Friday, June 1, 2018

(Sawiro): Jaaliyada Beesha Biimaal ee Sa’udi Arabia Oo Dooratay Maamul Cusub.


Shir ballaaran  ay isiugu yimaadeen Jaaliyada Beesha Biimaal ee boqortooyada Sa’udi Arabia ayaa lagu doortay hogaan cusub oo ka kooban 3
xubnood  kuwaasi badalay maamulkii horey uu gudomiye ka ahaa Aweys Macalin Macow.
Munaasabada doorasho waxaa goob joog ka ahaa duqa guud ee Jaaliyada Beesha  Xaaji Cumar Moordi, gudiga marjica beesha, odayaasha dhaqanka beesha, culimaa’udiinka, dhalinyarada  ee beesha Biimaal.
Falanqeyn  dheer kadib ayaa la isla gartay qaabka loo dajin karo maamul leh  sal adag isla markaaan lagu wada qanacsanyahay intaasi kadib waxaa la guda galay cida ku haboon ee loo codeynayo.
Doorashada gudomiyaha Jaaliyada Beesha Biimaal ee boqortooyada Sa’udi Arabia waxaa codka caqlabiyad ku guuleystay G Xabiib Xaaji Cumar halka ku xigeenka loo codeeyey G Aweys Nuur Xuseen Iyadoo  xoghayaha guud ee Jaaliyada loo doortay  mudane Xasan Cali Cabdi (Kenya)
Gudoomiyaha Cusub ee Jaaliyada  oo hadal Kooban ka  jeediyay Madasha ay doorashada ka dhacday  ayaa ku dheeraaday inay Muhiim tahay isku Xirnaanta iyo Midnimada Beesha in laga Shaqeeyo dadka joogo Sa’udi Arabia  la isku xiro si looga hortago Waxkasta oo wiiqi karo Magaca Guud ee Beesha Biimaal
“Aad ayaan Ugu Faraxsanahay inaan Arko isku xirnaan iyo Midnimo Bulshada dhexdeeda ah taas oo dhabaha u xaartay in halkaan looga dhawaaqo aniga iyo Gudiga Jaaliyada ee ila Shaqaynaayo” Ayuu yiri  Gudoomiyaha. ”
Kasoo qaybgalayaasha Munaasabada doorashada ayaa ayaguna dhinacooda balanqaaday inay la Shaqayn doonaan Gudoomiya Jaaliyada Beesha Biimaal ee boqortooyada Sa’udi Arabia Xabiib Xaaji Cumar.

Taariikhda Dahabiga Ah Ee Ay Beesha Biyamaal Ku Leedahay La Halganka Gum...

DHAGEYSO:-Taariikhda Dahabiga ah ee ay Beesha Biyamaal ku Leedahay la Ha...

Beesha gare ee direed ayaa goaanku gaaray xoraynta deeganadooda iyo guud...

Ugaaska beesha Gariire oo beeniyay arrinta been abuurka ah



Akhriso: Magacyada Saraakiisha iyo Guutooyinka Xasan Culusow Ee Ka Qayb Qaadanaya Duulaanka Deegaanada Beesha Biimaal



rinta micnaha weyn sameyneyso ayaa ah in saraakiisha aan magacyadooda idiin soo gudbineyno ay ku dagaalamayaan hubka iyo gaadiidka loogu deeqay Somalia si hubkaasi dalka cadow looga difaaco. Sidoo kale Saraakishan iyo ciidamada ay madaxa u yihiin waxay mushaar ahaan u qaataan lacago deeq ahaan loo siiyey Somalia. Waa kuwan magacyada Saraakiisha iyo Guutooyinka ku lugta leh dagaalada Sh/hoose:

 

Guutada 5aad: Guutadan waxaa taliye u ah Xasan Dheere, waxaa hoos yimaado taliyeyaal urur oo dagaalada si toos uga qayb qaadanayey, waxay kala yihiin taliyeyaashaasi:

1- Axmed Cabdulle Absuge, waa taliye Abgaal/Hawiye, wuxuu ka howl galaa aagga Jannaale ilaa Qoryooley.

2- C/laahi Hurdaaye, Waa taliye u dhashay Abgaal/Hawiye, wuu ka howl galaa Afgooye, Awdheegle ilaa tuulada Muuri.

3- C/qaadir Nuur Xasan, Waa taliye u dhashay Xawaadle/Hawiye, maleeshiyaadka uu taliyaha u yahay si toos ayey uga qayb qaateen dagaalka.

