaders conquered Somali, Iman Said was the muslim leader who led the Madanluug Dir and when the imam was later fighting in the Westren flank of the Guurey army he was injured at dardarley. The name Gadabuursi was given to his descendents at the last critical moment before he made a final stand to the Amhara at the mandaluug ancestral homeland of Amuud which was destroyed over 50,000 homes where excuvated recently and the place was leveled with the ground 10, 000 thousands perished. The Magadle Dir was completely annilated except for the 10,000 or saw that survive in Cerigaabo. The Madoobe Dir installed a Madaxweyn Dir dynasty The Wardiiq who was the ruling remenants of the Madaxeyn. Madigan, Gurgure and the Barsuug Dir fled west and were encirled by the Oromos- Many assimilated and the union formed a half cast Jarso. The Isaaq Dir reconstituted as Maxamed (Axmed Xiniftire) new Habar alliences formed the Nacadoor,Mikidoor,Nabidoor and the Idoor all disappeared. The name Gaada Biirsay means The one who collected the army or "chests" the name refered to the desparate effort of imam Samaroon Said to collect and muster the power of his kinsman against the infidels. Gaado means shafka ama xabadka (gaada ha i saarin oo kale. Gaadsan the westren Dir 's name means the one with the army or good chest litraray. The Gadabuursi latter suffered a davastating defeat and actually the present day Amuud which has a old cementary called Lafaruug was destroyed by the Amhara King. Also note it was this period that the King Shihad a Diin buried in Zailac Island was killed. The Gudabuursi Dir and Modoobe Dir never recovered from these davastating blows. The Madaluug in Southren Somalia and the Biyamaal as well as The Fiq's Suure all point their Southren movement from Amuud region in the 1600's during the Axmed Guurey era. The Suure Dir who are as a matter of fact still in Hauda region and whom refer them self's as Fiqi's where the Her or sheikh associated with Awbarre/Buube/ Yusuf Barkad kowniin students who entered Mudug region at the time when the Ajuuran ruled at mereg and some served as Imams under one malakh Gareenow Xaasey. The Suure Fiqi's, Biyamaal, Guure, and the Badimaal all entered the south. The Biyamal claim to have entered the Banadir area, a name meaning beynka direeb, in 1700's. The Gurgure/Akisho cluster and reminders of Madaxweyn Dir conquered the Dira Dhabe " meeshu Diri Dhabe" ama waranka ka taagay. The Gurgure which is not their real name (Gurgure means trader hence the word Gorgortan - to bargain) (Posted by guest: Sahal)

(Posted by guest: Sahal)
posted to Gurgure Dir. at Tue Feb 24 16:18:41 EST 2004.
返信


QEYBTA ( 7 )EE TAARIIKHDA GURGURE DIR
markii ladiley ( suldaan xaqqu diin) oo ladiley asoo dagaalamayaa ..waxaa hogaanka shacabka gurgure dir u qaadey suldaan ( sacdudiin)oo ahaa suldaanka ( 18 )ee soo mara saladanada Awfat asna waxuu qaadey dariiqii xaqqudiin in uu dagaalo kala joogsi lahayn ku qaado axmaara oo markaas soo weerareysey waxaana kamid ahaa abaanduulayaasha dagaalka uu asagu magacawdey markaas (1) imaam maxamed oo asagu u dhashey beelaha direed ee ku walaaloobey meesha ( walaalaha) ladhaho oo 50 mail kaxigta adiss ababa maaanta waxoo kaloo abbaanduulayaashiisa dagaal kamida ahaa (2) imaam cali saciid oo u dhashey qabiilka (gaadsan ) hadaba dagaalkan oo aad u xoogsanaa oo kadrnaa kuwii hore u dhici jireyd marka loo fiirsho tabarta saldanada Awfat oo sii daciifeysaa oo aheyd saladanadaha tan ugu weyn ee markaas kajirteyd bariga iyo bartamaha ethiopia ...ayaaa waxey bilaabeen axmaaradu in ay dib isu habeeyaaan ayna dagaal rogaal celinaa kusoo qaadaan suldaan sacdudiin iyo ciidamadiisaa waxaana dagaalkaas uu ahaa mid ay DIR tu badankood u dhanaayeen uu u qayla dirsadey suldaan sacdudiin walaalihiisa DIREED ee shawa iyo awdal kala deganaa ugu danbeyn waxaana la diley sacdudiin asoo qoslaaaya oo ashahaadanaaya waxeyna ka baxdey naftu asoo leh(AShhadu an LAAA ilaaaha Illalaahu wa ashhadu anna maxamadan rasuululaaah waxeyna ragga taariikhda qora ay sheegeen in suldaanka rag garab saar la ah gaalada in ay tusiyeen suldaanka wa asida ( Al maqriizi uu ku xusaayao kitaabkiisee dabadeed waxaa dhacdey in xukunkii saldanada awfat uu noqdey mid isbabadal badan yeeshaa oo tiraba toboneeya suldaaan ay maamulka iyo bqortooyada iska dhaxlaan.. waxaanan la hilmaami karin ayana xaalada saldanada Awfaat oo ku jirteyd Mid murugeysan oo laga dareensanaa dhmaan saladanadaha kaleete ee markaa muslimiintu daganeyd iyo hub la'aan oo soo food saartey ciidamada saldanada Awfaat balse waxaa iska dhaxley boqortooyada markaas afar inamo uu dhaley suldaan sacdudiin oo midiba mar uu qabtey maamulka iyo hogaanka saladanada Awfat waxeyna kala ahaayeen(sabrudiin) oo asagu ahaa boqorka 19 ee gurgure dir (mansuur) oo ahaa asna boqorka( 20)ahaa ee salaadiinta sladanada awfaat iyo jamaaludiin(oo ahaa boqorka (21) iyo axmed badley oo ahaa suldaanka(22) ee gurgure,,,,,waxaana la aaminsan yahay ( jamaalu diin) inuu ahaa kan ugu cadaaladeysan oo shacabka kumaamuli jireyd cadaalad waxuuna gacanta ku dhigey maxaabiis tira badan ... sidoo kale axmed badley ayaa sana goob dagaal lagu diley asooo oloe iyo abaabul iyo cawyi galin ugu jiraa dhinacna qaylo dhaansi u diraayaa walaalihiisa (DIR) EED ayaa waxaa lagu diley goobta cayn faras la dhaho sanadku markuu ahaa 1445 taraiikhda dhalashada nabi ciise kadib waxaa ugaasnimada gurgure iyo boqortooyada iska soo dhaxley (23)khayrudiin badley 1445 -75 (24) shamsudiin 1472-88 (25)ugaas maxmed 1488-1518 hadaba ugaasyadan danbe ayaa ayagu ahaa kuwa ka duwan kuwii horeete marka loo fiirsho qaabka ay dagaalka u qaadayeen..waxuu ahaa dagaalkoodu mid goo goos ah oo weerar isdaba jooogaa lahayn ayuu ahaaa hadaba maruu xijaabtey allaha ha unaxariistee suldaan maxfuud xaalada Awfat wax badan ayaa iska badiley waxaana soo food saarey saldanada dagaal Ahliyaa shacabka iyo dadka gurgure dir waxey aaaminsanaayeen xeerka geedka ee reer Awbarre kadib waxaaa maamulka iyo talada la wareegey Imaamkii caanka ahaaa asoo 19 jir ah imaam axmed gurey.............xalqada soo socota waxaa inoo ballanaa inaan Axmed gurey qisada ugalno (afgudhiye@yahoo.com)

(Posted by guest: abdikani harari)
posted to Gurgure Dir. at Fri Feb 20 02:40:46 EST 2004.
返信


QEYBTA ( 6 )EE TAARIIKHDA GURGURE DIR
hadaba taariikhda intaasa la eeg uu gurgure dir kasoo marey wiyo dhulka baaxadale ee uu soo maamuli jirey min biyo gurgure ( zaylac agteed iyo awbarre waa sheekha gurgure dir barta uu ka aanasanyahayee ilaaa Awfat waqooyigeeda gaadhsii dhulka intaas la eeg ayuu ku fidsanaa maamulka iyo boqortooyada gurgure dir,,,waxuunaa ku tilmaamey ( zaamil) waa nin mu arrikhaa oo wax ka qorey geeska africa in gurgure dir uu ahaa midka ugu badan uguna tayo diin leh diin jeceyl uu kawadaa shucuubta degta geeska africa .. waxuuna ku tilmaamey qabiilka ciisaha in ay ahaayeen kuwa ku dul ictikaafa ( asnaam) dhaxaag ka sameysan ayna ahaayeen magaacdoodu( HARIMAADEE) (ANAA KU BAADHI)( (YAX)( WALWAALIYOO) waxey ahaayeen ayuu dhahey ninkan qoraagaa ee mu arrikhaa asnaam markaas ay caabudu jireen qabiilka ciisaha waana ereyo macnaheeda la aqoon ilaa iyo hadda iyo fasiraadeeda sidoo kale waxuu dhahey qabiilka ciisahaa diinta waxey soo galeen muddo laba boqol oo sanaa naga xigto hadda waana tan keentey in dagaaladii islaamigaa ku saleysnaa ay ka muuqan waayaan ee waqtiyadaas ka dhacaayey koonfurta dalka ethiopia ...waxaa uu kaloo nina qoraagaa xusey in qaabka ciisaha reer baadiyaha ay guryaha u dhistaani ay tahay mid waafaqsan ilaa iyo hadda iskalaabta ay qoorta iska lulaaan dadyoowga aaaminsan diinta masiixigaa(+) kobaha reer baadiyahana markey sameysanooyaana ay tahay mid ku saleysan (+) islaabtaaas balse waxa alawada aaminsanyahay in xeerka maanta uu ku dhaqmo ciisahu ( xeerka geedka ) uu yahay mid asalkiis uu kasoo jeedo sharci ahaan xeerka gurgure dir oo ay kasoo dhinbiil qaateen 80% eeg taariikhu qarnu ifriiqiyaa(109) zaamil

(Posted by guest: Abdikani ahmed (harari))
posted to Gurgure Dir. at Fri Feb 20 00:47:37 EST 2004.
返信


WEY SOCOTAA TIXDA TAARIIKHDA GURGURE (DIR) CINWAANKEY SIDATAN
Pleaze fadlan hadii aaad hayso talo ama waxii tusaale ah waxaad iigu soo hagaajisaa emailka cinkiisu yahay ( afgudhiye@yahoo.com) amase ( afgudhiye@hotmail.com) byeeeeeeee

(Posted by guest: Abdikani ahmed ( harari))
posted to Gurgure Dir. at Thu Feb 19 23:55:29 EST 2004.
返信


QEYBTA ( 5 )EE TAARIIKHDA GURGURE DIR
hadaba waxaa biloodey in dagaal so keeye uu ka qarxo saladanda awfat ee qawmiyada gurgure dir ,, waxaana ugu wacnaa faragalin shisheeye oo kaga imanaayey dhinaca axmaara iyo maamulkii oo markaas daciifey ,,oo noqday uun mid ku kooban (daneysi) iyo xukkun jaceyl... oo u horseedey saladanada awfat in laga maamulo ( bayt axmaaro)dagaalka sokeeyana waxa auu toos u boliiwdey 1360 waxaana hogaanka gurgure dir madaxa u hayey boqorka 17 ee saladanada awfaat suldaan xaquu diin kaas oo ka dhaxley xukunka adeerkii ( malasa_fax)oo ahaa ( malasame _ faarax) malasme waa magaacda u gaarkaa gurgure dir aaan DIR inteeda kale la bixin ilaa iyo hadda ...waxaanu markaaas xaruntiisa u rarey iyo maamaulkiis B/awfaat halkaas uu ka dhigtey xarunta boqortooyadiisa ...waxuuna ahaa xaqudiin mid hayb iyo raganimo leh ay ka haybasadaan boqorada xabashi.. waxuuna ku qaadey xabasha in ka badan dhawr iyo labaatan duulaan wa asida lawada ogsoonyahaee......waxuuna geeriyoodey sanadu markay ahayd 1373

(Posted by guest: Abdikani ahmed (harari))
posted to Gurgure Dir. at Thu Feb 19 23:40:38 EST 2004.
返信


Qabailka qosol kujabka
WAA OGAA OO DAAINKAA LAFAHEYGA DAABACAY OO DIR KA DIGAY AYAAN KU DHAARTEE HADII TARIKH AY NOQOTO DAROODKAN IYO HAWIYAN QOSOL KU JABKA INEY TARIQDEENA HABASKEEDA KU LUMI.

(Posted by guest: Qoslaye)
posted to Gurgure Dir. at Thu Feb 19 23:31:15 EST 2004.
返信


QEYBTA ( 4 )EE TAARIIKHDA GURGURE DIR
hadaba kadib markii labada walaalo cumer iyo cali ay ku qaadeen saladanada shawa ayaa misna waxa bilawdey dagaalo aad u culculesi in ay ka dhaxqarxaan saladanada gurgure dir ee Awfat iyo amaxaaro waqtigaas waxaa hogaanka u hayey gurgure dir suldaaan xaqqudiin oo ahaa suldaanka 14 ee beesha sanadkuna waxuu ahaa 1321 taariikhda dhlasaha nabi ciisee waxaana mudda yar uun kadib hadana hogaaanka beesha gurgure dir u qabtey oo la caleemo saartey suldaaan sabrudiin waxaana dhacey mudadaii la caleemo saarey suldaan sabrudiin dagaalkii ugu darnaa ee dhaxmara gurgure iyo gaalada ,dagaalkuna waxuu socdeyd bilooyin waxuuna rabeys suldaan sabrudiin in uu ku qaado dagaal lagu cirib tiraayo gaalada ,,,waxuuna haa suldaankii 15 ee saladanada awfat hadaba waxaa haleeshey suldaan sabrudiin awood yari taasoo u keenatey in uu ka gurto ciidamadiisaa dhamaan goobihii difaaca hore ee saladana awfat,waxaa gaaalada horkacaayey dagaalkaas ( camdu siyoon) waxuuna ka soo hooyey guula lataaban karo markaas oo ay kamid ahaayeen in uu W/shawa gacanta kudhigo nasiib daro waxaa soo shaac baxdey waqtigaas oo la isla dhaxmaraayey in camdu siyuun uu kataageerey jamaaludiin sidii uu ula wareegi lahaa maamulka awfat,,,,jamaaludiin oo asagu ahaa boqorka 16 ee soo mara jamaahiirta gurgure dir balse waxey isku maandhaafeen jamaaludiin iyo camdusiyoon waxyaabo qaarkood oo tanaazulaaa waana ku gacmo shydhey talooyinkii markaas uu wateyd camdusiyoon balse waxuu markii danbe la heshiiyey nasrudiin oo walaakood ahaa in uu boqro balse mujtamaca gurgure ma aaminsaneyn boqortooyada uu iskii u xulaayao camdusiyoon eeg( tamrat1972; 125 .8.5)

(Posted by guest: Abdikani ahmed ( harari))
posted to Gurgure Dir. at Thu Feb 19 23:21:16 EST 2004.
返信


QEYBTA ( 3 )EE TAARIIKHDA GURGURE DIR
kudhawaad sanadku marku ahaa ayaa waxa soo kala dhax galey khilaaaf saladanada Awfat khilaafkaas oo ahaa mid ku saleysan maamulka saladanada Awfat iyo cidda dhaxaltooyada u leh (wali Asmac) oo ahaa reerka boqortooyada gurgure dir uleh ayaa markaas hayey saladanda awfat waxeyna ahaayeen kuwa markaas aagga Awfat iyo intiisa kaleeteba looga yaqiin magaca ( wali asmac _ iyo Reer wali awbarre) iyo magaca gufaatiile oo ugu baxey goob dagaal waa sida rag Al maqriizi ay kamid yihiin ay qoreenee... waxaana markaaas rag ay kamid yihiin (ibnu saciid ay aaggaas ku meeleeyey( jilibka (kole) oon u haysano in ay haayeen jilbka reer kore ee biciidahaa ,,,balse isla waqtigaas ayaa waxa soo kala dhaxgaley khilaaaf maamulkii reer wali waxaana so fara galiyey Cumer sidii uu wax uga qaban lahaa inta uu khilaafkaasi kor isu shareerin markay taasi dhacdey ( dul_marax) oo xukunka shawa hayey qabeydan gabadh ( duriyada( reer wali ) waa reer awbarre ayaa la soo wariyey in uuu xariir qarsoodiya la yeeshay boqorkii xabasha waxaana markaaas madaxa looga saaraey eedeymo ka dhan ah in uu ku la kicitimey khayaaamo qaran iyo mid diimeed.. muddo markay kasoo waregtey ayaa waxaa asaga lagu qabtey dagaal uu hormood ka ahaa uu abbaanduule uu asagu ka ahaa halkaasaana lagu diley uuna ku geeriyoodey ,baryahaas ayaa waxaa billaabatey in dhaqanka gurgure dir la adkeeyo oo reerka boqorka xeer gooniyaa loo dhigo gabdhaha reer boqorna aan loo dhisin cid kale iyo ajaanib ka baxsan maamaulka reer boqor ...taasaina waxey keentay in dagaal hor leh ay Cumar iyo wiilkiisii cali ay ku qaadaan amiiradii reer makhzuum ee saladana shawa ayagooo dhawraaya sumacada boqortooyada gurgure dir waxeyna ka takahluseen dhamaan aaamiradii reer makhzuum oo ay laayeen 1285eeg ( huntigford 1965 ;55.109,9

(Posted by guest: Abdikani ahmed ( harari))
posted to Gurgure Dir. at Thu Feb 19 22:47:18 EST 2004.
返信


QEYBTA (2) EE TAARIIKHDA GURGURE DIR
waxey ahaayeen jilibyada gurgure ilaa 12 dab kuwa u kala kaca ,jilibka warjeex oo kamid ahaa jilibyada (liibaane) ayna wada dhasheen (saanjeex) oo saanjeele ah ayaa waxa uu daganaa aagga manze ee W / shawa ..hadaba abbaarihii 1128 aya awaxa ka dhax qarxey dagaalkii ugu horeeyey ee dhax mara gurgure iyo amxaare dagaalku waxuu ahaa mid labada dhinacba mid cudda iyo cataadba leh..mid qaataey bilooyin la isaga soo qeyla dhaansadey meel walba waxaase warjeex ku waheliyey laba jilib oo gurgure dir ooy kala haayeen(gacal) oon u haysano gacalwaaq inuu ahaa iyo ( nibidoor) oo asna aaggaas deganaa ..dagaalkaasi libintiis waxaa lahaa gurgure ,,, waxaana horkacaayey garaad cabdille,,,hadaba saanjeele oo ahaa kan ugu deegaaan shisheeyo gurgure dir waqtigaaas ayaaa waxa uu billaabey in uu aaaggiisa xoojiyo ..waxeyna gargaarka ka heli jireen xukuumaddii (Awfat) ka dhisneyd ee markaas gurgure ku mideysnaaa .. awfat oo aheyd mid ku aadan halka maanta gurgure deggan oo ah kasoo bilaaaw ( mataahara ) bardoode ) ilaa (erer) hawaash) intaaas iyo inta u dhaxeysa aya ala dhihi jireyd ( Awfat) balse waxaa layaab leh dad aan u dhalan taariikhdana aan dhinacba kasoo galin in ay sheegtaan sladanada ( Awfat) oo aheyd mid gaar u ah gurgure dir waa sida ( ibnu saciid uu qorayee( 1214-74) balse waxaan dhaheynaa taariikhda dib u raac oo haka sheegin beeneee ...taariikhda gurgure waa mid buux dhaafisey buugaan aad u fara badan iyo taariikhda direedba ...waxey aheyd barta ay DIR ta walaalaha ay ku walaaloobeyn meesha la dhaho( walaalaha) oo 50 mayl WB ka xigta addis ababa waana barta ay dagaalka ballan ku galeen kuna walaaloobeen...wey jirtaa aduunkaa wax walbaana wey ka dhacaan .in qolo nasab iyo taariikh aysa lahayn iska aroorsato kuna abtirsato taariikh asal iyo raad aaan lahayn dhulka kutubada sheegayaan iyo qabiilda ay sheegooyaani waa mid intaba kudhan qabiilada direed iyo gurgure sida (al-maqriize) sheegay iyo kitaabkale ( fatxu _xabash fii fatuuxi zamaan) ee uu qorey faqiih carab el jiizaaani ) dhamaan kutubtaasi ma xusaayaan qabiilada kala ah ( ogaadeen) ciise) isaaq ) gadabuursi) waana mid aan layaabanhey meesha ay kasoo galeen..waana arrin argagax taariikheedaa lagana been abuurtey in qolooyinkaasi ay mar daganaan jireen bariga iyo bartamaha ethiopia

(Posted by guest: Abdikani hamed harari)
posted to Gurgure Dir. at Thu Feb 19 21:49:22 EST 2004.
返信


TAARIIKHDA GURGURE QEYBTA (1)
tan iyo intii u dhaxeysey qarnigii (10 )ilaa kii( 11 ) waxaa isa soo taraayey colaadaha iyo dagaalada sokeeyey ee u dhaxeeyey qabaalika direed iyo amxaara dagaalku waxuu ku saleysanaa laba qaab mid diineed iyo mid dhuleed oo ya markaas amxaarao ku rabteyd in ay ku dhul ballaarsato iyo ayadoo markaas ugu jirteyd in ay soo ceshadaan dhulkii la isku dhihi jireyd abisiiniya ,, balse sida lawada ogsoonyahay waxa jireyd sadex saldanadood oo ah saladanadaha ugu caanasanaa ee markaas ka jireyd bariga iyo bartamaha ethiopia waxeyna kala haaayeen ( 1) AWFAT waxaana deganaa gurgure dir waxeyna ku aadaneyd barta uu maanta gurgure dir daganyahay hawaash , bardoode, mataahara ,hadaba sida uu Ibnu saciid 1214-74 ku sheegay in ay aheyd saladanada gurgure dir mid horumarsan oo kaduwaneyd dhamaan saladanadihii markaas ku wareegsana Awfat waxaana kamid ahaa degmooyinka saladanada awfaat (cabdille) oo ay daganaayeen jilibka cabdille ee (kundhibe) (Gurrale) oo ayana ay daganaayeen reer ( wali asmac) waa reerka dhaxalka boqortooyada gurgure dir u lahee naanaeysa ahaana loo yaqaan ( gufaatiile )waxaana jirta maahmaaah waqtiyadaas loo baxshey reer wali asmac( guffi iyo gufaatiile midna yey habeen kuu gabban ) oo waxey ahaayeen kuwa maamulkoodu iyi sidaayasdoodu ay aad u darneyd...sidoo kale waxaa kamidaa magaalooyinka ay daganaayeen gurgure dir ( seenja) oon u haysano ayana in ay daganaayeen jilibka ( saanjeele) ayana waxaa kaloo ay daganaayeen gurgure dir garba luki, garba cadeey ooy maanta ay daganayhiiin gurgure dir ,,,,, balse waxaa cad in qabiilo fara badan oo sheeganaayo soomaali maanta in ay daganaan jirin bariga dalka ethiopia ,sida ogaadeen ciise , isaaq sheekhaal, gadabuursi, lama hayo wax qoraalaa oo cadeynooya in ay mar dageen ethiopia iyo in ay ka qayb galeen dagaaladii waqtigaaas ka dhacaayey koonfurta dalka ethiopia sidoo kale lama hayo iyo Oromo ay mar daganeyd bariga africa akhri(cerulli 1967)

(Posted by guest: Abdikani ahmed ( harari))
posted to Gurgure Dir. at Thu Feb 19 21:22:14 EST 2004.
返信


Taariikhda gurgure Dir(qeybta (1)
lasoco

(Posted by guest: Abdikani harari)
posted to Gurgure Dir. at Thu Feb 19 19:57:19 EST 2004.
返信


Darood iyo Dir waa heshis-- Somali watch oo darood leeyahay wexey qortay
odeyga la yiraahdo Hiil, kaas oo aanan la haynin wax magaciisa dhaafsiisan, markii laga reebo laba wiil ee uu dhalay oo lakala yiraahdo Sab iyo Samaale, kuwaas oo waalid u noqday dadka soomaalida ah intooda badan. Waxaa la sheegaa in Hiil uu yahay nin ka soo farcamay Cuqayl binu Abii Taalib oo ahaa suubanihii Maxamad ahaa (s. c. w.) ina adeerkiis. Xiriirka abtirsiinyo ee ka dhaxeeya Hiil iyo Cuqayl lama hayo, markiise sawir laga bixiyo silsiladda faceed oo ay leeyihiin durriyaddii Hiil waa sidatan : Hiil wuxu dhalay Sab iyo Samaale Sab wuxuu dhalay 1. Digil : (Jiiddo, Tunni, Gelledi, Dabarre Garre) 2. Mirifle : Siyeed (Elaay. Leysaan, Eemid, Diisow, Maallan, Wiin) iyo Sagaal (Luwey, Gellidle, Yantaar, Jilible, Hbeer). Samaale wuxuu dhaley Irir Irir wuxuu dhalay : 1. Hawiye. 2. Aji. 3. Mayle (Xawaadle). 4. Yaabur (Gaaljecel iyo Dagoodiye). 5. Maqaarre. 6. Gariire. 7. Xamarre. 8. Xariire. Hawiye wuxuu dhalay : Karanle (Murursade), Gorgaate (hiraab), Gugundhabe (Baadi-cadde). Jambeelle (Ajuraan). Aji wuxuu dhalay :Dir, Dangolo. Dir wuxuu dhalay : Madaxweyne (Akishe), Mandaluug (Gadabiirsay), Madoobe (Ciise), Mahe (Isaaq, Biyamaal iyo Surre). Dangolo wuxuu dhalay gabadha la yiraahdo Doombiro. Doombiro waxaa guursadey Daarood, waxay u dhashay : Maxamed(Kablalax), Axmed(Sade), Xuseen(Tanade),Yuusuf(Awrtable) iyo Ciise.
posted to Gurgure Dir. at Sat Feb 14 17:25:14 EST 2004.
返信


PROPAGANDA OF THE DAROOD AGAINST DIR
Daarodka carab ayeey sheegtan -- Lakin wax cad magacyadood iyo dhaqankooda inuu yahay mid Oromada ka soo jeeda sidaa uu qorahan cadeeynayo. Donbiro ayaa na dhashay oo carab geed saaran ayuu ahaa sheekadi ehey waa la beeneyay ee Daroodka soo saray 1840. Sheekadan foljariga ah waxa ay Daroodka ka soo coobiyeen Quranka Surata Tahaa oo ay ku saleysantahay qisadii Nabi muuse oo fircoon soo dilay isagoo macluul hayso uu laba hablood oo Nabi Shucay dhalay uu ariga u waraabiyay. Ka dibna uu gursaday gabartii ina nabi shuceb.. Qisad waxa ay qarnigii 1900 ku dareen sheeko kale oo Hawiyah iyo Ajuuranka kale dhex martay oo sidan ah--- 1) Ajuuranka wax ay shhegteen Carab oo Ajuuran wax ay yirahdeen odeygii oo carab ah oo geed saran ayaa malin malimaha ka mida ayy 6 Hawiye u yimadeen Karanle, Jambiile ,Raranle ,Haskul e.t.c Ajuuran oo carab ah geedkii ayuu diday inuu ka soo dago ilaa uu nin gabar siiyo ( Jambeele Hawiye ayaa gabartiisa siiyay) Ilaa uu nin dhabarkiisa ku soo dago Hawiye Raranle ayaa dhabarka u dhigay( Ajuuran ayaa adoonsaday oo ay ka mid noqdeen) Xaskuul Hawiye isagana wuu cuskaday Ajuuran carabkii geedka sarnaaa oo farta uu ka taabtay ayuu gooyay.. Story is well know See the Somali History By Lee Cassanelli. DAROODKA LABADAN SHEEKO OO MIDNA UU QURANKA IYO QISADII QOOMKII MADYAN DHEX MARTAY IYO RASUULKA MUUSE IYO SHUACAY S.A.W.S AYEEY WAXA AY WAKHTIGII DARAWISHTA KU DAREEN SHEEKADII DHEX MARTAY HAWIYE IYO AJUURAN. LABADA SHEEKO HARTIGA (DHULBAHANTE--MAJEERTEN--IYO WARSANGALI) AYAA ISU GEEYAY OO MARKAA LA DAGLAMAYEY iSAAQ (MAHE DIR) OGOW SADEXDA HARTI WAXA AY KU FAANAN IN AY BAH DIR YIHIIN WAXAN WADA DHALA DIRTA ISAAQ HABAR YONIS(MUSE ARREH) DHULBAHANTE SACIID AYAA DHALAY (ARAB) BAH DIR MAJEERTEN BOQORADOODA (ISAAQ BAA DHALA) WARSANGALIGA SIDOO KALE. GABEYGII GUBA MARKAAD DHAGEYSATO ISAQ DIR AH OO DONBIRO SHEEQANAYA AYAD MAQLI. ***** NASIIB DARO PROPAGANDADII DAROODKA WEY SHAQEYSA MARKII AY ABUUREEN WAX DOOBIRO LA YIRAHHADO OO AY KU XUMEYNAYEEN ISAAQA (Posted by guest: X-large)

(Posted by guest: PROPAGANDA AGAINST DIR NAME--DOOBIRO)
posted to Gurgure Dir. at Sat Feb 14 17:07:34 EST 2004.
返信


Direey Balo ku aragtay=== Cidkasta makusheegatay
Ninnaba uunka kama dawladsana, Dir iyo Daaroode Ilaah baa dabkoodiyo nasakhay, danabbadoodiiye Dadka uguma liitaane’e way, diriri waayeene. Iiddoorse Dir weeyee hadduu, duullan soo bixiyo Dunji Habar Magaadluhu hadduu, dabarka soo gooyo Dunbuq iyo rasaastana hadduu, Debecsanow siiyo, Horta yaa la da’a wayla yaab, dawyadaad mariye? Maxamed Fiin [Habar Yoonis] http://allsomalianews.com/suugaan/guba/Guba3.htm Qamaan Bulxan [Ogaadeen]
posted to Gurgure Dir. at Sat Feb 07 13:52:57 EST 2004.
返信


GurGure Political Movements-- SUURE FAN
GLF (Gurgura Liberation Front) led by Abdelasis Ahmed; HDP (Horiyal Democratic Party), from the WSLF (Western Somali Liberation Front), led by Abdi Ismail and representing the Gadabursi; the IGLF (Issa and Gurgura Liberation Front), headed by Riyaale Ahmed, which, since a split in 1991, only defends Issa interests (essentially the control of the Djibouti-Ethiopian railway line). The pro-government ESDL which hope to become part of the EPRDF is headed by current Transport minister Abdulmejid Hussein (Issa Habar Awal). It has 76 of the 139 seats in the Regional Council and 15 of the Somali Region's 23 seats in the House of Peoples' Representatives, as well as the two seats for the autonomous city of Dire Dawa. Though it has little support among the Ogaden, the ESDL is backed by the northern clans, the Issaq, Dir (Issa, Gadabursi, Gurgure) and the non-Ogaden Darod (Bartire, Yabare, Mejertein, Dhulbahante). Some southern Hawiye clans (Garre, Digoodiya) also support the ESDL. POSTED BY A SUURE FAN OF THE GURGURE NATION AND A SON OF A GACALWAAQ LADY> PROUD TO BE HALF-GURGURA
posted to Gurgure Dir. at Sat Feb 07 13:35:26 EST 2004.
返信


Who writing about Dir and leaving Obo and Jarso
This person who created this was wrong and he leave out the Jarso and the Obo who is Dir too. I think all his information is from South Somali only. The original name Dir is Dhiire (the man) in old Somali and Oromo. Dhiire in Afan Oromo and Somali means Bold (geesi)or Nin Dhiiran. In Boran country live the Diire families Nageele/Isielo where the Gabra Dir live( Oodale + Miigo).

(Posted by guest: Sabriiya)
posted to Gurgure Dir. at Thu Feb 05 13:34:23 EST 2004.
返信


WHO ARE THE SUURE & GUURE DIR.
I met many people .... Kenya, and Mogodisho area... They only called themselves Dir... but know i hear diffrent names like Gurguree, Biyomaal reer Dabca, qubeys and even Some who say Fiqi Muxumad fiqi walaal and fiqi Cumar are they Gurgura and who are the Guure i met some in Kenya who have Hotels. Are this all Gurgura Dir... How about the Madaluug of NFD Gariisa/ Wajir

(Posted by guest: Mursal Hassan)
posted to Gurgure Dir. at Wed Jan 28 18:26:39 EST 2004.
返信


Ali madaxweyn Boqorka direed.
Qarnigii 1300 boqortoyada Ifat, Moora iyo Adulis waxaa asasay Gurgure Ali oo dhamaan axmed Guray,Axmed nuur,iyo Gidaarka harar ku wareegsan dhisay. Magalada Dira Dhabe waxa loogu bixiyay "Dir baa Dhabay" ama meeshi uu Dir waranka ka Taagay kolkii ay Gurguraha ka kacsheen Gaaloda. Generalka Gurgure Axmed Ibrahim waaqoyiga Somalia markii uu cidan ka soo doontay 1434 tii isaga oo ay hogaminayaan Garad Sacid Somaroone oo garadka Gadabuursi ah waxa ay u yimaadeen Isaqa oo barigaa ahaa Magadle Dir. Wadanka qebihiisa koonfurta iyo waqooyigaba dadkii Gurgure ee xukumi jiray xiligaa wali dirta koonfur iyo kuwa waqooyiba wa laga helaa hatan. Nabidoorka iyo Baciidad Gurgure oo dalka Habar Jeclo xukumi jiray asasayna wali magacyadaa ayaa loo yaqaana. Koonfurta Reer aw sacid, Layiile, Sure, Gure,Gariire, dhamaan waxay ka soo jeedan dhankaa. Suldaanka Ali madax weeyne waxaa ku Abtirsada oo kale Xawad laha iyo Qabiilka Jiidad ee Qoryooley dagan. Afarta sheekh ee Waqooyiga somaliya keenay Awbare,Sh. Yusuf Kawnin, iyo Aw Buube waxa lagu sheega in ay Harar ka soo tageen 1300 oo ay dinta ku fafsheen ilaa Gobalka Bale ilaa hada Abe xuseenka Bale reerka Guure oo Gurgure/Akisho la dhashay oo Gure dhammole nageele agteed daga ayaa sheegta sheikh Xuseen. Nasiib daro tariikh badan ayaa la aasay manta. Barsuuga dir, Madigaan, Magadle(ceerigaabo), Boqortoyada Biyamaal of Talyaniga baabiyay, Bajimaal, Suure Cadalle iyo Qubeys(Mudug), Jiido, Guure,Gariire,Gadsan,iyo dhamaan intayada waqooyi galbeed( Isaaq,Ciise iyo Gadabuursi) isku ab baan nahay. Dir Aji ! Madaxweyn Dir(1) Gurgure, Guure, Akisho, Jiido,Gariire, Layiile,Aw sacid I.W.M Madoobe (2)ciise (wardiiq,howgati) Mahe (Biyamaal,Gadsan,suure,dabruube, Barsuuq,magadle, Quranyow-Gare iwm) Mandaluug dir(Gadabuuris iyo Mandaluug sure la daga) Qaldho dir( Noole iyo qar kale Afrata qol)

(Posted by guest: Geesi gaweydo)
posted to Gurgure Dir. at Mon Jan 12 21:44:58 -0500 2004.
返信


TAARIIKHDA GURGURE QEYBTA (1)
tan iyo intii u dhaxeysey qarnigii (10 )ilaa kii( 11 ) waxaa isa soo taraayey colaadaha iyo dagaalada sokeeyey ee u dhaxeeyey qabaalika direed iyo amxaara dagaalku waxuu ku saleysanaa laba qaab mid diineed iyo mid dhuleed oo ya markaas amxaarao ku rabteyd in ay ku dhul ballaarsato iyo ayadoo markaas ugu jirteyd in ay soo ceshadaan dhulkii la isku dhihi jireyd abisiiniya ,, balse sida lawada ogsoonyahay waxa jireyd sadex saldanadood oo ah saladanadaha ugu caanasanaa ee markaas ka jireyd bariga iyo bartamaha ethiopia waxeyna kala haaayeen ( 1) AWFAT waxaana deganaa gurgure dir waxeyna ku aadaneyd barta uu maanta gurgure dir daganyahay hawaash , bardoode, mataahara ,hadaba sida uu Ibnu saciid 1214-74 ku sheegay in ay aheyd saladanada gurgure dir mid horumarsan oo kaduwaneyd dhamaan saladanadihii markaas ku wareegsana Awfat waxaana kamid ahaa degmooyinka saladanada awfaat (cabdille) oo ay daganaayeen jilibka cabdille ee (kundhibe) (Gurrale) oo ayana ay daganaayeen reer ( wali asmac) waa reerka dhaxalka boqortooyada gurgure dir u lahee naanaeysa ahaana loo yaqaan ( gufaatiile )waxaana jirta maahmaaah waqtiyadaas loo baxshey reer wali asmac( guffi iyo gufaatiile midna yey habeen kuu gabban ) oo waxey ahaayeen kuwa maamulkoodu iyi sidaayasdoodu ay aad u darneyd...sidoo kale waxaa kamidaa magaalooyinka ay daganaayeen gurgure dir ( seenja) oon u haysano ayana in ay daganaayeen jilibka ( saanjeele) ayana waxaa kaloo ay daganaayeen gurgure dir garba luki, garba cadeey ooy maanta ay daganayhiiin gurgure dir ,,,,, balse waxaa cad in qabiilo fara badan oo sheeganaayo soomaali maanta in ay daganaan jirin bariga dalka ethiopia ,sida ogaadeen ciise , isaaq sheekhaal, gadabuursi, lama hayo wax qoraalaa oo cadeynooya in ay mar dageen ethiopia iyo in ay ka qayb galeen dagaaladii waqtigaaas ka dhacaayey koonfurta dalka ethiopia sidoo kale lama hayo iyo Oromo ay mar daganeyd bariga africa akhri(cerulli 1967)