Guutada 3aad : Guutadan waxaa taliye u ah GOOBAALE oo ka soo jeedo Habargidir, ma la yaqaano meelaha ay ka howlgasho, waa mooryaan isbaarooley ah, waxaa hoos yimaado horjoogeyaal fara badan una howl gala sida taliyeyaal urur, waxaana ka xusi karnaa:

1- Liibaan Madaxey – waa Habargidir

2- Nuur Jiido – waa Habargidir

3- Bashiir Madoobe – waa Habargidir

Ciidamada deegaanka hal sano gudaheeda waxay dhowr jeer dharbaaxsho kulul ku dhufteen mooryaanta guutada 3aad ee uu GOOBAALE hogaamiyo, kadib markii uu soo noqnoqday jabka soo gaarayo maleeshiyaadka Habargidir ee ku mideysan guutada 3aad ayaa waxaa dagaalka ku soo biiray guutada 5aad si ay u caawiyaan maleeshiyaadka Habargidir oo ay ka dhexeyso haybta Hawiye iyo dhulbalaarsi.

Waxaa xusid mudan in dhammaan guutooyinka 3aad iyo 5aad ay hoos tagaan taliska qaybta 12aad ee uu taliye qayb u yahay Maxamuud Qaafow oo isagana Abgaal ah.

info@markacadey.com
info@markacadey.com

Source Markacadey.com

Sunday, May 27, 2018

Beesha Barsuug Dir: Somali Dir Clan Barsuuk - Somali and English




Beesha Barsuug waa beelaha Direed ee dagan inta u dhexeysa Haraar ilaa magalada Jigjiga. Qoraaga weyn ee Richard Burton buugisa First Footstep ayuu ku xusayaa beesha Barsuug Dir iyo dagalada sadex geeska ay ku hayaan Barsuuga sedex beelood oo ku wareegsanaa Barsuuga.




Sidoo kale qarnigii 15 naad buuga Fatuhal xabash ayaa ku tilmaamay beesha Barsuug iney yihiin beelaha ugu waaweyn ee cidamadii Axmed Ibrahim Axamed Gurey ay ka mid ahyeen.


The Bursuuk or also written as Barsuk or Barsuq or Barsuug (Somali: Barsuug, Arabic: برسوق ) is a clan belonging to the major Dir clan family. They largely live in Ethiopia, in the Somali region, especially around the ancient city of Harar and in between the city and Jigjiga.[1][2]




Richard Burton described the Bursuk as one of the Somalis of the mountains who derive themselves from Dir. He explained in 1854 that they were at war with 3 different clans or tribes, of which the Girhi, the Berteri and the Gallas who are known today as Oromos.[3]

The Barsuuk are mentioned in the chronicle of Fatuuh Al Habash in the 15 century as one of the Somali Dir Clans who fought along side Ahmed Ibrahim Gurey. See: Futuh Al-Habasha: The Conquest of Abyssinia (Futuh Al-habasa)  by Sihab ad-Din Ahmad bin Abd al-Qader bin Salem bin Utman (Author)


The Bursuk are a small Dir tribe to the east of Harar and are mainly cultivators. According to Burton, payment of blood-compensation is unknow amoungst them and fighting does not give rise to the interminable feuds. (1) 


The Dir-Madaxweyne Akisho, along with the Gurgura, Issa and Gadabuursi subclans of the Dir represent the most native and indigenous Somali tribes in Harar.

The city Dire Dawa was originally called Dir Dhabe and used to be part of Adal Sultanate during the medieval times and was exclusively settled by Dir which is a major Somali tribe and after the weakening of Adal Sultanate, the Oromos took advantage and were able to penetrate through the city and settle into these areas and also assimilate some of the local Gurgura clan.


The Dir clan used to be the predominant inhabitants of Hararghe Highlands in the medieval times until the weakening of Adal Sultanate the opportunist Oromos took advantage of the crippling state and decided to invade and occupy the Haraghe Highlands and assimilate the local native Somali population which were Jarso, Akisho, Gurgura, Nole, Metta, Oborra and Bursuk who were all sub-clans of Dir a major Somali tribe and were later confederated into Oromo tribe, the Afran Qallo clan. 


The Somalis, principally the Dir clan used to inhabit the Awash River. The Afars were mostly concentrated in the Red Sea and the Lake Abbe while Somalis during the medieval times inhabited Awash river which was back then called "Webiga Dir" named after its tribe. After the weakening of Adal Sultanate, the Somalis left Awash river and allowed Afars to settle in Awash river to serve as a buffer zone between the Somalis and Abyssinians.





1^ Lewis, I. M. (1998-01-01). Peoples of the Horn of Africa: Somali, Afar and Saho. Red Sea Press. p. 26. ISBN 9781569021057.


2. ^ Division, Great Britain War Office Intelligence (1941-01-01). A Handbook of Ethiopia. publisher not identified. p. 55.


3. ^ Burton, Sir Richard Francis; Speke, John Hanning; Barker, William C. (1856-01-01). First Footsteps in East Africa: Or, An Exploration of Harar. Longman, Brown, Green, and Longmans. p. 279.
4. Futuh Al-Habasha: The Conquest of Abyssinia (Futuh Al-habasa)  by Sihab ad-Din Ahmad bin Abd al-Qader bin Salem bin Utman (Author)



 Image result for first footsteps in east africa

Blog Archive