(Posted by guest: Abdikani ahmed ( harari))
posted to Gurgure Dir. at Thu Feb 19 21:16:41 -0500 2004.
返信


Majerteen iyo Habar iyo oday Gurgura ah-True Story
Magaalada Erer Gooto ee Gurguruh dagan ayaa wax yimid oday safara oo Majeerten ah. Sida Majeertenka cadadoodu tahay, wuxuu is yiri ita ay ku weydii Gurguruhu waxad tahay Handad. Majeertenkii safarka ahaa biyo ayuu weydistay reer Gurgure. Markaasuu u booteeyay war Gurgure yuu galaa? Gabdhii gurgure ayaa ku tidhi arla Gurgure yuu yahay Majoognee adigu maxaad eheyd? Ninkii Majerteen baa yidhi" Majerteen baan ahay" Odeygii iyo gabartiisi qosol ilkahaa ka daadan garay madama ay maqal majeerten. Markey halkaa mareyso ayuu kii majerteen yidhi nin Harti ah ayaan ahay. Markaas ayaa waxa ay gabadhii Gurgure tiri Hartigaab hadad tahay koob ad biyaha ku cabto ma sidataa. Gabadhii abeheed baa qayliyay oo yiri AAbo sii biyah, Illahey baa Harti ka dhigaye isagu iskamuu dhigine . (Harti Gaab waxa la yirah daa reer yar oo Gurguruh magan u ah oo asalkoodu Harti ah)ninkii Majeerteen cagaha ayuu wax ka dayay isagoo gabartii gurgure koobkii biyah ay kala daba cararyeso oo ay ledahay qaado. Walahay cadiim waa sheeko dhaba. Marka Somali isma taqaano

(Posted by guest: Reer Agoon/ Sure)
posted to Gurgure Dir. at Thu Jan 22 13:39:32 -0500 2004.
返信


Gabey Gurgure lagu sheegayo
Wixii hore aan kaba soo hadhoo, haayidii dhiga e Hadda Habar-Dugaageed, sideed Huurso ugu raacday? Intuu kuu hogaansaday siduu, hilibka kuu siiyey? Hoomaaq la ii qoday sideed, hog ula saynsaabtay? Ma halmaantay Iidoor siduu, hanaqa kuu gooyey? Hindisa sideed ugu darteen, hiilka Gadabuursay? Heshiiskii aad la gaadheen Gurgure, yaa isu kiin heegay? Sow digii hordhalad baan ihiyo, hanadka ii sheegtay! Halkay aaday boqortooyadii, laydin yidhi hooya? Ma wax idinku haystaa jirood, hawl la qaban weydo? Inaad hanatid soo kuma wacnayn, ood hormuud noqoto? Maxaa hoos-ka-tuurka iyo xinkiyo, hagaga baas keenay? Sidii magacan laydiinku huray, uma hagmaysaane Hayinna kuma wanaagsana inuu, heeryo diid yahaye Ma horqaada geediga ritigii, aan hogaan barane Idinkana habdhaqankiinu, waa mid aan haboonayne Hayalsami inaad yeelataan, la hubsan doonaaye Hadalna lagaga maahmaah, abuur waano ka horeeye Ruuxii hurdeed toosisaa, waysla hebelkiiye Qof hadduu habaabo oo lumo, oo hero deydayayo Halkuu aaday gurigoodii baa, ula haboonaaye Bal agow hadduu hubo, cidlada uma hadaafeene Hartiyowda magacaa iga maray, haybta guudnimo e Inta kale hujuunkoodu waa, iaga hadhaayaaye Hawaadee ujeedadana waa, laysla helayaaye Habarwaa tolkood kagama baxo, hawl la qeybsadaye Warsangalina maan helin, waxay naga haleeyeene Walibana hanaan gobonimiyo, haybad lagu sheegye Dashiishana intuu hiiliyaa, hilibku diiraaye Majeerteen hareertaad jirtaa, layga haadsadaye

(Posted by guest: unknown)
posted to Gurgure Dir. at Thu Jan 22 13:21:24 EST 2004.
返信


OGEYSIIS( boggan waxuu gaar u ayhay ( taariikhda gurgure dir)
dhmaan akhyaarta meesha soo gasho waxaan ogeysiineynaa in boggan uu yahay Mid u furan Shacbiweynaha ( Gurgure Dir) sidoo kale waa Bog u faran walaalaheena Direed...Si ay markaas waxii aqoon isweydaarsiyaa uga dhiiban lahaayeen halkan... hadaba anakoo taas tixraaceynaa waxaan walaalaheyga kaleete u sheegaynaa in boggani uu yahay Bog u furan( jamcinta iyo arurinta taariikhda gurgure uuse aheyn Mid lagaga hadlooya taariikhda ( gariire amase qabiilo kaleete .. waxaanan nileenahey arrimahaasi boggan makhuseeyoo fadlan waxaan niga codsaneynaa in shuruucdaas ilaalisaan aydaan ka weecan....

(Posted by guest: Abdikani ahmed harari)
posted to Gurgure Dir. at Wed Jan 21 21:15:10 EST 2004.
返信


aragtidayda gariire
ASalmu calaykum w w, marka hor hadan isu kay sheego waxan ahay ninkii soo qoray arinta kusaabsan gariire waxana aan aad ujeclaan lahaa inaan faafaahin dheeraad ah aan kahelo meesha ay Gariiruhu asalkooda ka soojeedaan Tankale waxaan arkay qoraal nin somali ahi uu qoray oo uu leeyahy waxay gariiruhu asalkooda kasoo jeedaan Booran waxayna dagaan gobalka libaan zon ah agagarka Doolow, saasoy tahahay aniga kula hadlayo ayaa eh Gariire waxaanse ku wareersanahay maxay gariiruhu u ahayn sida qabiilada ku abtirsado Dirta oo aan loogaranaynin,Tankale waxaan ognahay in ay badankoodu dagan Ethoipina gaar ahaan Ceelkare, jerat iyo agagaarka Zone afdheer marka su'aashu waxay tahay maxay hadii ay yihiin Dir aysan dirta kale u aqoonin amaba aysan jirin qof garanayo meesha ay kasoo galaan Dir? Wabillahi towfiiq.

(Posted by guest: Ali Hussein)
posted to Gurgure Dir. at Wed Jan 21 14:54:27 EST 2004.
返信


A chart prepared by Unisom showing Dir clan Families.
Figure A-4-4: The Foundations of the Dir Group of Clans Please go to Web page and see the Dir clan Chart according to the U.N Reports. http://www.civicwebs.com/cwvlib/africa/somalia/1995/reunification/appendix_4.htm The Southern, Dir Western, and all are shown inclding Gariire Gurgure Akisho Isaaq Isaas

(Posted by guest: Chart of Dir clans)
posted to Gurgure Dir. at Tue Jan 20 19:23:47 EST 2004.
返信


Somali Dir Clan : U.N Dir clan Chart. To all Gurguras
Figure A-4-4 shows the structure of the clans founded by descendents of Dir. There is also some dispute here concerning whether Isaq, the founder of the Isaq group of clans was a descendent of Dir or not. The alleged position of Isaq in this hierachy under Dir is shown in Figure A-4-4. However, there is some evidence that Isaq was an Arab settler who landed on the Somali coast sometime after Darod landed there. http://www.civicwebs.com/cwvlib/africa/somalia/1995/reunification/appendix_4.htm Figure A-4-4: The Foundations of the Dir Group of Clans

(Posted by guest: Geesi Gaweydeh)
posted to Gurgure Dir. at Tue Jan 20 19:16:38 EST 2004.
返信


See how the U.N and everyone is confused about Dir
Somalia Section : Issues of Family Unity, Identity and Culture Sub-section : General Somalia menu | Abbreviations & Acronyms | List of sources | Maps -------------------------------------------------------------------------------- Lineage identity is central organizing force in Somalia (2002) The six major Somali clans are Darod, Dir, Hawiye and Issak forming the Samale group, and the Rahaweyn (Digile and Mrifle) known as the Sab group Minority groups who fall outside major clan lineage divisions are often discriminated and marginalized in Somali society Minorities are traditionally hunters or craftsmen Bantu minority groups tend to be small scale farmers or laborers and lived in the riverine areas Bantu were victims of cultural genocide now all speak Somali except the Mushunguli group Clan networks provide physical and social security for Somalis "Based on their patrilineal kinship and lineage segmentation, the Somali people are divided into six major clans, which in turn branch out into numerous sub clans, and minority groups. The major clans include Darod, Dir, Hawiye and Issak collectively known as Samale group, and the Rahaweyn (Digile and Mrifle) community categorized as Sab group. The Hawiye clan includes Habargedir, Abgal, Murusade, Hawadle, Galjel, Moblen, Sheikal, Djijele, Badi Adde, and Ajuran while the Darood group include Majerten, Marehan, Dhulbahante, and Ogaden, LeelaKase, Ortoble, Kaskiiqabe and Dashiishe. The Dir sub clans include Biyamal, Gadsan, Gadabursi, Fiqi Muhumud, Samaron,Qubeys, Werdai and Akishe. The Issak are subdivided into Habar Awal, Habar Jalo and Habar Yunis, Edigale, Ayub and Arab. The Digil and Mirifle are subdivided into sub clans. The Digil include Geledi, Shanta Aleen, Bagadi, Garre, Tuni, Jido, and Dabarend while the Mirifle are divided into Siyed and Sagal. Some of the major subclans in the Mirifle group are Laysan, Harin, Elay, Boqol Hore, Jiron, Jilible, Gelidle, Hadame, Luway, Huber and Yantar. Those who fall outside the major clan lineage divisions are considered as minorities. They are disadvantageous of being minorities except when they have patrons or patron clan that support them. This lack of clan protection puts them at the mercy of arbitrary action by major clans. According to their lineage, the minority groups are divided into two groups: A group, which has similar ethnic origin with the Samale group, but traditionally considered as cast people who have no equal rights with others. This group includes Midgan, Tumal and Yibir (collectively known as Baidari group), Gaheyle and Galagale and Boni. They are traditionally hunters, leather and metal workers, and craft makers living in some parts of north, central and southern Somalia. A second group, which is distinct from other Somalis in ethnic identity, cultural and tradition. They include Bantu, Benadiri and Eyle. The Bantu, who are refer to as "Jarer", which literally means thick hair are small scale farmers or labourers who live in the riverine areas in southern Somalia. They are also divided into various sub clans with different ethnic origin. Some for example the Mzigua, Mzaramo, Magindo, Myao, Makua, and Manyasa collectively known as Wa Gosha " forest people" or Oji are believed be descendents of Tanzanians, Mozambicans and Malawi's who were taken to Somalia in the 19th century by Arab slave traders (MRG, 1998). They live and practice some subsistence farming in the Gosha area in the Lower and Middle Juba regions. Second Bantu sub clans, which include Shidle, Shabelle, Makane and Kabole, are believed to have descended from early non-Somali agricultural communities. They are also small-scale farmers who predominantly live in the Middle Shabelle and Hiran regions. The third Bantu group lives in the Lower Shabelle region. Because of cultural genocide, and most importantly for protection reasons they have identified themselves with the other Somali communities in the region. These include Jarer-Hintire, Jarer-Wacdan, and Jarer-Biyamal. Except the Mushunguli group who retained their Mushunguli language, the other Bantu speak Somali language and have become assimilated into local Somali communities. However, they have never been recognized as real Somalia, as a result, they suffer ethnic discrimination which placed them into servitude class. They are marginalized and excluded from main stream of administration, education and minimum social and economic development. […] The Somali clans are grouped into clan bonds or clan alliances formed to safe guard the mutual interest and protection of the members of the alliances. The Social contract or "xeer" is the most important component that cements together the alliances. It calls upon the collective response of any threat to members of the alliance. As marginalized groups, the minorities are outside this system, and they are vulnerable to attacks and human rights violations by the dominant clans." (UNCU, 30 July 2002, pp 5-6) "In Somali culture, clan is the inherited patriarchal lineage of ancestors, passed down orally in detail, generation to generation, determining origin, social standing, and access to territory, property and power. In times of trouble, the clan also pays a penalty for inflicting death or injury, which relieves the burden from individuals and families. At its worst, clan leads to conflict, xenophobia and control. 'But at its best, the clan works like the western world's social security welfare system. It protects, it means that all actions against you and your family will have consequences,' said a Somali source." (IRIN-CEA 15 June 2001) "In addition to conflict, technological change, trade, religion, migration patterns and the return of the Somali diaspora have broken down geographical and social boundaries. This has resulted in fundamental local and familial changes. In the absence of a central authority, the clan represents the lowest denominator in providing group and individual protection and social security. Yet, the clan remains the most potent force in contributing to social and political division and diffusion." (UN November 1999, p. 4) "The social context of human development in Somalia cannot be understood without reference to clan affiliation. Lineage identity is a central organizing force in Somali society. At the grassroots level, clan elders and other community leaders play a vital role in providing most of the day-to-day governance throughout Somalia, in the absence of effective state authority, and are often instrumental in maintaining local stability. One of the paradoxes of contemporary Somalia is that some of the most powerful social and economic forces are simultaneously sources of both stability and insecurity. On the one hand, clan networks provide an essential level of physical and social security to many Somali households; the clan is a vital source of group protection, social security and customary law in the absence of state infrastructure. On the other hand, clannism is a powerful force contributing to unstable alliances, diffusion of power and communal conflict over scarce resources. In the period of state collapse, it has proved to be a divisive and destructive tool in the hands of political leaders. A second force, economic and business interests, at times promotes inter-clan and inter-factional accords for the sake of improved market conditions. However, these players also resort to armed conflict in pursuit of market control and price-fixing." (UN December 1998, p. 7)

(Posted by guest: Dir artical showing wrong info)
posted to Gurgure Dir. at Tue Jan 20 19:09:48 EST 2004.
返信


Help
Aslamu alaykum w w Im really confused about Dir and how many trips are Dir, as im sending this msg Im one of this small trips among the Dir but really dont know wheather im Dir or not and im Gariire so what makes me confuse is when u tell the people that im Gariire they will tell u we have never heard Gariire and we dont even know so can u pls tell me where is Gariire orginaly from and where thay are Gir or not thank u Ali Hussein.

(Posted by guest: Ali Hussein)
posted to Gurgure Dir. at Tue Jan 20 14:27:11 EST 2004.
返信


to/ ahmed nur shire
marka hore waad salaamantahey...adiga iyo dhamaan walaalaheyga ( shacab weynaha direed ku abtirsada ee dega soomalaiya...anigu waxaan kasoo jeedaa ( Dirta galbeed) waxaanan isha laraacey qoramada aad meesha kusoo qortey oo isugu jirta ( fariin & su'aal) waxaanad moodaa in qoloba ay qolada kale ku eedeyneyso in ay ayadu kajiifsatey haddii aaan ka hadlo oon soo qaato dirta koonfureed...iyo ololaha direed ee ay hadda ugu jiraani waa mid kusoobeegmey uun marxaladaha iyo daruufaha qallafsan ee maanta kajira gudaha dalka soomaaliya ..mana aheyn wacyigoodu kuwa uu gaadhsiisan yahay heerka uu maanta uu joogo xiliyadii dawlada soomalaiya ay kajirteyd dalka soomalaiya ... taasna waxaan dhihi karaa dawaldii daaroodka aheyd oo cadaadis iyo cabudhin u geysan jirteyd shucuubta koonfurta direed...waxey ahaayeen kuwa lagu qasbi jireyd in ay bartaan taariikhda daaroodka( Wiil waal) sayid cabdulae xasan) meesha taariikhdoodana ay ka aheyd ( imaam axmed gurey)kuwa maldahaad laga galiyey anyway walaalkeyga direedoow dirta galbeed waxey soo mareen halgan balaadhsan tan waqtiyadii axmed gurey... halgankaas oo ku reebey dhibaatooyin mahadhaa oo isugu jira in lakala daadsho..lakala qeybsho.. lagu dhaxbeero shucuuba ay isu dhaqan aheyn oo kasoo jeedo Oromo axmaara hadaba anigu arrinka aad dareensantahey waa arrin aan aniguba mudaba aan taabayey...mudaba aan lalaxawsanaayey balse haddii aan sidatan.. ugu wacyi galino umadeena waxaan u qabaa in ay dhaami doonaan waxaanad moodaa dirta maanta joogta in ay dhaamaan waxii kahoreeyey sanadihii 91 walaal barasho wanaagsan waa shirazi73@hotmail.com

(Posted by guest: Abdikani ahmed harari)
posted to Gurgure Dir. at Mon Jan 19 22:16:23 EST 2004.
返信


Madaxweyn dirow i maqal
Horta tarikhdeenu waa dhertahay anigoo Dirta dagta gobalada dhex ee Galkacayo xageeda ah una dhashay Reer Agoon Dir. Nassib daro dadkeenu waa kala daateen. Dirta waqooyi galbeed Maxamed Xiniftire(Isaaq), Gadabuursi (Madaluug dir) iyo Ciise (Madoobe) oo dirta Koonfur iyo Madaxweyn kala dhex dagtan Magacii iyo tarikhdii tolnimo wey ka seexdeen. Gurguraha,Akisho, Guure, iyo Garriire sidoo kale wad seexateen. Wax Dir firfircoon oo magaca ku Dagaalanta sheegshega oo raadsada dadka wax aan ka aragnay Suure(Fiqi Muxumad,Agoon,Qubeys,Nacadoor,Reer dabac, madaluug) iyo xoogah Biyamaal iyo Guraha Southren Ethiopia dagan. Dadka ha laysku soo uruuriyo Gurgurah, Akishoda, Jaarsada, iyo barsuuga siiba Jigjiga iyo Dhiraa Dhabe.

(Posted by guest: Axmed Nuur shire)
posted to Gurgure Dir. at Mon Jan 12 22:04:00 EST 2004.
返信


gurgure dir
Ali madaxweyn dir of the Gurgure according to the southren dir of mudug region was the leading head of the Axmed Gurey soldiers and Axmed Ibraahim ghazi was a Gurgure him self. His wife Baatiyo Delwabero was of the Jarso clan. The Gurgure along with their kinsman the Guure/Akisho/ were know in the 1400's as Maanguudo by the oromo's and Afar muslins. Maan(wisdom) Guudo (high). As a matter of fact when the Gurgura Ali Madaxweyn ruled the Ifat they sent the first Islamic missions to Northern Somalia as Sheikh Awbarkhadle, Aw Buube, Awbare,and other sheikhs to the South like Aw Hussen al Bale who was of Guure/Gurgure origin. All the Ifat kings Salah Din who is buried in Zaila and his ancestor Umar Din was of Ali Madaxweyn Dir. All the Northern and Southern Dir clans whether Isaq, Suure, Gadbuursi or Isasa are related to the ancient Gurgura.

(Posted by guest: awad warsame)
posted to Gurgure Dir. at Mon Jan 12 21:11:31 EST 2004.
返信


taariikhda gurgure
Buugaa (fatxu xabash ladhaho) oo asagu aad ukala qaadaa dhigaaya dawrkii balaadhnaa ee qawmiyada gurgure dir ay kasoo qaadatey dagaalkii uu hormoodkaa ka ahaa imaam axmed gurey ayaa wax loo barbardhigaa jirin marka loo fiirsho qabaa'ilada kale oo ayagu ahaa kuwa ka caga jiidaayaa dagaalkii marka asocdeyd..ciidaanka gurguraha oo ahaa kuwa isugu jira fardooley iyo kuwa lugaaynayaey aya waxaa tirada ciidanka fardooleydu uu aha mid gaadhayaa 18.000 oo ciidaan fardooley ah misna kuwa lugaynaayeya yaa waxey dhanaayeen ayana 45.000 kun oo ciidanaa ..ciidaanka intaas dhanaa waxaa horkacaayey waa ciidanka (gurgure) Imaam cabadilaahi garaad oo ku abtirsada jilibka (biicidaha) ee qawmiyada gurgure Dir, sikastaba ha ahaatee ciidankan ayaa waxey guula aad usarsareeyaa kasoo hoyeen dagaalada markaa ka dhacaayey koonfurta dalka Ethiopia

(Posted by guest: abdikani ahmed (harari))
posted to Gurgure Dir. at Tue Jan 06 17:32:46 EST 2004.
返信


Sua`al imisa Qabiil ayu u kalabaxa Guurgure M.Weeynw Dir
Shirazi waan ku salamay walal salaan kadinwaxaan doonaya in aad iga siiso wafigrada ah oo ku saabsan sida loo kaladego (Diridhabe),iyo fac ahaan inta qarni eey jirto magaaladas mahadsanid Ruuxaani

(Posted by guest: Ruuxaan )
posted to Gurgure Dir. at Thu Jun 24 23:16:27 -0400 2004.
返信

PROPAGANDA AGAINST DIR NAME--DOOBIRO

PROPAGANDA OF THE DAROOD AGAINST DIR
Daarodka carab ayeey sheegtan -- Lakin wax cad magacyadood iyo dhaqankooda inuu yahay mid Oromada ka soo jeeda sidaa uu qorahan cadeeynayo. Donbiro ayaa na dhashay oo carab geed saaran ayuu ahaa sheekadi ehey waa la beeneyay ee Daroodka soo saray 1840. Sheekadan foljariga ah waxa ay Daroodka ka soo coobiyeen Quranka Surata Tahaa oo ay ku saleysantahay qisadii Nabi muuse oo fircoon soo dilay isagoo macluul hayso uu laba hablood oo Nabi Shucay dhalay uu ariga u waraabiyay. Ka dibna uu gursaday gabartii ina nabi shuceb.. Qisad waxa ay qarnigii 1900 ku dareen sheeko kale oo Hawiyah iyo Ajuuranka kale dhex martay oo sidan ah--- 1) Ajuuranka wax ay shhegteen Carab oo Ajuuran wax ay yirahdeen odeygii oo carab ah oo geed saran ayaa malin malimaha ka mida ayy 6 Hawiye u yimadeen Karanle, Jambiile ,Raranle ,Haskul e.t.c Ajuuran oo carab ah geedkii ayuu diday inuu ka soo dago ilaa uu nin gabar siiyo ( Jambeele Hawiye ayaa gabartiisa siiyay) Ilaa uu nin dhabarkiisa ku soo dago Hawiye Raranle ayaa dhabarka u dhigay( Ajuuran ayaa adoonsaday oo ay ka mid noqdeen) Xaskuul Hawiye isagana wuu cuskaday Ajuuran carabkii geedka sarnaaa oo farta uu ka taabtay ayuu gooyay.. Story is well know See the Somali History By Lee Cassanelli. DAROODKA LABADAN SHEEKO OO MIDNA UU QURANKA IYO QISADII QOOMKII MADYAN DHEX MARTAY IYO RASUULKA MUUSE IYO SHUACAY S.A.W.S AYEEY WAXA AY WAKHTIGII DARAWISHTA KU DAREEN SHEEKADII DHEX MARTAY HAWIYE IYO AJUURAN. LABADA SHEEKO HARTIGA (DHULBAHANTE--MAJEERTEN--IYO WARSANGALI) AYAA ISU GEEYAY OO MARKAA LA DAGLAMAYEY iSAAQ (MAHE DIR) OGOW SADEXDA HARTI WAXA AY KU FAANAN IN AY BAH DIR YIHIIN WAXAN WADA DHALA DIRTA ISAAQ HABAR YONIS(MUSE ARREH) DHULBAHANTE SACIID AYAA DHALAY (ARAB) BAH DIR MAJEERTEN BOQORADOODA (ISAAQ BAA DHALA) WARSANGALIGA SIDOO KALE. GABEYGII GUBA MARKAAD DHAGEYSATO ISAQ DIR AH OO DONBIRO SHEEQANAYA AYAD MAQLI. ***** NASIIB DARO PROPAGANDADII DAROODKA WEY SHAQEYSA MARKII AY ABUUREEN WAX DOOBIRO LA YIRAHHADO OO AY KU XUMEYNAYEEN ISAAQA (Posted by guest: X-large)

(Posted by guest: PROPAGANDA AGAINST DIR NAME--DOOBIRO)
posted to Gurgure Dir. at Sat Feb 14 17:07:34 EST 2004.
返信


Direey Balo ku aragtay=== Cidkasta makusheegatay
Ninnaba uunka kama dawladsana, Dir iyo Daaroode Ilaah baa dabkoodiyo nasakhay, danabbadoodiiye Dadka uguma liitaane’e way, diriri waayeene. Iiddoorse Dir weeyee hadduu, duullan soo bixiyo Dunji Habar Magaadluhu hadduu, dabarka soo gooyo Dunbuq iyo rasaastana hadduu, Debecsanow siiyo, Horta yaa la da’a wayla yaab, dawyadaad mariye? Maxamed Fiin [Habar Yoonis] http://allsomalianews.com/suugaan/guba/Guba3.htm Qamaan Bulxan [Ogaadeen]
posted to Gurgure Dir. at Sat Feb 07 13:52:57 EST 2004.

SALDAANADA SAMAROON SACIID GADABUURSI --- SALDANAD GURGURE TARIIKH

Barashada Taariikhda(Sooyalka ) Samaroon waa lama Huraan (By Dhiirane)

July 26 - (alnuur)-Warsanmag-Umadaha aduunkan ku nooli waxay leeyihin Tariikh ay ku faanaan oo ay

ku soo dhaqmeen.Waxay taariikhdaasi iyo soyaalkasi ka bilaabma Qoyska,ka dibna Qoomiyad ama Gobol

ayuu u gudbaa waxana uu sii gudbaa qaran Sida qaranka Somalida ilaa iyo qaarad sida qaaradda

Afrika.Umadda Somaliyed waxay wadagtaa taariikh ay ku wada faanaan oo oo gees ilaa gees laga tix

galiyo wadankeena.Meelaha Taariikhdaas ay ceegaagto waxa ka mid ah Gobolka Awdal oo ah meelaha ugu

qanisan tariikhdeena. Caasimadda Saylac waxay ahayd qarniyaal xudunta soyaaalkeenna B.C Ciise ka

hor ilaa bilowgii xadaaradda Islamka.

Beelaha Samaroon waxay nasiib u helen in degaankoodu uu noqdo Awdal iyo Caasimadda Saylac taasoo u

suurta galisay inay helaan Xadaarad iyo ilbaxnimo facweyn.Waxa beelaha Samaroon u suuragashay

iyagoo degaankaa ilaahay ku abuuray ee Ilbaxnimada qaniga leh inay samaystaan hogaan iyo maamul u

adeega danahooda.Qarnigii 10 naad waxa ay doorteen Ugas Cali makahiil dheere inuu noqdo

Ugaaskoodii ugu horeeyey.

Qodobadan waxay ka mid ahaayeen xeerarkii Gadabuursigu samaysteen

1. Waxay go’aamiyeen oo isla waafaqeen dhamaantood inuu ahaado Ugaaska Gadabuursiga noqdo Ugaas

Cali. Sidaas ayuuna ku noqday Ugaaskii ugu horayay ee loo doortay madaxnimada. Ayna ahaato

boqornimadaasi tu ku kooban reerka uu ka dhashay Ugaas Cali oo kaliya. Hadduu Ugaasku geeriyoodo

in uu Ugaasnimada uu ka dhaxlo wiilkiisa ugu wayn, ayna u kala qaataan boqornimada siday u kala

wayn yihiin, haddii wax murani ka yimaado marka caleen saarka waxaa la soo dhex dhigayaa boqolka

oday ee la taliya Ugaaska oo go’aan ka gaadhi jiray.

2. Waxa Ugaaska la talin jiray boqol oday oo Gadabuursiga laga soo dhex doorto. Boqolka oday waxaa

laga sii dhex dooran jiray afar oday oo Ugaaska mar walba la jooga, waxaana lagu magacoodu wax uu

ahaa afartaa oday Afarta Dhadhaar.

3. Xukunka ama maamuku waxa uu ahaa mid laga wada tashado oo (Shuuro) ah. Marka arrin timaado

Ugaaska iyo boqolka oday ayaa fadhiisan jiray si ay u xeeraan arrinka marka jira, haddii uu

arrintu noqoto mid aan wali hore loo arag waa Ugub arrinku bay odhan jireen. Haddii arrintu noqoto

mid hore loo soo arkay oo xeer ka xeer ka yaalo waxay odhan jireen arrintu waa Curad. Wixii ugub

ah xeer cusub bay ka soo sari jireen. Amuur hore loo arkay haddii yahay arrinku waxaa la raacayaa

xeerkii ka jiray.

4. Marka ay timaado in la caleemo saaro Ugaaska marka hore waa in boqolka oday ansixiyaan, ka dib

waxaa la iskugu yeedhi jiray raga madaxda ka ah beesha Gadabuursi oo ka kala yimaada jililb kaste

oo Gadabuursi, taas waxay ahayd in loo dhanaado caleemo saarkaa marka taagan.

5. Maalinta la caleemo saarayo Ugaaska oo ahayd xaflada ugu wayn waxaa loo agaasimi jiray sida,

waxaa Ugaaska la gayn jiray ceelka la yidhaahdo BAGI. Marka lagu sii wado Ugaaska ceelkaas waxa uu

sii fuulaa faras cad, waxaana sii galbin jiray Ugaasku isagoo dhexda ugu jiro 50 farda fuul oo

dhlinyara ah oo fardahoogii wata lagana soo xulay inta jilib ee uu ka kooban yahay Gadabuusigu.

Dhalinyaradaasi waxay ku labisan jireen laba go’ oo cad cad iyo waran gaashaan. Ceelkaa waxaa ku

samaysan dhegax cad oo wayn. Dhagaxaa ayuu Ugaasku ku dul fadhiistaa uu ku maydhan jiray. Marka uu

maydho waxaa Ugaasku ku labisan jiray laba go’ oo cadcad oo cusub.

Marka Ugaaska laga soo celiyo ceelka waxaa la keeni jiray guri si fiican loo daleeyay oo la dhisay

intuu uu ku maqnaa ceelka Bagi. Waxaa meesha ku sugi jiray Gadabuusi aad u fara badan. Ugaasku wax

uu fadhiistaa ardaaga gurigaa. Seddex gabdhood ayaa soo hor dhigi jiray seddex gorof oo ay ku kala

jiraan caano lo’aad, caano geel, iyo caano adhi. Ugaasku isagoon garanayn caanaha ku kala jira

gorofyadaa ayuu mid inta uu qaado ayuu kabadaa, Gadabuursi goobta joogay ayaa hugun iyo mashxarad

isku dari jiray. Waxay ay rumaysnaayeen caanaha uu hor kabaday Ugaasku in ay xoolahoogu noqon

doonaan ku tarma.

Laga bilaabo sacaada waxaa guriga agagaarkiisa lagu qaban jiray wax lagu magaacabo Tumasho oo

iskugu jira cayaaro, farada ku ciyaar, waxay na socon jirtay cayaartaa iyo dabaal dagaasi muddo

todoba cisho ah.

6. Waxaa kale oo xeer ahayd in qabiilooyinka aan jaarka nahay ee inagu meersan in lagu la dhaqmo

nabad, lagu na dadaalo nabadayn haddii uu khilaaf yimaado oon dagaal lagu dagdagin.

7. Xukunka xagga diyada in la raaco sida Shareecada Isaamku dhigayso.

8. Umuuraha guurka,furiinka, iyo dhaxalka in la raaco sida ay tidhi Shareecadu dhigaysaa.

9. Waxaa kale oo xeer ahayd (Gadabuursi waa beel ee ma ah bah) taas waxay sheegaysaa in

Gadabuursigu siman yahay oo laga fogaado qabyaalada Gadbuursiga dhexdiisa. Waxaa ka marag kacaya

xeerka marka Gadabuusigu uu ciyaarayo ciyartiisii GUCUSTA labada kooxood ee wada ciyaaraya waxay

la kala bixi jireen magacyo ka fog qabiil. Magacyada ay la bixi jireen waxaa kala ahaayeen Agoon

iyo Abooleh, Dacar joog iyo Dhagax joog, Cankaable iyo Quude, Doob iyo Goobaale.

10. Waxaa jiray lix Oday oo Xeerbeegti ah, oo xeerka Gadabuursiga aad u yaqaana hayayna xeerarka

marka la dajiyo. Wixii xeer ah ee la isku qabto ama lagu murmo lixdaa oday ayaa loo gayn jiray

arrinka taagan. Waxay sheegi jireen waxii xeer ah ee ka yaala dhacdadaa iyada ah. Ragaasi waxay

aad ugu dadaali jireen xaga Deedifada ama (Difaaca).

Barashada Tariikhda Ugaasyadeenna.

Dhalanka waxa lagu abiibiyaa barashada Tariikhdooda waxana loogu soo gudbiya siyabo kala

duwan.Waalidka iyo da,da kaa wayn ayaa qayb ka qadata gudbinta taariikhdaas.laakiin qaadashadeeda

iyo kaydinteda waa lagu kala fiicanyahay.Waxa jira dad aad u xiiseeya taariikdooda isla markana

isku daya inay wax ku kordhiyaan amaba xil iska saara inay sii gudbiyaan.Runtii anigu waxan

taariikhda iyo xadaaradda Samaroon bartay oo aan xiiseeyey anoo yar oo dhigta dugsiga hoose.Ilaa

iyo imika o aan DA,ahayna weli xiiso badan baan u hayaa Tariikhdeena iyo inaan u gudbiyo jiilka

iga yar.Waxan ahaa qiyaastii 10 jir markii aan ogaaday in Samaroon Boqor lahaa ama ugaas.Waxay

ahayd J/Horato oo aan sanadkii u dambeeyey ee dugsiga hoose aan ku qaatay ka dib markaan ka soo

bedeshay dugsiga hoose ee Dila.J/Horato waxa weeye magalo qadiim ah oo dhismaheedu ka horeeyey

Borama.Waxa kaloo ku yaala J/Horato iyo cadacad athaar qadiim oo isku jirta dhismayaal qadiim ah

,Biyo xidheeno iyo talayooyin.

Waxa haddaba wakhtigaas aan ku jiray dugsiga hose e J/Horato aan ku ciyaari jiray Geed weyn oo loo

yaqaanay Geedkii Cilmi Dheere oo lagu Boqray Ugaas Cilmi.Geedkasi waxa uu ahaa Geed weyn oo

odayaashu ay hoostiisa ku shiri jireen oo ay garta iyo talooyinkaba ku goyn jiren.Qasaskii an ku

qaatay kutubta carabiga dugsiga hoose waxa ku jiray qisaskii Boqorka iyo Ibnu waas.Geedkaa Boqorka

ee lagu boqray Ugaas cilmi ee aan yaraantii ku ciyaari jiray J/Horato waxan ku ogaaday inan boqor

lahaa sidaa aduunka kale.Markii aan woxooga koray waxan ogaaday inay J/Horato ahayd halkii ay

Degmada Borama ka timid.Faarax Timajilic oo ahaa Gabayaa ayaa wufuudda xukuumadda somaliyeed ku

soo dhaweyn jiray gabayo taariikh ah oo ka waramaya J/Horato iyo boqortooyadii Ugaas Cimli.Dauud

Camir oo ah gabayaa Caan ah oo reer Dila ah oo tiriyey gabaygii caanka ee Cabdi/Tolwaa 1991 aya

gabay baroor diiq ah u diraya geeridii Faarax Tima Jilic.ayaa wax uu yidhi: "Cabsiiye iyo Faarax

baad Caliyow weydeene cidlan ka joogtaan maansadii cudada weyneyd eh".Faarax Tima jilic waxa uu i

fka kaga tagay Hal gabadh oo kaliya o u dhaxday Sh Cabdiraxman Warfaa(Aden Yoonis)

Cali Gabal waa jilib reer nuur ah o ay labada nin ka soo jeedaan, Cabsiiye waxa uu awow u yahay

Ibrahim Cabsiiye ARDAA President.Cabsiiye(Abanduule) oo geraar ku baraarujinaya Ducaale

(Abaanduule) oo jufada Jooga ayaa waxa uu yidhi" Ma Ragii ina dagay ee Ina Dawlad Wareejay ee

Dumarkeenii Dumaasha ka yeelay ayaa Dekanahoodii la sheegay oo Ducaaloy Hurudaa"

Waxa uu Cabsiiye ka hadlayaa Col ciise oo xeebta ku dagay reero u qululay oo ku dilay haldoor reer

Nuur ah.ka dib Ducaale iyo Cabsiiye Farsahodii ayey Heenseeyeen colna way hor kaceen .ka dib

Colkii Rer nuur ciise way ka argoosteen .

Ducaale Waxa uu dhalay Cabdilaahi Ducaale oo aha duqeydii Reer nuur ee Jabouti.Cabdilaahi Ducaale

oo hawl gab ka galay shaqadiisii(Retirment) waxa uu ku shaqeysan jiray baabuur xamuul ah o ubaxa

Borama-Jabouti markii dagaalkii Sokeeye bilaabmay 1988,waxa Xaaji Cabdillaahi baabuurkisii ku

Bedeshay BEEBE Technico,waxanau difaac ka galay Jufada sadex sano ka dibna waxa dilay Xaajiga SNM

1990 Jufada isagoo ku jira difaac.Cabdilaahi Ducale waxa ka hadhay rag dowr ah sida Qarboote,

Suleyman iyo alaayraxama Col.Miyir.

1982 ayaan Hargeysa imid anoo kasoo qalinjabiyey Kuliyadda Lafoole.Waxan ku takhasusay Cilmiga

Tariikhda(History Major).Waxan buugaygii qalinjabinta/Lafoole ka qoray Tariikh nololeedkii Muse

Rabiile Good (alayarxama)Biography.Waxa aad iila weynaa bal inan qof magac leh oo Samaroon ah aan

wax ka qoro waxna ka barto.waxanan aad u xiiseeyey inuu Muse Rabiile lixdankii ahaa ragii

doorashada galay ee israacii koonfur iyo Woqooyi Cigaal la Socday.Kadibna laga Reebay golihii

barlamankii Somaliyeed da, yaraan awgeed.

Arintaas markii ay ku dhacdayna ku guuleystay inuu ka qayb galo Saraakiil ciidamada oo loo Diray

Ingiriiska.halkaas oo 3 sano ka dib uu soo dhamaystay Tababar uu ku qaatay Kuliyadda Ciidamada ee

(Sandhurst Military Academy UK).Ugu dambayntiina 1969 kii inqilaabkii Ciidamada ka mid noqday

Golahihii Sare ee Kacaanka.

Waxan Muse Rabiile u sheegay markan siiyey koobi ka mid buugii Tariikh nololeedkiisi inan doonayo

inan tago woqooyi ilaa Jabouti oo aan qoro buug ku saabsan Tariikhda Awdal.Wuu igu dhiiriyey

taladaas waxanu ii qoray isagoo ahaa wasiirka Madaxtooyada waraaq cidii arinkaasi khuseeyo aan ula

tago karo oo official ah.Waxa kaloo si joogto iigu dhiiri galin jiray qoraalka iyo ururinta

tariihdaas Awdal Jamac Guray Nour(Jamac Dookh).

Waxan Hargeysa kula kulmay Duqey Samaroon ah iyo saraakiil xukuumadda ka tirsan oo aad isoo

dhaweeyey.Waxan aad u xasuustaa kaalmadoodii Maxamed Cabdi dhinbiil (Galbeedi)

Cumar shardi Buuni ,Suleyman Habane Cambalaash,Xaaji I braahim Nour,(Alaayrxama dhamantood) iyo

Maxmed Abdilaahi X.Obsiye.

Waxan Wareysigi u horeeyey la yeeshay Xaji Ibraahim Nour jamac Hargeysa .Wareysigii ku xigay waxan

la yeeshay Caaqil Ismaciil Xaaji Obsiiye oo ka yimid J/Horato oo joogay gurigii Mohamed Obsiiye ee

HARGEYSA.

Caaqil Ismacil Xaaji Obsiye oo 103 Jr ah waxa uu aad igaga Waramay Asaaskii Degmada J/Horato,

sidii loogu guuray Boorama/Beeraha qodashadoodii,Qabsashadii xabashada ee J/horato 1911,Iyo

Caleemo Saarkii Ugaas Cilmi Warfa ee J/horato 1917.

La soco qeybaha kale ee so socda .Wax badan ayaad ka baran doontaa.

Mohamed Dirane



--------------------------------------------------------------------------------


Comments

--------------------------------------------------------------------------------
Mustafe Xaaji Abdi Askar Ducaale

10-07-27 06:51:15
Marka hore salaan qaaliya oo ah mida umadaha islamku isku salaam sck . halkan waxaan jeclaystay

inaan waxooga yar ka jawaab celiyo qoraal u mohamed dhirane ku qoray webside kan alnuur, horta aad

iyaad u mahadsan tahay yariikhdan wanagsam eed halka kaga hadashay waana wax loo bahan yahay taasi

. lakin cami waxan jeclaa inay intaasi kasii badato warbixinto waayo wax lasoo koobi karayo maaha

, duacaale baladoon wuxuu aha aniga awowgay , rag aad u badan oo tafirtiisa ah iyaa hada jooga 3

nin umbaad ka sheegtay, mida kale cami col miyir wagtima iyu dhintay waayo ala yarxama iyaad

raacisay anigu nolol iyaan ku oga isago jooga markii u dambaysay cariga sweden .thamks mister

dhirane , aad iyaan idin wada salaamaya bahda alnuur oo dhan . salaam clk
MAXAAD KA OGTAHAY TAARIIQDA QOOMIYADA CAWS-LAFIL ( DIR ) by abroone

HORDHAC : qoomiyada caws-lafil ( dir ) waxaa lagu tiriyaa inay ka mid tahay kuwooga ugu taariiqda

fog. deegaanka geeska afrika. haday noqon lahayd xaga hogaanka, siyaasada, xadaarada, waxaana ka

soo jeeda runtii hogaamiyaashii diimeed ku wooga ugu caansan gayiga soomaaliyeed mana aha mid

qoraal lagu soo koobi karayo muhiimada ay inoo leeyihiin geesiyaashaasi oo ahaa hormuudka

saldanadihii aanu cadceedu ka dhici jidhin;
waxaanu qaybtaan maanta ku soo qaadanaynaa qabiilka Gurgure Dir

Tan iyointii u dhaxaysay Qarnigii 10 aad ilaa Qarnigii 11aad waxaa isa soo tarayay colaadaha iyo

dagaalada ee u dhaxayay qabaa'ilada Direed iyo Amhara . dagaaladaas oo ku saleysanaa laba qaab mid

diineed iyo mid dhuleed oo ay markaas Amhara ku doonaysay in ay ku dhul ballaarsato iyo iyadoo

markaas ugu jirtey in ay soo ceshadaan dhulkii la isku odhan jirey A bisiiniya ,, Balse sida

lawada ogsoonyahay waxa jireyd sadex saldanadood oo ah saladanadaha ugu caanasanaa ee markaas ka

jireyd bariga iyo bartamaha Ethiopia' waxeyna kala ahaayeen ( 1) AWFAT' waxaana deganaa Gurgure

Dir waxeyna ku aadaneyd Halka uu maanta Gurgure Dir daganyahay Sida Awaash , Bardoode, Mataahara

Ilaa Erer, Hadaba sida uu ( Ibnu saciid 1214-74 ) ku sheegay in ay aheyd saladanada Gurgure Dir

mid Horumarsan oo ka Duwaneyd dhamaan saladanadihii markaas ku wareegsana Awfat waxaana kamid ahaa

Degmooyinka saladanada Awfaat 'cabdille oo ay Daganaayeen Jilibka cabdille ee ( Kundhibe ) '

Gurrale oo ayana ay daganaayeen ( Reer Wali Asmac ) Waa Reerka dhaxalka Boqortooyada Gurgure Dir u

lahaa Naaneysata loo Yaqaanana waxay ahayd ( Gufaatiile ) Waxaana Jirta Maahmaaah Waqtiyadaas loo

Baxshey Reer Wali Asmac ( Guffi iyo Gufaatiile Midna Yey Habeen Kuu Gabban ) oo waxey ahaayeen

kuwa Maamulkoodu iyi sidaayasdoodu ay aad u darneyd...sidoo kale waxaa kamidaa magaalooyinka ay

daganaayeen Gurgure Dir ' Seenja Oo Loo Malaynayo Iyana in ay Daganaayeen Jilibka ( Saanjeele

Waxaa kaloo Kamida deegaanada Gurgure Dir Garba luki iyo Garba cadeey

Waxey ahaayeen Jilibyada Gurgure ilaa 12 Dab kuwaasoo u kala kaca ,jilibka warjeex oo kamid ahaa

jilibyada (liibaane) ayna wada dhasheen (saanjeex ) oo Saanjeele ah ayaa waxa uu Daganaa aagga

Manze ee W / Shawa ..Hadaba abbaarihii 1128 aya awaxa ka dhax qarxey Dagaalkii ugu horeeyey ee

dhax mara Gurgure iyo Amhara dagaalku waxuu ahaa mid labada Dhinacba mid Cudud iyo Cataadba leh..

Mid Qaatey Bilooyin la' isaga soo Qeyla dhaansadey meel walba waxaase Warjeex' ku waheliyey laba

Jilib oo Gurgure Dir ooy kala Ahayeen ( Gacal ) oon u Haysano 'Gacalwaaq inuu ahaa iyo Nibidoor'

oo asna aaggaas deganaa ..Dagaalkaasi Libintiis waxaa lahaa gurgure ,,, waxaana Horkacaayey Garaad

Cabdille,,,Hadaba Saanjeele oo ahaa kan ugu deegaaan shisheeyo Gurgure Dir waqtigaaas ayaaa waxa

uu Billaabey in uu aaaggiisa xoojiyo ..waxeyna Gargaarka ka heli jireen Xukuumaddii (Awfat) ka

dhisneyd ee markaas Gurgure ku mideysnaaa Awfat, Taariikhda gurgure waa mid Buux dhaafisey Buugaan

aad u fara badan iyo Taariikhda Direedba ...waxey aheyd Barta ay DIR ta Walaalaha ay ku

Walaaloobeyn meesha la Yidhaahdo ( walaalaha ) oo 50 mayl WB ka Xigta Addis Ababa Waana Halka ay

Dagaalka Ballan ku Galeen kuna Walaaloobeen:

Ku dhawaad Sanado Badan kadib ayaa waxa soo kala Dhexgalay khilaaaf Saladanada Awfat khilaafkaas

oo ahaa mid ku Saleysan Maamulka Saladanada Awfat iyo Cidda Dhaxaltooyada u leh ( Wali Asmac ) oo

ahaa Reerka Boqortooyada Gurgure Dir uleh ayaa Markaas Hayey Saladanda Awfat waxeyna ahaayeen kuwa

Markaas Aagga Awfat iyo Intiisa kale looga Yaqiin Magaca ( Wali asmac _ Iyo Reer Wali Awbarre) Iyo

Magaca 'Gufaatiile' Taasoo ugu baxeday Goob Dagaal Waa Sida Rag Al Maqriizi ay kamid Yihiin ay

Qoreene... waxaana Qoraa kale oo uu ka mid yahay sida ( Ibnu saciid ay Aaggaas ku Sheegeen Jilibka

( Kole ) Oon u Haysano in ay Ahaayeen Jilbka Reer Kore ee Biciidaha''' Intaa kadib isla waqtigaas

ayaa waxa soo kala dhaxgaley khilaaaf Maamulkii Reer Wali Waxaana so Fara Galiyey Cumer' Sidii uu

wax uga Qaban lahaa inta uu khilaafkaasi kor isu Shareerin markay Taasi dhacdey ( Dul_Marax ) oo

Xukunka Shawa Hayey Qabeyna Gabadh ( Duriyada Reer Wali ) waa Reer Awbarre ayaa la soo Wariyey in

uuu Xadhiidh Qarsoodiya la Yeeshay Boqorkii Xabashida, Waxaana Markaaas Dusha loo Saaraey Eedeymo

ka Dhan ah Maamulkii uu Hayay Taasoo ah Khayaaano Qaran iyo mid Diimeed,, Muddo Kolkii Ay Kasoo

Wareegtay Ayaa waxaa Lagu Qabtey Waa Cumare Dagaal uu Abbaanduule ka ahaa Halkaasaana lagu Diley

uuna ku Geeriyoodey ,,Xiligaas ayaa Waxaa La Bilaabay in Dhaqanka Gurgure Dir la Adkeeyo oo Reerka

Boqorka Xeer Gooniyaa loo Dhigo Gabdhaha Reer Boqorna aan loo Dhisin Cidii ka Baxsan Maamaulka

Reer Boqor.. Taasaina Waxey Keentay in Dagaal Hor leh ay Cumar iyo Wiilkiisii Cali ay ku Qaadaan

Amiiradii Reer Makhzuum ee Saladana Shawa Ayagooo Dhawraya Sumacada Boqortooyada Gurgure Dir

waxeyna ka Takahluseen Dhamaan aaamiradii Reer Makhzuum oo ay Laayeen 1285eeg ( Huntigford 1965

;55.109,9 ):

Hadaba Kadib Markii Labada Walaalo ( Cumer iyo Cali ) ay Guluf ku Qaadeen Saladanada Shawa ayaa

Misna waxa Bilawdey Dagaalo Aad u Culus in Ay Ka Dhax-Qarxaan Saladanada Gurgure Dir ee Awfat' iyo

Amaxaaro Waqtigaas waxaa Caynaanka u Hayey Gurgure Dir Suldaaan Xaqqudiin oo ahaa SAuldaanka 14-

aad ee Beesha Sanadkuna waxuu ahaa '1321' Kadib Taariikhda Dhalasaha Nabi Ciise' Waxaana Mudda Yar

uun kadib Hadana Hogaaanka Beesha Gurgure Dir u Qabtey oo la Caleemo Saartey Suldaaan Sabrudiin

Waxaana Dhacey Mudadaii la Caleemo Saarey Suldaan Sabrudiin Ka Dib Dagaalkii ugu Darnaa ee

Dhaxmara Gurgure iyo Gaalada,, Dagaalkuna waxuu Socdeyd Bilooyin Wuxuuna Doonayay Suldaan

Sabrudiin in uu ku Qaado Weeraro Lagu Cidhib-Tirayo Gaalada ,,,Waxuuna Ahaa suldaankii 15-aad ee

Saladanada Awfat Hadaba waxaa Haleeshey Suldaan Sabrudiin Awood Yari Taasoo U Keenatey in uu Ka

Gurto Ciidamadiisa Gabi-ahaan Goobihii Difaaca Hore ee Saladana Awfat, Waxaa Gaaalada Horkacayey

Dagaalkaas ( Camdu Siyoon ) Wuxuuna ka soo Hooyey Guula Lataaban karo oo Muhiim ah Ayna Kamid

Ahaayeen in uu W/Shawa Gacanta Kudhigo Nasiib Daro Waxaa Soo Shaac Baxdey Waqtigaas oo la isla

Dhaxmaraayey in Camdu Siyuun uu Ka Taageerey ( Jamaaludiin ) Sidii uu ula Wareegi lahaa Maamulka

Awfat,,,, Jamaaludiin oo asagu ahaa Boqorka 16-aad ee Soo Mara Jamaahiirta Gurgure Dir Balse waxey

Isku Maan-dhaafeen Jamaaludiin iyo Camdu-Siyoon Waxyaabo Qaarkood oo Tanaasulaad ah Waana uu Ku

Gacmo-Saydhay Talooyinkii Markaa uu Wateyd Camdu-Siyoon Hadaba Wuxuu Kolkii Danbe la Heshiiyey

Nasrudiin oo Walaakood ahaa in uu Boqro Balse Mujtamaca Gurgure Ma uusan Aamin-saneyn Boqortooyada

uu Iskii U Xulayo Camdu-Siyoon eeg ( Tamrat1972; 125 .8.5),,
Lasoco Qaybaha xiga ee Taariiqda Qoomiyada Caws-lafil ( Dir )

Waxaa Soo Diyaarshay Suxufi Abroone
AGOON FOQAL AGOON says:
September 11, 2010 at 4:44 am Beesha GURGURE oo Taageeradoodii Kusoo Shubtey Kulmiye & Suldaanka

Guud ee Beesha oo Hadalo Taariikhiya Ku Dhiibtey
Heestii Hambalyo iyo Fanaankii Weynaa ee Caanka ahaa Sir Maxamud Cumar

Text Size
Increase | Decrease | Normal

Hargeysa, (sli) – Xisbiga Mucaaridka ah ee KULMIYE, ayaa shalay galab xaflad soo dhaweyn ah u

sameeyey beesha GURGURE oo ka mid ah beelaha degan Somaliland oo sheegay inay taageeradoodii iyo

cududoodiiba, si miisaan leh ugu biiriyeen xisbiga Kulmiye.

Xafladan oo ahayd mid si aad u heersaraysa loo soo abaabulay, isla markaana lagu qabtay Hotel

Imperial ee magaalada Hargeysa, waxaa ka soo qaybgalay masuuliyiin sare oo ka tirsan xisbiga

KULMIYE, oo uu hogaaminayo Guddoomiye ku xigeenka labaad ee xisbiga KULMIYE Md C/raxmaan C/qaadir,

Guddoomiyaha ololaha gobolada galbeedka ee xisbigaas, xoghayaha guud ee xisbiga, Xildhibaan

Nacnac, Xildhibaan Kijaandho iyo odayaal, dhalinyaro, aqoonyahano iyo haween ka mid ah beesha

GURGURE ee iyagu sheegay inay taageeradoodii ku biiriyeen xisbigan si uu ugu guuleysto doorashada

madextooyada,

waxa ugu horayn madasha ka hadlay Suldaanka guud ee beesha Gurgure Suldaan Axmed Sh. Muxumed X.

Ibraahin waxaana ka mid ahaa hadaladiisii “ waxaanu nahay beesha qudha ee raacday halgankii

beelaha ku abtirsada SNM, waxaanay beeshu ka soo horjeedsatay damacii Siyaad Barre ee ahaa in uu

beesha hubeeyo si ay ula dagaalanto SNM taasina way noo cuntami wayday in aanu dadkan aanu

walaalaha nahay ee aanu wada dhalanay in aanu wax ku lidi ah la nimaadno, horta beeshu waa ta sida

yeeshey wakhtigii halganka.

Hadaba hadaynu ka hadalno ta maanta beeshu waxay garatay iney codkeeda ku taageerto xisbiga

KULMIYE, laakiin waxaan leeyahay hadaad KULMIYE tihiin ha balan qaadina sida Rayaale wax aydaan

qabanayn, Nafna Ilaahay kumuu kalifin wax ayna fulin Karin, markaa ha balan qaadina wax aydaan

fulin Karin”.Ayuu Yidhi Suldaan Axmed Sheekh Muxumed Ibraahim,Suladaanka Guud ee beesha Gur-gure.
AGOON FOQAL AGOON says:
September 11, 2010 at 4:57 am MAXAAD KA OGTAHAY TAARIIQDA QOOMIYADA CAWS-LAFIL ( DIR ) by abroone

HORDHAC : qoomiyada caws-lafil ( dir ) waxaa lagu tiriyaa inay ka mid tahay kuwooga ugu taariiqda

fog. deegaanka geeska afrika. haday noqon lahayd xaga hogaanka, siyaasada, xadaarada, waxaana ka

soo jeeda runtii hogaamiyaashii diimeed ku wooga ugu caansan gayiga soomaaliyeed mana aha mid

qoraal lagu soo koobi karayo muhiimada ay inoo leeyihiin geesiyaashaasi oo ahaa hormuudka

saldanadihii aanu cadceedu ka dhici jidhin;
waxaanu qaybtaan maanta ku soo qaadanaynaa qabiilka Gurgure Dir

Tan iyointii u dhaxaysay Qarnigii 10 aad ilaa Qarnigii 11aad waxaa isa soo tarayay colaadaha iyo

dagaalada ee u dhaxayay qabaa’ilada Direed iyo Amhara . dagaaladaas oo ku saleysanaa laba qaab mid

diineed iyo mid dhuleed oo ay markaas Amhara ku doonaysay in ay ku dhul ballaarsato iyo iyadoo

markaas ugu jirtey in ay soo ceshadaan dhulkii la isku odhan jirey A bisiiniya ,, Balse sida

lawada ogsoonyahay waxa jireyd sadex saldanadood oo ah saladanadaha ugu caanasanaa ee markaas ka

jireyd bariga iyo bartamaha Ethiopia’ waxeyna kala ahaayeen ( 1) AWFAT’ waxaana deganaa Gurgure

Dir waxeyna ku aadaneyd Halka uu maanta Gurgure Dir daganyahay Sida Awaash , Bardoode, Mataahara

Ilaa Erer, Hadaba sida uu ( Ibnu saciid 1214-74 ) ku sheegay in ay aheyd saladanada Gurgure Dir

mid Horumarsan oo ka Duwaneyd dhamaan saladanadihii markaas ku wareegsana Awfat waxaana kamid ahaa

Degmooyinka saladanada Awfaat ‘cabdille oo ay Daganaayeen Jilibka cabdille ee ( Kundhibe ) ‘

Gurrale oo ayana ay daganaayeen ( Reer Wali Asmac ) Waa Reerka dhaxalka Boqortooyada Gurgure Dir u

lahaa Naaneysata loo Yaqaanana waxay ahayd ( Gufaatiile ) Waxaana Jirta Maahmaaah Waqtiyadaas loo

Baxshey Reer Wali Asmac ( Guffi iyo Gufaatiile Midna Yey Habeen Kuu Gabban ) oo waxey ahaayeen

kuwa Maamulkoodu iyi sidaayasdoodu ay aad u darneyd…sidoo kale waxaa kamidaa magaalooyinka ay

daganaayeen Gurgure Dir ‘ Seenja Oo Loo Malaynayo Iyana in ay Daganaayeen Jilibka ( Saanjeele

Waxaa kaloo Kamida deegaanada Gurgure Dir Garba luki iyo Garba cadeey

Waxey ahaayeen Jilibyada Gurgure ilaa 12 Dab kuwaasoo u kala kaca ,jilibka warjeex oo kamid ahaa

jilibyada (liibaane) ayna wada dhasheen (saanjeex ) oo Saanjeele ah ayaa waxa uu Daganaa aagga

Manze ee W / Shawa ..Hadaba abbaarihii 1128 aya awaxa ka dhax qarxey Dagaalkii ugu horeeyey ee

dhax mara Gurgure iyo Amhara dagaalku waxuu ahaa mid labada Dhinacba mid Cudud iyo Cataadba leh..

Mid Qaatey Bilooyin la’ isaga soo Qeyla dhaansadey meel walba waxaase Warjeex’ ku waheliyey laba

Jilib oo Gurgure Dir ooy kala Ahayeen ( Gacal ) oon u Haysano ‘Gacalwaaq inuu ahaa iyo Nibidoor’

oo asna aaggaas deganaa ..Dagaalkaasi Libintiis waxaa lahaa gurgure ,,, waxaana Horkacaayey Garaad

Cabdille,,,Hadaba Saanjeele oo ahaa kan ugu deegaaan shisheeyo Gurgure Dir waqtigaaas ayaaa waxa

uu Billaabey in uu aaaggiisa xoojiyo ..waxeyna Gargaarka ka heli jireen Xukuumaddii (Awfat) ka

dhisneyd ee markaas Gurgure ku mideysnaaa Awfat, Taariikhda gurgure waa mid Buux dhaafisey Buugaan

aad u fara badan iyo Taariikhda Direedba …waxey aheyd Barta ay DIR ta Walaalaha ay ku Walaaloobeyn

meesha la Yidhaahdo ( walaalaha ) oo 50 mayl WB ka Xigta Addis Ababa Waana Halka ay Dagaalka

Ballan ku Galeen kuna Walaaloobeen:

Ku dhawaad Sanado Badan kadib ayaa waxa soo kala Dhexgalay khilaaaf Saladanada Awfat khilaafkaas

oo ahaa mid ku Saleysan Maamulka Saladanada Awfat iyo Cidda Dhaxaltooyada u leh ( Wali Asmac ) oo

ahaa Reerka Boqortooyada Gurgure Dir uleh ayaa Markaas Hayey Saladanda Awfat waxeyna ahaayeen kuwa

Markaas Aagga Awfat iyo Intiisa kale looga Yaqiin Magaca ( Wali asmac _ Iyo Reer Wali Awbarre) Iyo

Magaca ‘Gufaatiile’ Taasoo ugu baxeday Goob Dagaal Waa Sida Rag Al Maqriizi ay kamid Yihiin ay

Qoreene… waxaana Qoraa kale oo uu ka mid yahay sida ( Ibnu saciid ay Aaggaas ku Sheegeen Jilibka (

Kole ) Oon u Haysano in ay Ahaayeen Jilbka Reer Kore ee Biciidaha”’ Intaa kadib isla waqtigaas

ayaa waxa soo kala dhaxgaley khilaaaf Maamulkii Reer Wali Waxaana so Fara Galiyey Cumer’ Sidii uu

wax uga Qaban lahaa inta uu khilaafkaasi kor isu Shareerin markay Taasi dhacdey ( Dul_Marax ) oo

Xukunka Shawa Hayey Qabeyna Gabadh ( Duriyada Reer Wali ) waa Reer Awbarre ayaa la soo Wariyey in

uuu Xadhiidh Qarsoodiya la Yeeshay Boqorkii Xabashida, Waxaana Markaaas Dusha loo Saaraey Eedeymo

ka Dhan ah Maamulkii uu Hayay Taasoo ah Khayaaano Qaran iyo mid Diimeed,, Muddo Kolkii Ay Kasoo

Wareegtay Ayaa waxaa Lagu Qabtey Waa Cumare Dagaal uu Abbaanduule ka ahaa Halkaasaana lagu Diley

uuna ku Geeriyoodey ,,Xiligaas ayaa Waxaa La Bilaabay in Dhaqanka Gurgure Dir la Adkeeyo oo Reerka

Boqorka Xeer Gooniyaa loo Dhigo Gabdhaha Reer Boqorna aan loo Dhisin Cidii ka Baxsan Maamaulka

Reer Boqor.. Taasaina Waxey Keentay in Dagaal Hor leh ay Cumar iyo Wiilkiisii Cali ay ku Qaadaan

Amiiradii Reer Makhzuum ee Saladana Shawa Ayagooo Dhawraya Sumacada Boqortooyada Gurgure Dir

waxeyna ka Takahluseen Dhamaan aaamiradii Reer Makhzuum oo ay Laayeen 1285eeg ( Huntigford 1965

;55.109,9 ):

Hadaba Kadib Markii Labada Walaalo ( Cumer iyo Cali ) ay Guluf ku Qaadeen Saladanada Shawa ayaa

Misna waxa Bilawdey Dagaalo Aad u Culus in Ay Ka Dhax-Qarxaan Saladanada Gurgure Dir ee Awfat’ iyo

Amaxaaro Waqtigaas waxaa Caynaanka u Hayey Gurgure Dir Suldaaan Xaqqudiin oo ahaa SAuldaanka 14-

aad ee Beesha Sanadkuna waxuu ahaa ’1321′ Kadib Taariikhda Dhalasaha Nabi Ciise’ Waxaana Mudda Yar

uun kadib Hadana Hogaaanka Beesha Gurgure Dir u Qabtey oo la Caleemo Saartey Suldaaan Sabrudiin

Waxaana Dhacey Mudadaii la Caleemo Saarey Suldaan Sabrudiin Ka Dib Dagaalkii ugu Darnaa ee

Dhaxmara Gurgure iyo Gaalada,, Dagaalkuna waxuu Socdeyd Bilooyin Wuxuuna Doonayay Suldaan

Sabrudiin in uu ku Qaado Weeraro Lagu Cidhib-Tirayo Gaalada ,,,Waxuuna Ahaa suldaankii 15-aad ee

Saladanada Awfat Hadaba waxaa Haleeshey Suldaan Sabrudiin Awood Yari Taasoo U Keenatey in uu Ka

Gurto Ciidamadiisa Gabi-ahaan Goobihii Difaaca Hore ee Saladana Awfat, Waxaa Gaaalada Horkacayey

Dagaalkaas ( Camdu Siyoon ) Wuxuuna ka soo Hooyey Guula Lataaban karo oo Muhiim ah Ayna Kamid

Ahaayeen in uu W/Shawa Gacanta Kudhigo Nasiib Daro Waxaa Soo Shaac Baxdey Waqtigaas oo la isla

Dhaxmaraayey in Camdu Siyuun uu Ka Taageerey ( Jamaaludiin ) Sidii uu ula Wareegi lahaa Maamulka

Awfat,,,, Jamaaludiin oo asagu ahaa Boqorka 16-aad ee Soo Mara Jamaahiirta Gurgure Dir Balse waxey

Isku Maan-dhaafeen Jamaaludiin iyo Camdu-Siyoon Waxyaabo Qaarkood oo Tanaasulaad ah Waana uu Ku

Gacmo-Saydhay Talooyinkii Markaa uu Wateyd Camdu-Siyoon Hadaba Wuxuu Kolkii Danbe la Heshiiyey

Nasrudiin oo Walaakood ahaa in uu Boqro Balse Mujtamaca Gurgure Ma uusan Aamin-saneyn Boqortooyada

uu Iskii U Xulayo Camdu-Siyoon eeg ( Tamrat1972; 125 .8.5),,
Lasoco Qaybaha xiga ee Taariiqda Qoomiyada Caws-lafil ( Dir )

HISTORY DAGAALKII DHEERA EE MAREEXAN KU QAADAY FIQI MUXUMMED DIR

Dagalo Dhul balaarsi uu Mareexanku ka bilaabay Xeraale oo ku Taal cabud Waaq oo Beesh Fiqi muxumed Dagaan :


Guest Welcome To HornAfrik Online Inter-Clan Clashes In Central Somalia. At least 12 people were killed and 29 were wounded in the fighting. March 01, 2004 HornAfrik. Mogadishu Somalia At least 12 people were killed and 29 were wounded after fighting erupted between militias from rival clans in the village of Herale in central Somalia on Sunday, elders said. Village elder Ahmed Osman, contacted by radio on Sunday, described the fighting as "intense" and said that residents had fled Herale by the time the violence subsided in the afternoon, but with no ceasefire agreement. The fighting pitted the Marehan against the Dir clans, who have previously lived side by side peacefully in Abudwaaq, a district in Somalia's Galgudud region.



The latest clashes are part of tit-for-tat confrontations resulting from the April 2003 murder of a Marehan elder, allegedly by Dir clansmen. The Dir are affiliated with the Southern Somalia National Movement (SSNM) of several sub-clan factions, while the Marehan belong to another factional grouping, the Somalia National Front (SNF). Both were among 27 factions that signed a ceasefire agreement in Kenya on October 27, 2002, to stop all hostilities in the war-torn Horn of Africa nation. Somalia plunged into clan warfare and has not had a recognized government since 1991 when the dictator Mohamed Siad Barre was toppled. Peace talks are continuing in Kenya


Afhayeenka ururka SSNM Md.Awliyo oo faahfaahin ka bixiyay dagaalkii Xeraale. Afhayeenka ururka SSNM Cabdullaahi Xuseen Aybakar kuna magacdheer AWLIYO ayaa ka waramay siduu udhacay dagaalkii dhexmaray beelaha Mareexaan iyo Fiqi Muxumed waxuuna yiri isagoo u waramayay saxaafadda: Goor hore oo ah subaxnimadii taariikhdu ahayd Febraayo 29,ayaa maleeshiyada beesha Mareexaan waxay sidii caadadu uahayd duulaan gardarao ah ku soo ekeeyeen dhammmaan wadooyinka laga galo magaalda xeraale,duulaankaas oo sida laga warqabo ujeedadiisu ahayd sidii loo baro kicin lahaa loona xasuuqi lahaa beesha Reer Fiqi Muxumed oo ku caana dad ehlu diina oo waliggod cid ku gardaraysan.Haddaba siday qabto diinta Muqadaska ah waxay ku qasbanaadeen inay reer Xeraale Difacdaan Maatadooda,Maalkooda iyo xurmada ilaahay u abuuray adoonkiisa oo ah inuuna wax dulmin isna qaadan dulmi. Haddaba markii uu dagaalku socday uga yaraan 5 saac waxay dantu ku qasabtay kuwii soo duulay ee dulmi wadayaasha ahaa inay cagaha wax ka dayaan iyagoo ku hungoobay hamigoodii ahaa inay xasuuq gaystaan isla markaana deegaan hantiyaan,beesha mareexaan oo ku caan baxday inay isku raacaan gardarada iyo duulaan lagu qaado dad kale sida ay ka marqaati kacayso taariikhdu oo 21kii sano oo ay dalka hogaaminayaan waxay soomaali u gaystaan la wada ogyahay, Waxuu afhayeenku xaqiijiyay oo uu yiri.waxaa halgamayaashii xaq udirirka ka shahiiday hal mujaahid halka labo kale ay ka dhaawacmeen oo dhaawacoodu mid khafiif yahay halka daaquudyada waa siduu hadalka udhigaye ay ka dhinteen 12 nin ugu yaraana ka dhaawcmeen 19 daaquud labo baabuur oo ah kuwa dagaalkana looga gubay dulmiwadayaasha mareexaan,Md.Awliyo waxaa caalamka iyo inta jecel nabada ugu baaqay in si wadajir ah loogu guntado sidii loo joojin lahaa gardarada iyo gumaadka ay wadaan beesha Mareexaan oo xitaa markii looga soo baro kacay degaanada lala degi jiray ee ku teedsanaa balanabal iyo Caabudwaaq ina hadda wadaan Isir sifayn (ethnic cleansing) ku aadan reer Fiqi Muxumed ayuu yiri afhayeenku. Waxuu kaloo afhayeenka SSNM aduunka caalamka ka codsaday in si degdeg gurmad loola soo gaaro qoysas badan oo ku baro kacay duulaankaas,iyagoo dadkaasi ayna haysan biyo iyo baad oo degaankii laga cabi jiray ay saameeyeen degaalkaas joogtada ah oo ay soo qaadayaan beesha Mareexaan.


Somali festivities kill 60, may start war At least 60 people were reported killed and another 90 wounded in renewed fighting this week in the northwest part of Somalia’s Galgadud Region. Local sources in the regional capital, Dhusa-Mareb, told the U.N.’s Integrated Regional Information Networks the latest fighting was between the Darod subclan of the Marehan and the Dir subclan of Fiqi Muhumud, and was concentrated in and around the village of Herale, northwest of Dhusa-Mareb. Last month Herale, which is populated by the Fiqi Mahmud, was also the scene of serious fighting between the two sides which left over 50 people dead. According to sources from a neutral clan in the area, what started out as "revenge killings" had now flared up into a "fully-fledged land war". Sources told the IRIN the Marehan want the Fiqi Muhumud out of the area, and until one group gives up, the fighting will probably continue. Over 50 killed in central Somalia festivities Three days of heavy fighting in the northwest of Galgadud Region have left at least 50 people dead and over 150 wounded, local sources in the regional capital, Dusa-Mareb, told IRIN on Monday. The fighting broke out last week between the Darod subclan of the Marehan and the Dir subclan of Fiqi Muhumud, and was concentrated in and around the village of Herale, some 80 km northwest of Dusa-Mareb, said Nur Muallim Dhere of the Dir. Herale village is populated by the Dir.

According to Abdinasir Hashi of the Marehan clan, the current clashes were triggered by revenge killingsâ„¢ for the death in May last year of a prominent Marehan businessman. But the ensuing escalation of violence was also attributed to disagreements over water and grazing in the area, another source from a neutral clan told IRIN. "It is more about water and grazing land right now. Herale is close to a good pasture area and water points are very close," he said. "Each group is trying to dislodge the other." This particular clash between the two groups had been "exacerbated by the easy availability of heavy weapons and the terrain in which they are fighting", he added, noting that the area was flat, offering no cover from the battle-wagons (technicals) both sides were using. Nur told IRIN that his clan had lost 26 dead and over 65 wounded in the three days of fighting.


Meanwhile, according to Abdinasir, the Marehan have lost about 40 dead and "over 70" wounded. The fighting has reportedly displaced hundreds of families, leaving them with no access to wells or water points, Nur said. He stressed the need for help, "but given the lack of roads and the current insecurity in the area, I doubt if anyone will come to our aid". Most of the displaced belong to the Dir, and have moved to safer areas like Dusa-Mareb, he said. Humanitarian sources in Dusa-Mareb told IRIN that if the fighting continued, "it could have serious humanitarian repercussions for the communities involved".

"The biggest problem at the moment seems to be displacement and lack of shelter," the source said. Both sides claim to be ready for peace talks, but so far no mediation efforts are taking place. The fighting subsided over the weekend, but the sides admit that "it is just a matter of time before a new round of fighting begins again". "Both sides are regrouping and rearming," said Nur.

Tariikhda Mareexanka oo aha mid ku dhisan budcad nimo iyo Gardaro. 1980' "Kofyad Casta"inkaaran ee wadanka Somalia guueysatay,2600 oo ruux oo beesha Cumar Maxamuud ayay layeen oo lagu tirtiri gaaray beesha Cumar maxamuud(Majeerten) Bolisiya melataaradii Mareexan ay ilaa 450 gabdhood ka kufasadeen. 1985 Mareexanka oo ay watan dabadhilf yadoodi300,000 oo reer Hargeysa (waqooyi galbeed ayay ku duulen). Mantana kala go'a iyo is amin laanta Somali iyagaa ka dambeeyay. 50,000 oo besha Isaaq na lagu tirtiray iyagoo adegsanay bayloodyo South African ah oo madafiic ku rusheynaysay shicbka Waqooyi galbeed. 1970-1978 Mareexanka oo ku guleysta in ay ka tirtiraan beelihii lahaa gobolka Gedo iyo Garbahaaray region. Oo Raxahweyn, Dir iyo Ogadeen iskugu jira. Manta oo Mareexanka ay Daroodkii Kismayo daganaa waxay u adeegsadan Habar Gidir ay xuluufo la noqdeen si ay Mareexanku uga gacan sareeyan Belaha deegankas (Eeg Swedish & Danish Report) oo ka koreeya qeybtan) Mereexanka sideey u tirtireen: Gobweynta ,Waqdoore iyo Rexanweynta dalka Leheed. Iyagoo dadka meesha ugu tirada yar ayeey hadana beelah guumeysi ku hayaan. Ogow sida uu reporka sheegayo Beesha sadexad Tiro ahaaan waa Dir. MAATA 2004 Mareexan oo 800 oo cidan hub casri ah wata waxa ay isku dayayaan in aay ka bara kiciyan Beesh Fiqi Muxumad ee Direed Dagmada Xeraale. In kastoo ay isku dhigmin Sade Darood(Mareexan) iyo jilib yar, oo hoose, sida Fiqi Muxumad hadan iyaga iyo madaaficdii ay ku garaacayeen bulshada rayidka ah,bishii ramadaan eedhalatay 2003 oo dhan, wixii cidan iyo hub ahaa waxa gaaray beesha Mareexan guul daro weyn oo in ay tuulada Xiraale ilaa 37 nin oo cidamadoodi ah meydkoodi kaga carareen magalada dhixdeedi. Toofiqda Alle ha waafijiyo Fiqi Muxumad oo gardaro iyo dhulbalaarsi cad lagu wado. Fadlan ha la gargaaro dhaqaalo iyo maalba beeshan laga gardaran yahay, ilaa 3000 kun oo reerkaa aha ayaa meel duur cidla ah fadhiya ka dib markii ay maxeysatada Mareexan ee dhigya cabka ah Rabadaantii la soo dhafay ay hubka culus ee Hoobiyaha iyo Altalari ay ku garaaceen toolada


Tuesday 28 October @ 08:11 http://www.fiqi.net/hof/modules.php?name=News&file=article&sid=559 Dagaal culus oo subaxnimadii maanta ka bilowday tuulada Xeraale oo ka tirsan degmada Cabuud Waaq ee gobolka Galgaduud ayaa sababay dhimashada dad tiradooda lagu qiyaasay 45 qofood, iyadoo ay ku dhaawacmeen tiro kale oo aan la sheegin. dagaalladaan oo u dhaxeeya labo beelood oo halkaasi wada degan ayaa ka bilowday barkad biyaha laga cabo, iyadoo ay ka qeyb qaateen baabuurta dagaalka oo ay ku jiraan kuwo gaashaaman Afhayeen u hadlay beesha Mareexaan oo ay soo xiganeysay idaacadda Jubba ee magaalada Kismaayo ayaa sheegay in ay gacanta ku dhigeen degmada Cabuud Waaq, balse dagaallo teel teel ah ay ka soconayaan daafaha degmadaas, haseyeeshee ma jiraan warar caddeynaya hadalka sheegashada ah ee ka soo yeeray af-hayeenkaas. Wararkii ugu dambeeyay ayaa sheegaya in culumaa’udiin iyo odayaal ka kala tirsan labada beelood ay ku baaqeen in ay labada dhinac joojiyaan xabadda oo ay wada hadal ku dhameystaan khilaafaadkooda. Ugaaska Beesha Sade Ugaas Maxamed Weli Axmed Nuur oo ka mid ah waxgaradkaas ayaa isaga oo ku sugan Buulo Xaawo waxaa uu labada dhinacba ugu baaqay in ay joojiyaan dagaallada iyaga oo ixtiraamaya bisha barakeysan ee Ramadaan oo ay muslimiintu sooman yihiin.



Dagaalad xeerale : News about the conflict in the media. 3/4/2004 1:40 PM UTC Isniin, October 26, 2003 Dagaal culus oo subaxnimadii maanta ka bilowday tuulada Xeraale oo ka tirsan degmada Cabuud Waaq ee gobolka Galgaduud ayaa sababay dhimashada dad tiradooda lagu qiyaasay 45 qofood, iyadoo ay ku dhaawacmeen tiro kale oo aan la sheegin. dagaalladaan oo u dhaxeeya labo beelood oo halkaasi wada degan ayaa ka bilowday barkad biyaha laga cabo, iyadoo ay ka qeyb qaateen baabuurta dagaalka oo ay ku jiraan kuwo gaashaaman Afhayeen u hadlay beesha Mareexaan oo ay soo xiganeysay idaacadda Jubba ee magaalada Kismaayo ayaa sheegay in ay gacanta ku dhigeen degmada Cabuud Waaq, balse dagaallo teel teel ah ay ka soconayaan daafaha degmadaas, haseyeeshee ma jiraan warar caddeynaya hadalka sheegashada ah ee ka soo yeeray af-hayeenkaas. Wararkii ugu dambeeyay ayaa sheegaya in culumaa’udiin iyo odayaal ka kala tirsan labada beelood ay ku baaqeen in ay labada dhinac joojiyaan xabadda oo ay wada hadal ku dhameystaan khilaafaadkooda. Ugaaska Beesha Sade Ugaas Maxamed Weli Axmed Nuur oo ka mid ah waxgaradkaas ayaa isaga oo ku sugan Buulo Xaawo waxaa uu labada dhinacba ugu baaqay in ay joojiyaan dagaallada iyaga oo ixtiraamaya bisha barakeysan ee Ramadaan oo ay muslimiintu sooman yihiin. Galgaduud ( AllPuntland )- Xaalada Guud ee degaanka Xeraale ayaa maanta ah mid xasiloon kadib markii shalay barqadii uu halkaasi ka dhacay dagaal la isku adeegsaday qoryaha darandooriga u dhaca, kaasoo sida la sheegay u dhaxeeyay beelihii dhawaan halkaasi isku qabtay. War La Xiriira Dagaalo Ka Dhacay Xeraale- Sunday, February 29, 2004 Dagaalkii shalay dhacay ayaa waxey warar aan lagu kalsooneyn sheegayaan in ay gaartay tirada dhimashada ee halkaasi 6 ruux iyadoo dhaawacana lagu sheegay tiro dhan saddex ruux, isgaarsiinta goobtaasi oo aan wanaagsayn waxaa adkaaday in la ogaado khasaaraha dhabta ah ee dirirtaas shalay ka dhashay, waxeyna wararka naga soo gaaraya Xeraale intaasi ku darayaan in dagaalku haatan qaboobay, iyadoo aysan jirrin cid kala dhex gashay beelaha halkaasi ku dirriraya, waxeyna dad ku sugan goobta dagaalku ka dhacay sheegeen in ay wali is hor fadhiyaan Maleeshiyo beeleedkii dirriray. Dagaalada Ka dhacaya deegaanka Xeraale ayey dad badan aaminsanyihiin in uu yahay mid salka ku haya arrimo siyaasadeed, walow siyaasiyiinta beelaha halkaasi ku dirriraya ay iska fogeeyeen mar wax laga weydiiyay in uusan dagaalkaasi wax siyaasad ah ku lug laheyn.



Xeraale (AllPuntland)- Deegaanka Xeraale oo isagu ka mid ah deegaanada Gobolka Galgaduud ayaa saakay barqadii waxaa mar kale kasoo cusboonaaday dagaaladii sokeeye ee ay dadka deegaankaasi maalmahii u dambeeyay wax xoogaa ka nasteen. Wararka naga soo gaaraya Gobolkaasi ayaa waxey intaasi ku darayaan in saakay barqadii uu halkaasi dagaal ku dhex maray labadii beelood ee ay dirrirtu u dhaxeysay, dagaalkan ayaa la isku adeegsaday Qoryaha Darandooriga u dhaca ee AK47. waxaana la sheegay in qasaaraha dhimashada uu saakay barqadii ahaa 1 ruux oo dhimasho ah iyo dhaawac ka badan sadex ruux. Lama yaqaan sababaha dhabta ah ee soo cusboonaysiisay dagaaladan ka dhacaya Xeraale iyadoo todobaadkii hore dhex dhexaadin la doonayo in lagu dhameystiro dagaaladan uu ka dhacay Deegaanka Guri Ceel, kaasoo la sheegay in aysan soo xaadirin labada dhinacba, balse warar aanu ka helnay illo xog ogaal ah ayaa tibaaxaya in qorshaha dagaalkaasi uu ka fog yahay dadka goobaha dagaalka jooga, iyadoo la sheegay in ay dagaalkaasi abaabulayaan dad iyagu ku sugan dibadaha, waloow ay siyaasiyiinta labada dhinac ay marar badan ku celceliyeen in dagaalku uusan wax siyaasad ah ku lug laheyn.


SUURE NEWS from Xeraale Go to XERAALE.COM 2/28/2004 4:12 PM UTC Hishiis kadhacay Magaalada Caabudwaaq iyo Arimaha Xeraale oo sii xumaanaysa. Dhuusamareeb Feb-19-04, Xeraale.com Maanta oo ay Taariikhdu tahay 2-18-04 Ayaa Idaacada BBCda sheegtay " in heshiis wayn uu ka dhacay Magaalada Caabudwaaq, heshiiskaa oo dhexmaray Labo Beelood oo katirsan Beesha Mareexaan." Hadaba beelahaa hishiiyay ayaa Dagaalkoodii ahaa Midkii hakiyay Dagaalkii Beesha Mareexaan ay kula jirtay Beesha Faqi-Muxamed (Degaanka Xeraale). Waxaan qadka Telefoonka kula hadalnay Odayaal waaweyn oo katirsan Beesha FaqiMuxamed oo jooga Magaalada Dhuusamareeb, waxayna inoo sheegeen in heshiiskaa uu ahaa mid ay Beesha Mareexaan ku heshiiyeen in ay midoobaan isla markaana ay howshoodii(Dagaalkoodii) meesha ay ka wataan. Odayaashaasha waxay intaa ku dareen in Shalayto ay isku dhaceen ciidamo ilaalo ah kaasoo Qasaare iyo dhaawac u gaytay Beesha Mareexaan. Waxay kaloo intaas ku dareen in Ciidamada laba Beelood ay isku horfadhiyaan labo meelood oo isu muuqda, Waxayna yiraahdeen hadii aan lahelin cidkala dhexgala waxaa macquul ah in ay sifudud iskugu dhicaan ciidamada. Ilaa iyo Iminka lama sheegin wax waan waan ah oo kadhexsocda labada beelood iyo wax hadal haya intaba. Inkastoo Beesha Mareexaan ay horey ugu gacan sayrtay Culumaa'udiinadii, Suldaamadii, Nabadoonadii, iyo waxgaradkii isugu Jiray Beelaha wada dega Gobolka Galguduud ayaa wax rajo waan waan ah aan wali laga heyn, Halka Beesha Faqi-Muxamed ay Diyaar u yihiin heshiisiin dhexmarta iyaga iyo Beesha Mareexaan. Dadka Degan Dagaanka Xeraale iyo kuwii ka qaxay Dagaaladii Kadhacay Halkaa ayaa iyagu aad u dhibaataysan oo cabsi weyna kaqabo dagaalo kale oo halkaa kadhaca. Dad ka soo waramay Xaaladaha Dadkii ka qaxay Dagaaladaa ayaa aad aga deyriyay oo Sheegay Dadka qaarkood oo u badan Caruur iyo dumar ayaa Caafimaadkoodu aad u liitaa Waxayna yiraahdeen "hadii aan Hey'adaha Samafalka Aduunka soo gaarin Dadkaa Qatar weyn ayay ku sugan yihiin. Maxamed Abdi.



Xeraale.com/Dhuusamareeb Dad gaaraya ilaa iyo 3500 oo qof ayaa waxay ku dhibaataysan yihiin Degaanka Xeraale Iyo Degmooyinka Dariska La’ah. Muqdisho, Soomaaliya. Feb-4-04 Warar naga soo gaaray Degaanka Xeraale iyo Degmooyinka dariska la ah ayaa sheegaya in dad tiradooda ay gaareyso ilaa 3500 oo qof ay ku dhibaataysan yihiin Halkaas. Dadkaas oo ka qaxay Dagaalo goos goos ah oo kadhacaya Degaankooda (Xeraale) ayaa ku kala daadsan Degmooyinka Boholo, Dhuusomareeb, Huurshe, Mayeeraan, Iyo Qod-qod. Afhayeen u hadlay Dadkaasi ayaa waxa uu u sheegay qaarkamid ah warfidiyeenada in dadkan ay mudo Sedeed bilood ah qoxooti yihiin oo aanay jirin haba yaraatee wax hay’ad samofal Bini aadanimo ah u fidiyay dadkaasi. Waxaa uu Afhayeenka intaa ku daray in dadkaasi ay u badan yihiin Caruur iyo Dumar ay aad ugu baahan yihiin Daryeel Caafimaadka iyo Raashin ay cunaan. Waxaa kalee uu afhayeenku u sheegay warfidiyeenada in hadii aanay Hay’adaha Samofalka Aduunka u soo Gurman dadkaan ay Halis ugu Jiraan Gaajo iyo Cuduro. Dagaalladii kadhacay Deegaanka Xeraale ayaa ahaa mid aad iyo aad u foolxun oo sababay Dhimasho iyo Dhaawac aad u farabadan. Maxamed Ali oo ku magacdheer (Shabeel ) ayaa waxa uu warfidiyeenada u sheegay in Dagaalka kadhexeeya Beelahan uu sii daba dheeraanayo oo weliba Ciidamadooda ay weli is hor fadhiyaan jiida hore. Wararka waxay intaasi ku darayaan in Waxgaradka iyo Ganacsatada kasoo jeeda Degaanada Dhuusamareeb, Cadaado, Guraceel iyo Ceeldheer oo isku dayeey inay soo Afjaraan coolaadaasi ay ku guuldareysteen oo sheegay in Beesha kasoo jeeda Caabudwaaq ay ka biyo diidsan yihiin Hishiisiin. Wax garadka iyo Ganacsatada ayaa sheegay in hadana ay ku rajo wayn yihiin inay soo Afjaraan dagaaladaasi. Cabdiraxmaan Abdi Muqdisho, Soomaliya Nin lagu dilay agagaarka Baar ubax Dagaalada Mudug Awgood Muqdisho, Somaliya. Waxaa maanta lagu dilay meel udhow baar ubax nin dhailnyaro ah oo lagu magacaabi jiray indhobohol Diiriye Faarax,dad ka agdhawaa meesha lagu dilay marxuumka waxay ii sheegeen in dhalinyaro hubaysane ay kala soo degeen baabuur uu saarnaa oo ahaa kuwa loo yaqaan BLka isla markiina waxay ku fureen rasaas ilaa ay naftu ka baxdo.Waxaana la xaqiijiyay in arrintu tahay ninka ladilay beeshuu ka dhashay iyo kuwa wax dilay in dagaal kharaari ku dhexmaray Golol oo ka tirsan gobalka Mudug gaar ahaan degmada Jiriiban,taasoo dad badani maanta fajac ku noqotay in dagaalkii baadiyaha la keeno magaalada Muqdisho.waana markii u horaysay oo labadaa beelood ay dad isaga dilaan magaalada Xamar iyadoo dagaalkoodu usocday in ka badan afar sano. Odayaal iyo waxgarad kasoo jeeda degaanka Golol ayaa cambaareyey Dilkaas Foosha xun,waxayna codsadeen in si wadajira loo soo qabto kuwii gaystey dilkaas oo aan loo eegin haybtay yihiin lana horkeeno shareecada islaamka si loo yareeyo kuwa caadaystay in ay dadka walaalaha ah isku diraan oo dhibaato hor leh ka dhexabuuraan,iyadoo hore loogu guulaystay in xabadii ka dhexsocotay labada beelood la joojiyo wada hadalna uu uga socday magaalada Gaalkacyo ,Dhacdadaan oo aad mooddo inay dhabarjab ku tahay waxgaradkii waanwaanta ka waday gobalka Mudug. Xeraale.com (Posted by guest: XEERAL.COM)

Monday, September 6, 2010

MADAXWEYN DIREED TARIIKHO DHEER

Wareysi Dheer oo aan Layeelanay Mudane Warsame oo Dalka Itobiya ku xeel dheer.

Su'aal Dirsame : Bal dhalinta reer konfurta Direed een kala aqoon reer tolkood wax uga sheeg Madaxweyn Dirka Galbeedka Somalia. Dhamaan Dirka dagan konfurta markii ay maqlaan Madaxweyne wexey la soo boodaan inta badan laba hobol oo Wabari ku jiray, sida Baxsan iyo Cabdi Muxummed Amiin Gabyaga, heesaga, wadaniga weyn. Dhalinta waxa kale eey yaqaanan atirisho Faynus Sheikh Dahir, siiba kuwa majajilada ruwayadaha daawada. Laakin dalkas Somali Galbeed iyo deeganada ma yaqaanan dhalinyarada reer Xamarka ah sideyda, bal waxa nooga sheeg, Madaxweyn Dir itaad Ka aragtay ?

Sida ay u kala baxaan noo sheeg horta ?

Mudane Warsame Jawaab: Marxaba anigoo hadalka soo koobi doona. Saad ogsontahay Dir wuxuu dhalay 4 wiil oo kala ha:

1)Madaxweyn

2)Maahe Dir-Isaaq;Biimaal;gadsan; dabruube iyo Bajimaal

3)Madoobe Dir-waa Ciise iyo beelo soo raaca oo isaga ladhashay lana dagan

4)Dir-Mandalluuga koonfurta dagan (sida Makahiilka, Nuure, Buufow, Reer Majuun, Reer xasan) iyo Gadabuursi (beel weynta Samaroon Saciid)

Horta Madaxweyn uma dhalan anigu (waxaan Ka soo Jeedaa Surre Dir). Laakin aad iyo aad ayaan u baaray, oo ku darsay beeshan balaaran ee Madaxweyne Direed. Dhowr safar oon Somalia, Kenya iyo Etioobiya meelaha ay dagaan ayaan ku soo maray, kadibna waxaan baaray oo yara raad raacay buugagta ay qoreen reer galbeedka. Marka, waxad odhan kartaa wax woogan ogahay, laakin cudurdaar, hadii aan wax is dhaf dhafiyo ha la ii dulqaato, hana la i saxo hadoow, oo foorumku waa furan yahay iyo comments kuba.


Madaxweyn wuxuu Dhalay:


Maxamed
Ali
Yaxye
Hordare

Maxammed iyo Ali madaxweyn ayyeenu inta badan aan maqalnaa oo kala ah:
Gurgure (maxammed)
Akisho
Gariire
Guure
Waro Waro
Obo
Reer Aw saciid
Layiile
Madigaan
Iyo Barsuug
Reer Dayo ( Wardaay)
Jiido Geedle Cali Madaxweyn ( Wajis iyo Sifir)-Qoryoolley area.
2. Hordare waa sadex (Etiyoobiya iyo jubada Hoose)

Alaabweyn
Ijaaje
Khayre


3. Yaxye waa reer zona Jubbada Hoose North of Kismayo & wamo

Dheere Madaxweyn
Waxa kale oo Jira beelah oo Waqooyi Galbeed iyo Itobia dagan:

Dalbis
Leyiille
Dayle
Guurejenno
Su'aal Dirsame :Deegaanada Bal noo kala sheeg, Mudane Warsame ?

Horta madaxweyn Dirku waxaa uu deegan ahaan, asasiyan uga yimaadaa Galbeedka Somaliyada Itoobiyo Guumeysato siiba laga bilaabo Erer, Harrar, Shiniile, ilaa Qabri Bayax. Laakin laga bilaabo 1600 ilaa 1890 kii ,xiligii gumeystiihii Menelik, boqorkii Itobiya uu qabsaday Harrar ilaa maanta waxaa ku dhacay Madaxweyn Dir kala daadsanaan iyo xoogaha jah wareer oo ay u kala guureen konfurta Itoobiya ilaa Afdeer, oo Doloow Ado u dhaw, ilaa Bay iyo dooxooyinka wabiyada Jubba iyo Shabeelle.

Tusaale, Guuraha oo 180,000 ruux gaaraya, ilaa Afdheer ilaa Guure Dhaamoole oo Jarati iyo Gooblka Liiban ayaay usoo qaxeen, itooda badan waxa aa u burburiyay Menelik boqorkii Itoobiya 1890kii oo gibir ama canshuur baad ah ku qoray. Beesha Guure iyo Mandalluug waxa ay barigaa ka tageen intooda badan Tog Faafan oon ka fogeeyn Jigjiga iyo Harrar.

Qeybo kala oo Madaxweyne Dir ah qarnigii 1500, markii Mujaahid Axmed Ibraahim Qaazi (Axmed Guurey) la jabiyay ayaa waxaa jiidhay Oromo fara badan oo qabsatay, Harrar iyo nawaxigeeda.

Waagaas waxaa Galbeedka ka qaxay dadka ay ka mid yihiin, Quraanyow Maxamed Xiniftire Mahe Dir ama qaybta Garre ee Dirka ah oo deegan ahaan dagay Bay, Awdheegle, ilaa Nageele. Qurac oo Mahe Dir Xiniftire ah waxa ay dageen Magalo tuulo dalka Aruusada Oromoda ah ku taal, sidoo kale Guurah oo dagay dhankaas xuduudna la leh Aruusada. Jiido Ali sidoo kale qarnigii 1600 ayay soo dageen Bay iiyo Jubo/Shabeelle Valley.

Sidoo kale, beelah Biyomaal, Bajimaal, iyo Dabruub ayaa ka mida beelah Mahe Dir ee ay Madaxweyn Dir iska soo raaceen dhankaan Harrar iyagoo soo raacaya wabiga Shabeelle ama Wabiga Jubba. Qaar Iimey iyo dhankaas ayay aadeen, Qaar shabeelle ayay soo raaceen oo waxa ay dageen Bay, Jubbada hoose iyo shabeelle. Marka, beello boqollal sanno ka hor daganaa konfurta iyo qaar dawaan ka daba yimid ayaa jira.

Beelaha dhawan ka yimid Galbeedka waxaa ka mid ah Gadsanka, Mandaluuga iyo beesha reer Aw Saciid ee fananada aad jeceshahay, Dirsame eey ka dhalatay, Marow Faynuus Sheekh Dahir.

Dirsame Su'aal :Mexeey u kala baxaan Aw Saciidka ?

Beesha Reer Aw Saciid waxa ay u kala baxaan Abkeey Xaaji oo Adeer ah iyo Farah, Abikar, Sacdi , Nuur, Ali, Cismaan, Xuseen, iyo Cumar.

Halkaan Ka daawada Sawirada iyo Bilicda Casimada Labaad ee Gurgure Dir ,Hurso: http://www.hurso.com/Photos/Index.html


Markaa waa beel aad u balaaran oo kala dagta: Ijaara, wajaale, Arabsiyo W.G Somali land ilaa Qabri bayax, Diraa dhabe, Fayanbiiro, Gura Dhaamoole, Diraa Dhabe, Jigjiga, Hadana u sii fiday Maiso, Awash,Hurso,Erer goota, Harar, Kismaayo, Buaale, Luuq ilaa NFD Garseen Lake Tana area iyo Doolow Nageele xageeda. Marka dad badan oo aan lasoo koobi karin oo Malyuun Kor u dhaaf aya weeye.

Akisho

Bil Matalan, Akisho waxa ay ku leeyihiin magaaloyin ka Waqooyi Galbeed ka xiga Hargeysa beero sida beerah ku yaal Odjiid agagaarkeeda oo ay isla dagaan is na dhalaan beesha Yoonis Jibriilka. Ingiriiskii ayaa waxa ka qoray ganacsatada iyo beeraleyda beeshan, siiba Warre Kiyo Reer Carre Cumar Bullalle iyo lafahooda sida Addo Carre iyo Reer Daud Carre ( Caddale Daud iyo lafta Geelle Daud)

Mudane Dirsame maxay ku dhacdaa ama loo moodaa in Ogadeenku ugu badan yihiin Gobolka Somali Galbeed ama dhulkan Xabishidu guumeysato ee Region 5, hadii arinku saad shegeysid yahay ?

Ogadeen boqolkiiba 30 % xitaa ma gaadhan dad ahaan dadka ku nool Gobolka Somali galbeed. Qiyaastii beesha Ciise xitaa ayaa uga badan. Dirka dalkaa dagana waa Gurgure, Gadabuursi, Beelweynta Isaaq, Gadsan, Guure, Gariire, Surre oo leh Fiqi Muxummed, Nacdoor, Fiqi Khayre, Fiqi Yaxye, Mandaluug, Akisho, Obo, Bajimaal Quraanyow Maxammed Garre iyo Dabruube. Marka waa wax saxafadaha reer galbeedka (western media) laga dhaadiciyay. Dirka waxaa weheliya Karanle Hawiye, Murille, Hiraab. Waxa agaakan dagan Shiikhaal, beelo Raxanweyn ah iyo Garre Marre, Duubo, iyo Digoodi ba. Marka waa iska probaganda raqiis ah oo hir gashay.

Tuusaale ahaan:

Iimey Dir ayaa ugu badan, waa run Ogaden Reer Amadin iyo beesha Duubo waa dagan yihiin.
Jarati iyo Liiban: Dir ayaa majority ah ilaa Waladayo, Doolo, Guure Dhamoole.
Godey: Iimey West iyo East iyo Booley
Gashaamo: Sida Nusdariiq, Kabtinuur, Qabri Dahare
Kalaafo Ilaa Mustaxiil. Bajimaalku waxa ay dagan yihiin iyo Dir kaleba magaalooyinka Gumar, D'are, Niman, Mayko, Qodi dudul, Burdhinle, Mustahiil
Baalle, nageele, dhanka kale Fayaanbiiro, Hara Maayo, Maiso, Gobolka Shiniille oo dhan Fiiq.
Ma lasoo koobi karo adeer. Hada ka hor ayaa shirkii Kenya lagu qabtay ayaa odayaal Darood iyo Hawiye ah oo Dir la yaaban ayaa waydiiyay wiil yar oo Surre Dir ah, " Waryaa Dir badatee, meeqa Gobol ayaa dagtaan?

Wiilkii Surre isagoo isku kalsoon ayuu yiri, " War adeerayaal Darood iyo Hawiyow idinkaa fudud ee is xisaabiya, wixii soo haran anaa leh, hadii aan dhaho carro Dir aan xisabinaa, waagaa baryi oo hadana baryi, marka idinkaa fudude, oo koobane lana xisaabin karaa deegankiine dee sheegta halkaad dagtaan, halkaan dagana waa dagaa anigoo Diree.



Mahadsanid Mudane Dirsame. Waxaan rajeyneynaa in aad nagala hadashid tarikhaha aad uruurisay, anaguna waa dabic doonaa.

Wareeysigu waa socon doona, kolba markii aan E-mail ka helno



Glossary

Gurra -a group of Dir living between wabi Gastro and Dumale. Gurra Dhaamole, Afdeer, lands of the Guure Madax weyn Dir, group very related to Akisho and Gurgure numbering over 260,000.

Gurra- top

Gurro- ear

Gurratti- Black

Qurac- Mahe Dir Group living in Magalo, Bale.

SHIRTA BEESHA BIMAAL CADOYINKII HORE EE BIMAAL

FANTASIYADA SHIRTA MUNAASABADA DABSHIDKA
EE KURTA SHIIKH IYO JILIB MARKA


Baydhabou,Jammaame,jun 21, 2006 (Jammaame)
Waxaan jeclahay inaan wax ku soo kordhiyo qoraalkii Enj. Cabdul-Qaadir Abiikar oo u mowduuciisa aha "MAXAAD KA TAQAANA KURTA SHIIKH?" oo ku soo baxay websaydka Jammaame taarikhda 28/5/006
Munaasabada shirta Kurta Shiikh ee Jammaama iyo tan Jilib ee Marka, waxay la xiriiraan munaasabada dab-shidka oo la qabto sannad kasta 22-ka mise 23-ka July (luulyo), munaasabadaas waa dabaaldeg loo sameeyo sanadka cusub oo soo galayo. Dabaaldeg sanadeedkaan waxaa si weyn looga sameeyaa dhammaan gobollada Soomaaliya laga soo billaabo Hiiraan (Beled-weyne) ilaa Jubbada Hoose, marka laga reebo magaalada Kisimaayo iyo tan Afmadow oo aan laga aqoonin caadada dabaaldegga loo sameeyo dabshidka sanadka cusub.
Ka hor intuusan gumeysiga soo gelin Soomaaliya dhammaan gobollada inta koofur ka soo xigta Beled-weyne waxay isticmaali-jireen sanadka munaasabadiisa lagu muujiyo dabshidka, sanadkaan waa sanad Shamsiya ah oo ka kooban 365 maalmood iyo lix saac, sanad kasta waxaa lagu magacaaba maalin ka mid ah maalmaha asbuuca, sida sanad-Axad, sanad-Isniin iwm. Habeenka dabka la shidinayo haddii uu yahay habeen Axad, sanadkaas waa sanad-Axadeed.
Dadweynaha gobollada isticmaala habsanadeedka dabshidka inkastoo aysan haysanin kalendar qoran haddana marna ma qaldayaan tiriska maalmaha sanadka oo dhan. Dabshidka sanadka cusub waxaa la qabta kaddib markay dhammaadaan 365 beri ee sanadkii hore. waxaana la raba sanadka dabkiisa la shitay habeen Axad inuu ku dhammaado maalin Axad taasoo ah in la rabo maalinta ugu dambeyso ee 365 beri inay noqoto maalin Axad, si habeenka xiga oo habeen Isniin ah loo shito dabka sanad-Isniin.
Habtiriska maalmaha sanadka oo laga isticmaalo gobollada ku dhaqma sanadka dabshidka waa hab iska sahlan. Waxaa lagu tiriya in maalin walba oo asbuuca ka mid ah inay sanadka ka soo gelayso 50 jeer marka haddii la tirinayo maalmaha sanad Axadeed, tirada waxaa laga billaabaya Axad oo la siinayo 50 maalmood ilaa laga gaarsiyo Sabti intaasoo ah 7 x 50 = 350 maalmood, kaddib waxaa tirada lagu soo celinaya Axad waxaana la leeyahay 3 Axad(seddex Axad) = 15, marka 350+15= 365 waana inta beri oo u sanadka ka koobanyahay caadi ahaan, marka waa sanad Shamsiya ah.
Ha yeeshe habtiriska kor ku xusan afartii sanadba mar ayuu qaldama, taas waxay dhacdaa mataal ahaan markii sanadkii ku billawday Axad oo la rabay inuu Axad ku dhamaado, mise 365 beri, aysan sidaas noqonin oo ay soo baxdo maalin dheeraad ah, marka dadka isticmaala habtirsiga sanadeedkaas inkastoo aysan si cilmiyan ah u fahmasanayn sababta keenta isgefka tirada, haddana way dareemaan, waxayna yiraahdaan "sanadka waxaa galay isgef. (waxay la socoto sababta afartii sanaba hal mar oo bisha febrayo ay noqoto 29 beri) waxaana keenay sida an la socono 6-da saac oo sanadka dheeriga ku ah markii laga bixiyo 365-ta beri, lixdaas saac oo afartii sanadba isku noqota 24 saac mise hal beri waana maalinta dheeriga ku noqonaysa 365 caadiga ahayd, kana dhiga sanadkaas 366 maalmood.
Lakiin inkastoo uu soo galo isgefka oo kor ku xusan haddana dabka waxaa la shidanaya sanadka dhamaaday malintii dabkiisa la shitay maalinta xigta, metaal haddii sanadka dhammaaday u aha Axad dabka waxaa la shidanaya habeen Isniin inkastoo uu isgef uu ku jiro.
Dadka isticmaala sanadka dabshidka oo sida an soo xusnay ah sanad Shamsiya ah waxaa kaloo ay isticmalaan 12 bilood, bilahaan oo badi ahaan wada leh magac Carab waa bilo Qamariya ah mise ku saleysan tirada maalmaha bisha-dayaxaha, marka waa sanad iyo bilo an isla soconin. Isla socosho la'aanta sanadka iyo bilaha waxaa laga fahmaya munaasabada dabshidka oo ah bilowga sanadka oo an ku lahayn bilahaas bil iyo maalin mucayin oo si joogta ah loogu qabto munaasabada dabaaldegga dabshidka, marka munaasabadaas waa mid wareegta oo mar walba la qabto bil iyo maalin hor leh, halka bilaha sanadka Shamsiyaha ay munaasabadaas ka gasho badi ahaan 22-ka mise 23-ka July.
Haddii an u soo noqono dabaaldegga munaasabada dabshidka, gobollada iyo degmooyinka way ku kala geddisanyihiin habka fantasiyada dabaaldegga, haddii laga reebo hal arrin oo tan Shirta. Shirta waa fantasiyada tan ugu qiimaha badan dabbaaldegyada, waxaa lagu muujiya badi ahaan hab dagaaleedka beelaha, waa dhoolla-tus waxaa ka qayb gala waayeel iyo dhalinyaro iyo dumarba, ragga wuxu soo qaadanaya hubka dagaalka sida toorrey, warmaha, gashaanka, qaanso iyo fallaarro, seefaf iwm. Ragga waayeelka ah waxay u badanyihiin inay soo xirtaan dhar banaadiri ah oo cad-cad kaasoo ah hal go' weyn oo inta hoos laga soo xirto lagana rido labada garbood dhaxdana looga xirto suun ballaaran oo ay ku xirantahay toorrey mise billaawe-gees cadde oo si fiican u muuqda.
Fantasiyada shirta waxay u badantahay dhadhaqaaq oo socod ah iyo gaashandhaw iyo socod safar dheer ah oo la tiigsanayo in lagu tago meel mucayin oo horey caado looga dhigtay in sanad walba la tago, meelahaas oo badi ahaamba lagu xoolo qasho.
Haddii an wax ka xusno habka fantasiyada shirta beelaha Biimaal oo ku aaddan munaasabada dabaaldegga dabshidka waa mid si weyn u qurux badan oo shaqsi kasta oo arka qiiro weyn gelisa. Maalinta ugu weyn oo laga ciido tuulooyinka iyo baadiyaha deegannada Biimaal waa maalinta Shirta dabshidka, waa maalinta uu Biimaal yiraahdo "iidda ka hor aya orkaada la dhaqdaa".
Shirta waa laba qayb oo kala ah qaybta hore oo ah mid jilibada hoose ee beesha ay isku uruursanayan si loo wada yimaado goobta weyn ee isku immaashada guud ee beesha oo idil waxaana laysugu baaqayaa buun yeeris badan buunkaas oo laga maqlayo tuulo kasta. Taas waxaa xiga dhaqaajin mise socodsiin la socodsiinaya Shirta weyn ee tolka markaas oo dhammaan inta Shirta joogto ay dharkooda iyo qalabkooda dagaal ay wataan sida an kor ku soo xusnay, waxaana meesha shirta jooga niman ku caanbaxay yeerista buunka oo haddii hal mar ay ka wada dhawaajiyaan buunkooda uu dhulka gariirayo.
Shirta guud waxa marka hore la geynaya guriga Ugaaska oo ah Sacad -Gacal-adeer, Ugaaska wuu u soo duceynaya Shirta, haddana waxaa la tegaya guriga Islowga oo ah Saleymaan reer Ciise oo asigana Shirta u duceynayo, ugu dambeyntii Shirta waxay tegaysa guriga Faqayga oo Mahadwaaq reer Faqi Faqayga wuu tacdaadaya wuxuuna bixinaya tahliil la doonayo in lagu wada firdhiyo Shirta tahliishaas la firdhinayo waxaa la doonayo qof walba oo shirta ka qaybqaadanayo inay jirkiisa gaarto.
Kiddib Shirta waa la dhaqaajinaya, waxaana laysku daba safaya jilibyada
beesha waxaa safka hore gelaya
Seeme (Kalafow) iyo Sacad oo wada ah curudka Biimaal.
Safka labaad waxaa geliyaa Daadow
Safka sedexaad waxaa gelaya Ismiin
Safka afaraad waxaa gelaya Cabdi-Raxmaan mise Gaadsan.
Kaddib markii sida kor ka muuqato loo wada safo beesha oo idil waxaa hor istaagaya Malaaqa beesha oo jilibka Gamaasi ah asigaana dhaqaajinaya horsoconayana Shirta. Waxaan jeclahaya inaan halkaan ku soo xusuusto Malaaq Cali gaab Xasan Cumar oo waqti badan ahaanjiray hoggaamiyaha Shirta Beesha Biimaal ee deegaanka Jammaama oo geeriyooday Ilaahay ha u naxariisto Jannadiisana ha ka waraabiyo.
Beesha Biimaal ee degmada Jamaame Shirteeda waxaa la geeya Kurta Shiikh oo ku dhaw xeebta Gees-guud iyo Ceel Hele,halkaaso oo lagu xoolo qasho laguna soo duceysto.
Dhinaca kale Beesha Biimaal ee Shabeellaha Hoose Shirteeda waxaa la geeya tuulada Jilib oo ka tirsan degmada Marka. Tuulada Jilib waxaa loo geeya Sheekh ka tirsan Shiiqaal reer AwMuraad, waxaana halkaas lagu gowracaa afarta cad-cad oo kala ah rati cad, dibi cad, orgi cad iyo wan cad. Dhammaan xoolaha la gowracayo waxaa gowracayo Shiikha Shirta loo geyey mise nin u asiga amray, waxana lagu gowracaya xoolaha mindi loo isticmaaleyey gowracaas ilaa 350 sano ka hor, waa mindi u haayo ab ka ab reerka Shiikhaas ilaa muddadaas sidaas u fog.
Beelaha sida weyn u maamusa fantasiyada iyo dabaaldegga dabshidka waxaa ka mid ah beelaha dega Afgooye iyo tulooyinka degmadaas. Afgooye waxaa lagu qabta sanad walba munaasabada Istunka oo ah caado la yaab leh oo dhalinyarada ka qayb qaata ay isku garaacaan si naxariis la'aan ah, mararka qaarkoodna waxaaba dhacda in meedad laga qaado goobaha u istunka ka socday. Ciyaarahaan mise isdilkaan istunka dad badan oo dalxiis ah ayaa si ay u dawadaan uga imaanjiray waddamada dibedda.
Cali Cumar:
Sablaale1@hotmail.com



C/jabar Axmed Tifow.

Blog Archive